Kavramlar 3 ye ayrılır
1-Kavram ör.sıcaklık, ısı...vb
2-İsim ör. Ahmet
2-Kavramisim ör,çiçek (hem isim hem kavram)

Kavram Bulunması Gereken Asgari Özellikler
1-Tanım ve içeriği vardır.
2- Bazıları soyut,  bazıları somut, bazıları yarı somut veya diğerler (gelecek ve geçmişle ilgili bilinmeyen)
3-Kullanım alanları vardır
4-Bazıları tekildir, bazıları kavram kümesi içinde yer alır.
5-Nicel, nitel veya nitel-nicel olabilirler.
Kısaca; varlık, olay, olgu, süreç…vb tanımak, tanımlamak için, tarif edilebilen kelime veya kelime gruplarına kavram denir.
Ör;Sıcaklık.

İsimlerde Bulunması Gereken Asgari Özellikler
Varlıkları tanımak için kullanılan ve tarifleri-tanımları olmayan kelime veya kelime gruplarına isim denir.
Kısca;tanımları, tarifleri olmayan varlıklara verilen kelime ve kelime gruplarından adlara isim denir.
Ör;Ahmet

Kavramisimlerde Bulunması Gereken Asgari Özellikler
Hem kavram hem de isim özelliği taşıyan kelime ve kelime gruplarına kavramisim denir.
ör;Çiçek

1.3.Kavramların aşamalılığı ve kavramlar arası ilişkiler. Bilimde sınıflandırmanın önemi büyüktür. Biyoloji biliminde hem konular hem de konuların içindeki kavramlar ve ilkeler aşamalı bir düzeyde (taksonomik kategoriler halinde) sınıflandırılmıştır. Örneğin: Tipik birkaç küçük canlıdan hareket edilerek, giderek yükselen basamaklarla bitki kavramına kadar çıkılabilir. Bitki ve hayvan kavramları birleştirilerek bir üst düzeyde canlı kavramına ulaşılabilir. Kavramlar arasındaki ilişkilerin; kavramların içerik, kapsam, yakınlık, ayrıcalık özelliklerine göre doğru sınıflandırılması büyük önem taşır. Örneğin: Fotosentez kavramında karbondioksit, su, yeterli ışık, klorofil ve bazı enzimlerin varlığında ürün olarak besin ve oksijen oluşur. Ancak aydınlık ve karanlık reaksiyonlar, devirsel ve devirsel olmayan fotofosforilasyon kavramları fotosentezde alt kavram olarak tanımlanır (Gürlek, 2002).
 
1.4. Kavram Öğretme-Öğrenmenin Kriterleri ve Kuralları   Kavramlar somut, soyut vb. varlık, olay ve düşünceleri kelime ve kelimelerle ifade eden soyut düşüncelerdir. Kavramlar öğrencilere öğretilirken, kavramın özgün özelliklerini, öğrencinin seviyesine en uygun şekilde somutlaştırılarak aktarılmasına özen gösterilmelidir. Gerekirse kavramın tanımına ait özel hâller ve istisnalar verilmelidir. Örneğin; canlı kavramı tanımlanırken, virüslerin özel durumları (halleri) belirtilmelidir Bir kavramı (subjektif veya objektif) öğretirken mümkünse o kavramı en güzel şekilde temsil eden görsel, işitsel, dokunsal... vb. beş duyu ve ötesi duyulara hitap edecek materyal ve materyallerle öğretilmesinde yarar vardır. Bu kavramla ilgili ders materyali hazırlanırken; eğitim ve öğretimde kullanılacak bir materyalde bulunması gereken kriterlerin dikkate alınarak hazırlanması ve doğru yöntemler kullanılarak öğretilmesi gerekir. Aslında bir kavramı öğretirken hangi yöntem ve yöntemlerin uygulanacağını kavramın özelliği, kavramla ilgili olanaklarımız ve bilgimiz belirler. Önemli olan; olanaklar, yöntemler, kavramın özelliği ve kavramla ilgili bilgilerin arasından en güzel seçim ve dizaynı yapmaktır. Örneğin; çiçek kavramını öğrenciye öğretirken;
a) Sadece çiçek isminden bahsedip teorik anlatmak (Anlatım Yöntemi).
b) Görsel olarak sanal ortamda, doğada ya da fotoğrafta çiçek göstererek anlatmak (Demonstrasyon Yöntemi). 
c) Sanal ortamda çok sayıda çiçek örneği gösterip uygulamalı olarak da doğadan toplanan kuru  ve  taze  materyalleri  öğrenciye  dağıtarak  etkinlikyapma (EtkinlikYöntemi).
d) Sanal ortamda çiçekleri gösterdikten sonra doğaya çıkıp çeşitli çiçekli bitkileri toplatarak, herbaryum kurallarına göre presleterek gerekirse taze materyalin organlarını lup altında inceleterek çiçek kavramını öğrencilere kavratmak(Yaparak-Yaşayarak Uygulama Yöntemi ) yöntemleri  kullanılabilir  (Demirkuş, 2005).

Bir Kavram Öğretmenin Kriterleri:
1. Kavramın tanımını birden fazla kaynaktan toplamak. Gerekirse birden fazla tanım ve örnekle desteklemek.
2.Toplanan tanımlar arasında eksik yada çelişkinin olup olmadığını saptamak.
3. Kavramın sınırlarını belirlemek (özgün özelliklerini), kendisine en yakın kavramlarla geçiş, ayrılan  ve benzeşen  sınırlarını  çizmek.  Örneğin: İsim  ve  kavram  tanımı.
4. Kavramlarla ilgili anlatım dışındaki kavramı en iyi temsil edebilecek materyalleri toplayıp bunların içerisinden, basit, sade ve kavramı öğretme amacına en güzel şekilde ulaştıran bir veya birden fazla materyal örneği seçmek.
5. Materyal seçiminden sonra öğretimde kullanılacak yöntemleri titizlikle belirlemek.
6. Olanaklar (internet, kütüphane, sanal araçlar, medya araç-gereçleri, doğa vb.) araştırmak. Bazen olanaklarımızdan yararlanma alışkanlığının ve zihinsel çalışma alışkanlığımızın olmaması yüzünden çok şeyin farkında bile olamayabiliriz. Örneğin: Bir öğretmenin kasaba veya köyde öğrencileri doğaya çıkarmaması ya da materyaller geliştirmemesi.
7. Eğer bir kavram sübjektifse yani materyallerle temsil edilemiyorsa mümkünse çok sayıda kaynaktan yararlanarak kavram ile ilgili tanımları bir araya getirmek, öğrenilmesine yardımcı olabilecek objektif ve diğer yakın kavramlarla desteklenerek anlatmak.

1.4. Kavramların Sınıflanması    
1.4.1. Öğreniliş yollarına göre kavramlar Öğreniliş yollarına bakarak kavramlar üçe ayrılır:
1.4.1.1. Algılanan kavramlar Duyu organları yoluyla dış dünyadan etkileşim sonucu öğrenilen kavramlardır. Örneğin; alyuvar, hücre gibi.  
1.4.1.2. Betimlemeli kavramlar Varlıklar ve olaylar arasındaki ilişkileri doğrudan etkileşim sonucu açıklayan kavramlardır. Örneğin; aktif taşıma gibi kavramlar betimlemeli kavramlardır.  
1.4.1.3. Kuramsal kavramlar   Dış dünyadan zihinsel operasyonlar ile öğrenme sonucu üretilen kavramlardır. Filogeni,  ortogeni ve  ortogenez  gibi kavramlarda  kuramsal kavramlardır.
1.4.2. Temsil ettiği objektif ve sübjektif bilgilerin belirleyici özelliklerine  göre kavramlar Kavramlar, temsil ettiği objektif ve sübjektif bilgilerin belirleyici özelliklerine göre aşağıdaki kategorilere ayrılabilir:
1.4.2.1. Düzenleme kavramları Öğrencilerin düzenleme işlemleri kurmaları, kullanmaları ve anlamaları için fırsatları olmalıdır. Düzenleme, öğrencilere basitten karmaşığa doğru öğretilmelidir. Örneğin: taksonomik kategoriler, sınıflandırma ile ilgili kavramlar (familya, cins, tür.).
1.4.2.2. Neden ve etki kavramları Her şeyin bir nedeni vardır, nedensiz etki olmaz. Bu fikirden hareketle bizi yakından ilgilendiren olaylardan en uzağa kadarki olayların ayrıntılarına kadar inceleyip, neden ve etkilerini çözerek, önceden kestirmek için fikir sahibi olmalıyız. Örneğin; Fototropizma olayında, bitkinin ışığa doğru yönlenmesinin bir nedeni vardır. Bu da ışık etkisidir.
1.4.2.3. Sistem kavramları Etkileşen bir bütünü oluşturan küçük elemanlarının bileşimidir. Dışarıdan gelen bir kuvvet sisteme canlılık ve hareketlilik getirir. Birçok doğa olayı bir sistem içindedir. Örnek: ekosistem döngülerindeki her bir kavram.
1.4.2.4. Model kavramlar Doğal hayatta gözlemleyemediğimiz birçok olay ve varlığı anlamak ve tanımak için, bunlara özgün özellikler taşıyan somut kavramlardır. Örnek: DNA  modeli, kainat modeli, canlıların şecere ağacı, evrim ağacı.
1.4.2.5.  Değişim kavramları Değişim her yerdedir. Bazı şeyler, değişmez görünse de aslında değişmektedir. Fakat, değişim hızı yavaştır. Değişimin doğasını anlamak önemlidir. Bazı değişimler doğrusaldır. Bazıları ise döngüseldir. Değişim teknolojik problem oluşturur. Çözümlerden yeni ürünler ortaya çıkabilir. Örnek: morfogenezis.
1.4.2.6.  Yapı ve işlev kavramları Bu kavramlar yapı ve işlevini bir arada ifade eden kavramlardır. Örneğin: ayak ve yürümek, göz ve görmek.
1.4.2.7. Farklılık kavramları Çeşitliliği ifade eden kavramlardır. Örnek: varyasyon, biyolojik çeşitlilik.  
1.4.2.8. Tanımlayıcı kavramlar Açıklayıcı ve özellik bildiren kavramlardır. Genellikle varlıkları, olayları ve olguları izah eden, ifade eden veya temsil eden kavramları içerir. Solunum, fotosentez gibi.  
1.4.2.9. Tanım işlev kavramları İşlevi ifade eden kavramlardır. Duyarga, göz, kulak gibi.    
1.4.2.10. Gelişim kavramları Canlının ölüme doğru giderken morfogenezisindeki değişim aşamalarıyla ilgili kavramları ifade eder. Büyüme ve gelişme kavramları gibi.    
1.4.2.11.  Üreme kavramları Canlının kendine benzer fertleri meydana getirmek üzere geçirdiği aşamalarla ilgili kavramları ifade eder. Bölünme gibi, Okullarımızda lâboratuvar etkinliklerine gereken önemin verilmemesi, mikroskobik yapılar ve canlılar ile ilgili materyallerin hazırlanmasındaki zorluklar biyolojik kavramların öğretilmesini güçleştirmektedir. Anlatım, soru-cevap gibi klasik yöntemler, biyolojik kavramların öğretilmesi için yeterli değildir. Ders kitapları incelendiğinde kavramlarla ilgili örneklerin yetersiz olduğu görülecektir. Ders kitaplarının yazımındaki sınırlılıklar ve mikroskobik canlıların yaşam döngüsündeki öneminin yeterince belirtilmemesi de kavramların öğrenilmesini zorlaştırmaktadır. Ülkemizde her yıl yapılan ÖSYS  ( Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı) sınavı sonuçlarına bakıldığında da biyoloji eğitiminde sorunlar olduğu görülecektir. Hatta üniversitelerin biyoloji bölümlerini kazanan öğrenciler dahi biyolojik kavramlar konusunda yeterince bilgilendirilmeden ortaöğretim kurumlarından mezun olmaktadır.Kavramların kolay anlaşılabilmesi için; sunumda görsel-işitsel araçların ve materyallerin kullanımı gerekmektedir. Kullanılan bu araçlar ile öğretmen ve öğrencilerin biyolojideki, doğa bilimlerindeki bilgi eksikleri giderilecek, doğruyu öğrenme arzusu oluşturulabilecek ve bunun sonucunda da bu alanlardaki başarıları artacaktır. Kavramlar biyoloji biliminin temelidir. Kavramlar kolay anlaşılır, açık bir dille tanımlanarak ve onu en güzel izah edecek görsel, işitsel sanal ortamda hazırlanan materyallerle desteklenirse sağlam temeller oluşturulur.Ülkemizde ilk, orta ve yüksek öğretimde verilen biyoloji derslerine ait temel biyolojik kavramların daha mükemmel öğretilmesi, eksik veya yanlış öğretilmesinin telâfi edilmesi için internet ve medya araçları kullanılmaya çalışılmıştır. Biyoloji ile ilgili öğrenci ve öğretmen kitlesine, internet üzerinden ulaşılarak, kavram yanılgısının ve yanlış öğretiminin telâfi edilmesi çok büyük önem taşımaktadır. Ayrıca kavramların mantıklı ve zihnimize yatkın, çağrışımı kolay, Türkçe karşılıklarıyla ortaya konması da bir o kadar önem taşımaktadır. Eğer kavramlar doğru ve kolay çağrışılabilir bir mantıkla üretilmezse ve öğretilmezse bunun dezavantajı etkin bir şekilde hayatın her aşamasında kendini hissettirir. Bir dilde kavramlar ve kavramlar arası ilişkiler ne kadar doğru, sade ve mantıklı alt ünitelerden ve dinamik ilişkilerden oluşursa o kadar sağlıklı olur.  Son yıllarda araçlar konusunda değişik gelişmeler olmaktadır. Örneğin okullarımızın çoğunda, evimizde ve çalışma ortamımızda bilgisayar bulunmaktadır. Öğrenciler ve öğretmenler bu çalışma ile bilgisayardan konuyla ilgili hazırlanan CD’den veya internet sitelerinden biyoloji kavramlarıyla ilgili eksiklerini giderebilecek ve yanlışlarını telâfi edebileceklerdir.  

ÖNEMLİ BİYOLOJİK KAVRAMLARLA İLGİLİ DERS MATERYALİNİN  KAYNAKLARDAN TOPLANMASI              
       YYÜ Eğitim Fak. Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Materyal Geliştirme ve Hazırlama Odası’nda bulunan 120 ayrı hazır preparat, basılı kaynaklar, Google arama motoru ile internetten indirilen kavramlarla ilgili resimler ve biyoloji sözlükleri, taranarak bilgisayara aktarılan 3000 sayfalık PDF formatında 2001–2006 tarihleri arasında yayınlanan Bilim ve Teknik, Chip ve Pc Net dergilerinden seçilen bilimsel ve teknoloji ile ilgili makalelerdeki kavramlar, tanımlar, tez danışmanımız tarafından çekilmiş fotoğraflar ve ders notlarındaki bilgiler kullanılmıştır. Google arama motorunda 10.10.2005-30.06.2006 tarihleri arasında kavramlar ("biological concepts"  mistake,  miss,   “compensation" or “make good  "biology  concepts” image , illustrated “web resource” internet resources”) ve tanımları ile ilgili olarak tarama kurallarına uygun arama yapılmıştır. Ayrıca  konu ile ilgili olarak,  Türkçe; “mikroorganizma, mikrobiyoloji, bakteri, virüs, protista, mikroskobik mantarlar, algler, diatomlar, monera, bakteriyofajlar, riketsiyalar,   materyal, kavram,” ve  İngilizce; “microorganism, microbiology, bacterium, virus, protist , material, microscopic funguses , alga, diatom,monera,.bacteriofag., ,rickettsiae, concept ” gibi anahtar kelimelerle, tarama motorları kurallarına uygun olarak ikili yada çoklu mantıklı gruplar halinde yazılarak internetten arama yaptırılmıştır. Özellikle kavramların doğru, mantıklı, kolay çağrışım yapan Türkçe karşılığını bulmak için Türk Dil Kurumu Sözlüğü, Redhouse Sözlüğü ve 33 tane sözlük içeren sanal Babylon sözlükleri kullanılmıştır. Materyal Geliştirme ve Hazırlama Odası’ndaki 15000’e yakın görüntü ve sanal öğrenci ödevi koleksiyonundan yararlanılarak temel biyolojik kavramlarla ilgili 5000 tane görüntü seçilmiştir. Bu görüntülerin bir kısmı tarafımızdan taranan dergilerden alınmıştır. Bir kısmı da mikroskop ve fotoğraf makinesiyle çekilip, dijital ortama aktarılan görüntülerdir.      

ÖNEMLİ BİYOLOJİK KAVRAMLARLA İLGİLİ DERS MATERYALİ GELİŞTİRME  
   Biyoloji derslerinde öğretilmek istenen kavramların sayıca fazla ve çoğunun da yabancı dil kökenli olması öğretimi güçleştirmektedir. Mikrobiyolojik kavramların öğretilmesi, belirli bazı sebepler nedeniyle çok daha güçtür.            
    Türkçe’de; gelişen teknolojiye karşılık gelen isim ve kavramların olmaması, yabancı dil kökenli kavramlara karşılık gelen mantıklı, kolay çağrışılan Türkçe kavramların türetilmemesi; kavram yanılgısına, eksik ve hatalı kavram öğrenmeye neden olmaktadır. Doğa ve teknoloji bilimlerini ülkemiz koşullarına güncellemek ve hayata uygulamak için üretilen ve var olan kavramların doğru anlaşılmasını ve zihnimize doğru yerleşmesini sağlamak gerekir. Örneğin: “Kemik matriksi içinde uzanan ve kan damarları ile sinirleri içeren kanalları” tanımlarken, Havers Kanalı’na karşılık gelebilecek “Uzun Kemik Kanalı” kavramı bize daha kolay çağrışım yapar. Onun için kavramların zihnimize ve dilimize mümkünse doğru aktarılması ve doğru yerleştirilmesi gerekir.
    Kavramlar beşeri, fen ve teknoloji bilimlerinin yapı taşları gibidir. Canlılar için hücre, bilgisayar için çipleri, bilgi için veritabanı ne kadar önemliyse kavramlar da bilim için o kadar önemlidir. Bu örnekteki gibi kavramların dilimiz ile bağdaşmaması bilimde ve teknolojide gelişmemize engel olur.         
     Bu bilinçle;biyolojik kavramlar ilk, orta ve yüksek öğretimde internet ve medya araçları üzerinde hizmet verebilecek ve örnek teşkil edebilecek bir mantıkla; YYÜ Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı Materyal Geliştirme ve Hazırlama Odası’nda  (materyalin bir kısmının envaterini kendimiz hazırlayarak, bir kısmını da başka kaynaklardan alıp düzenleyerek) resim ve görüntülerle eşleştirilerek zenginleştirilmiştir. Kavramlar harf sırasına göre dizilerek www.nadidem.net sitesinde internete açık hale getirilmiştir. Ayrıca FlipAlbum 6.0 Suite kullanılarak internet ve internal linkli kavram sanal kitabı hazırlanmıştır.Yabancı bazı kavramlara karşılık gelen,  Türkçe yeni kavramlar önerilmiştir.    

YYÜ EĞİTİM FAKÜLTESİNDE  BİYOLOJİ EĞİTİMİ BÖLÜMÜNDE, BİYOLOJİK KAVRAMLARLA İLGİLİ DERS MATERYALİ GELİŞTİRMEDE İZLENEN YÖTEMLER       Bilimsel çalışmalarımız esnasında verilerimiz, YYÜ Eğitim Fak. Biyoloji Eğitimi Bölümü, Materyal Geliştirme ve Hazırlama Odası’ndaki olanaklardan yararlanarak hazırlanmıştır. Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı’nda bulunan 120 ayrı hazır preparata ait 1340 tane görüntü mikroskop ve CCD Colour Video Camera VC 3031cihazı kullanılarak bilgisayara aktarılmıştır. Makroskobik materyal geliştirmede; sanal herbaryum materyali ve YYÜ ZEVE kampusunda toplanan materyaller Işık Kutusu aparatı kullanarak  taranarak veya fotoğrafları çekilerek bilgisayar ortamına atılmıştır. Sanal araçlarla  Google’dan  tarama kuralarına uygun girilerek, internette kavram öğretimine yönelik bilgi edinilmiştir Kavramlar seçilirken özellikle karşılığında görüntüleri olan kavramların hemen hemen tamamı seçilmiştir ve bunlar üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar: -Bütün görüntü ve resimler Adobe Photoshop CS sanal grafik aracı ile rötuşlanmış, bazıları yeniden boyutlandırılmış ve orijinal olanların üstüne isim yazılarak hazırlanmıştır.
-Gif  formatındaki resimlerin tamamı jpeg formatına çevrilerek web’e hazır hale getirilmiştir. -Macromedia  Dreamweaver MX 2004 web editörü ve Macromedia Fireworks MX 2004 programları kullanılarak kavram tanımları ile resimler eşleştirilip internete hazır hale getirilmiştir. -Bu aşamada yaklaşık 40 tane sanal sözlük ortamında kavramların Türkçe karşılıkları veya tanımları içerisinden mantıklı, kolay çağrışılabilir ve sade olanları belirlenmiştir. Tez danışmanımız tarafından önerilen kavramların Türkçe karşılıkları kırmızı renkte işaretlenerek (sanal kitap ve internette) önerilmiştir. -Özellikle kavramları internete hazır hale getirmenin son aşamasında Google arama motorunda bazı kavramların İngilizce dilindeki karşılıkları ile aramalar yapılarak o kavramların görüntülerinin bulunduğu web adreslerine link atılmıştır. Ayrıca kavramların birbirine olan yakınlık dereceleri, kapsamları belirlenerek, kavramlar arası ilişkiyi berraklaştırmak ve açıklamak için site içerisinde ve kavramlar arasına linkler atılmıştır. -Web’e hazır hale getirilen kavramlar ve içerdikleri internet linkleri, intranet ve hiperlinkler olduğu gibi FlipAlbum 6.0 Suite  sanal kitabına yapıştırılarak CD’si hazırlanmıştır. Bu sanal kitabın bir özelliği de internet adreslerine, kavram isimlerine, sayfa numaralarına ve istenilen harfe ulaşmak tek tıklamayla mümkündür. Bu Sanal kitap CD’si ile internete bağlı olan bir bilgisayarda dinamik olarak hem internetteki linklere hem de kitap içindeki linklere ulaşmak mümkündür.

BULGULAR   Araştırmada, Biyoloji ile ilgili kavramların doğru algılanması ve öğrenilmesi için; seçilen materyalin özelliklerinin yanı sıra,  aynı materyalin üzerinde gösterilebilecek veya tanımlanabilecek farklı kavramlar, aynı kavramı izah etmeye yönelik birden fazla materyale gereksinim duyulduğu ve özellikleri ortaya konmaya çalışılmıştır.
    Bu çalışmalar sırasında basılı medya araçları ve internet üzerinde biyolojik kavramlarla ilgili yanlış ve eksik kavram öğrenmenin veya öğretmenin sebep olduğu olumsuz durumları ortadan kaldırmaya yönelik yada çözümüne yönelik net öneri ve çalışmalara rastlanmamıştır. Mevcut olanlar da çok yetersizdir.
    Bu çalışmamızla başka bilim dallarında benzer çalışmalara örnek teşkil etmesi için zihinsel olarak daha doyurucu, tartışmaya açık, resimli-görüntülü, sesli, kavram-tanım ilişki modeli sunulmuştur.
    Bu modelin daha da ileri gidilerek YYÜ Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı’nda intranet, internet ortamındaki kısa metrajlı filmler, animasyonlar ve PowerPoint sunularından kavramlar arasına link atılması ile kavram öğretiminin zenginleştirilebileceği ortaya çıkarılmıştır.
    Ayrıca bazı kavramların birden çok tanımları veya çok yönlü anlamları olabileceği belirlenmiştir. Örneğin: Bazı kavramların biyolojideki, kimyadaki hatta biyolojinin alt dallarındaki tanımları farklı olabilir. Aynı kavramın farklı anlamlar taşıyabileceği de belirlenmiştir. Bunun tam tersinin de mümkün olduğu tespit edilmiştir. Çeşitli kavramların tanımları örtüşebilir. Bu amaçla ders kitapları yazılırken içerdikleri kavramlar açısından özel bir model ve yöntemle yazılmasının gereği ortaya çıkarılmıştır.      

YABANCI-YENİ BİYOLOJİK KAVRAMLARIN TÜRKÇE’YE  KAZANDIRILMASINDA İZLENEN YÖNTEM VE KURALLARIN MANTIK SİSTEMLERİ
Toplumda konuşulan konuşma ve yazı dili ile ilgili kullanılan; kavramlar,isimler,kelimeler,heceler,bağlaçlar…vb. bir dilin(lisanın)alt üniteleri yada bileşenleri doğal bir gelişimin iletişim ve gereksinimleri sonucu olarak rasgele, mantıklı ve melez mantık sistemleriyle bugünkü şeklini ve halini almıştır.Günümüzdeki koşullar özgünlükleri asimile etmeye ve yok etmeye meyillidir.Bizler asimilasyonun tam tersine özgünlükleri mantıklı,doğru ve diğer dünya lisanlarıyla pozitif  yada olumlu etkileşim ve dönüşüm içerisinde olabilen dilimizi daha güzel kullanmalıyız.
Bizim amacımız şu olmalıdır;bir dilin alt ünitelerini ve alt üniteler arasındaki ilişkileri çağdaş,ati, tarihsel uyum içerisinde mantıklı ve uyumlu düzenlemeler alt bileşenler geliştirmek zorundayız.Bu durumu doğal oluşa ve kültürel yönden beslenen toplumların insafına bırakmamalıyız.Mevcut koşullar  dilde globalleşme adı altında lisan ve kültürel asimilasyon  ablukasında yok olmaktadır.Bundan kurtulmanın yolu dildeki(lisandaki) özgünlükleri çağdaş,ati,tarihsel gereksinimlerimize dinamik,uyumlu,verimli lisan alt bileşenlerini türetmek için doğru mantık ve kurallar sistemini geliştirmek zorundayız.Bu bağlamda kavramlarla ilgili yöntem ve kurallarla ilgili mantık sistemleri geliştirilirken Türk Dil Kurumundan yararlanılan Türkçe kavram-isimlerin yazım kuralları ve sözlüklerde kullanım şekli aşağıda maddeler şeklinde izah edilmiştir.

TÜRKÇE SÖZLÜK’ÜN KULLANILMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR
Sözlüklerin kendisine özgü hazırlama ilkeleri ve kullanma özellikleri vardır. Bu özellikler; sözlük bilimi, yazım ve söyleyişle ilgili ilkeler ve diğer özellikler olarak sıralanabilir.   
    Yazım ve Söyleyiş
1. Türkçede yalın biçimleri iki heceli olan vakit, sabır, meyil, şehir, hasım, resim, asıl, nehir, beyin gibi Doğu dillerinden, özellikle Arapçadan geçmiş bazı alıntı kelimelerin, ünlüyle başlayan bir çekim eki aldıklarında veya etmek, olmak yardımcı fiilleriyle birleştiklerinde, ikinci hecelerindeki dar ünlü düşer: vakitim değil vaktim, sabırın değil sabrın, meyili değil meyli, şehire değil şehre, hasımı değil hasmı, resimi değil resmi, asılı değil aslı, nehire değil nehre, beyinim değil beynim vb. Türkçe Sözlük’te bu tür değişikliklere uğrayan kelimeler madde başında vakit, -kti, sabır, -brı, meyil, -yli, şehir, -hri, hasım, -smı, resim, -smi, asıl, -slı, nehir, -hri, beyin, -yni biçiminde gösterilmiştir. Yalın biçimleri iki heceli olan ve ikinci hecelerinde dar ünlü bulunan gönül, burun, ağız, karın, boyun, göğüs gibi bazı Türkçe kelimeler de ünlüyle başlayan çekim eki aldıklarında hece kaybına uğrar. Bu tür kelimeler de Türkçe Sözlük’te gönül, -nlü, burun, -rnu, ağız, -ğzı, karın, -rnı, boyun, -ynu, göğüs, -ğsü biçiminde verilmiştir.
2. Ötümsüz ünsüzlerle biten bazı kelimelerin, ünlü ile başlayan ek almaları durumunda son sesleri ötümlüleşir. Son sesteki bu değişme, açık, -ğı, barınak, -ğı, kürek, -ği, elek, -ği, araç, -cı, süreç ,-ci, söğüt, -dü, kanat, -dı, itimat, -dı, yurt, -du, kitap, -bı, hesap, -bı örneklerinde görüldüğü biçimde gösterilmiştir. Ünlüyle başlayan ek aldıklarında son ünsüzü değişen Batı kökenli kelimeler de vardır. Bunlar için de lirik, mikrop, lort, lastik, gardırop, otomatik, komik, prensip örneklerini verebiliriz. Bu tür kelimeler de Türkçe Sözlük’te lirik, -ği, mikrop, -bu, lort, -du, lastik, -ği, gardırop, -bu, otomatik, -ği, komik, -ği, prensip, -bi biçiminde gösterilmiştir.
3. Yazımla ilgili bir başka sorun Arapçadan dilimize geçen ve aslında ikiz ünsüz bulunduran kelimelerle ilgilidir. Türkçede son sesleri tek ünsüze dönüşmüş olan hak (hakk), his (hiss), zan (zann), ret (redd) gibi kelimelerin, ünlüyle başlayan ek almaları veya etmek, olmak yardımcı fiilleriyle birleşmeleri durumunda, yapılarında var olan çift ünsüzler yeniden ortaya çıkar: hak, hakkım; his, hissi, hissetmek, hissolunmak; zan, zannı, zannetmek, zannolunmak; ret, reddi, reddetmek, reddolunmak. Türkçe Sözlük’te bu tür değişikliğe uğrayan kelimeler hak, -kkı; his, -ssi; zan, -nnı; ret, -ddi biçiminde gösterilmiştir.
4. Son ünlüsü kalın olmasına rağmen ince sıradan ek alan Doğu ve Batı kökenli kelimeler menfaat, -ti; saat, -ti; lügat, -ti; feragat, -ti; harf, -fi; hayal, -li; ihtimal, -li; istikbal, -li; rol, -lü; alkol, -lü; mareşal, -li; festival, -li biçiminde gösterilmiştir.
Dilimize son zamanlarda girmekte olan Batı kökenli sözler özgün biçimiyle eğik olarak yazılmış, burada tanım verilmeyerek Türkçe karşılıklarına gönderme yapılmıştır: check-up is. İng. check-up tıp bk. tam bakım; factoring is. İng. factoring ekon. bk. alacaklandırma; tubeless sf. İng. tubeless bk. içsiz vb.   Diğer Özellikler Türkçe Sözlük’ün kullanımında yukarıda verdiklerimizin dışında başka bazı teknik özellikler de yer almıştır. Yapı bakımından birbirine benzeyen ve eş sesler bulunduran birçok kelime Türkçe Sözlük’te art arda gelmektedir: boy, çay, kalın, saf, sandal bu tür örneklerden birkaçıdır. Kaynakları ve anlamları farklı olan bu yapıdaki kelimeler boy (I), boy (II), çay (I), çay (II), kalın (I), kalın (II), kalın (III), saf (I), saf (II), sandal (I), sandal (II) biçiminde Romen rakamlarıyla birbirlerinden ayrılmışlardır.(TDK WEB SİTESİ)    

KAVRAM GELİŞTİRME SÜREÇLERİNE BAKTIĞIMIZDA KARŞIMIZA BEŞ BASAMAK ÇIKMAKTADIR;
Genelleme: Sınırlı sayıdaki gözlem deneyim ve  diğer yollarla elde edilen bilgilerin benzer, ayırıcı ve geçiş özelliklerini dikkate alarak bir kavram altında sınıflandırmak (gruplamak) tır. Genellemelerin istisnaları ile birlikte verilmesinde yarar vardır. Gereğinden fazla ve gereğinden az genellemeden kaçınılmalıdır. Genellemelerde genellikle tümevarım ve tümdengelim yöntemleri kullanılır. Genellemede varlıkların tamamını gözlemleyemeyiz. Ancak bir kısmını gözlemleyip bundan yola çıkarak bir genelleme yapabiliriz.
Ayırım: Varlıkları, bilgileri birbirine benzemeyen ( ayrıcalık gösteren ) özelliklerine gruplandırma sürecidir. Mümkünse bu süreçte en az değişen ayırıcı özellikler seçilmelidir. Çiçek, tohum, meyve gibi özelliklerden hareket edilerek çiçekli bitki kavramına varılmıştır.
Tümevarım:  Belirli veya sınırlı sayıdaki bilgilerden genelleme yoluyla sonuç çıkarma sürecine denir.
Tanımlama: Bir kavramın veya herhangi bir şeyin özgün özelliklerini ve sınırlarını en iyi temsil eden kelime ve şekillerle izah edilmesidir.
Tümdengelim: Genel halden özel hallere inen bir düşünce sürecidir. Bu süreçte tanımlatıcı ve ayırıcı özelliklerin özenle seçilmesine dikkat edilmelidir. Örneğin; çiçekli bitkilerin kök, gövde, yaprak, çiçek vb. gibi alt kavramlara doğru analiz edilmesidir. (Mehmet Gürlek)   Kavramların önemi son zamanlarda yapılan çeşitli çalışmalarla ortaya konmuştur.Özellikle biyoloji eğitim ve öğretiminde kavramların yeri son derece önemlidir.Bu nedenle kavramlar olmazsa  o konu  ile ilgili bilgilerde etkili kullanılamaz..Kavramların toplum tarafından anlaşılabilmesi için açık bir şekilde tanımının yapılması gerekir.Ayrıca kavramların dilimize kazandırılıp izah edilmesi kavramların anlaşılabilmesi açısından büyük bir öneme sahiptir.
Biyolojik kavramların büyük bir kısmının yabancı kökenli(Latince) olması ve bir kısmının da yeni olması; gerek biyoloji dersinin öğrenilmesinde gerekse de biyolojik kavramların günlük hayatta kullanılmasında büyük zorluklara yol açmıştır.Çalışmamızın amacı Yabancı-Yeni Biyolojik Kavramları belli mantık sistemleriyle Türkçe’ye kazandırılmasıdır.
Konu ile ilgili çalışma yapılırken yabancı-yeni biyolojik kavramların Türkçe’ye kazandırılmasında izlenen yöntem ve kuralların mantık sistemi ile ilgili birkaç örnek maddeler halinde aşağıda verilmiştir. Kavram geliştirmede;Fert ve toplumsal bilincin hamuruna-sistemine  uyumlu(kabullenebilir), cazibeli, mantıklı kavramlar üretmek gerekir. Yada bu bilincin;, boşluklarından, kör noktalarından…vb yerlerinden mantıklı çimlenebilecek kavramlar türetmek gerekir. Çok ender hallerde gerekirse; bilincin direncini aşabilen-ötesinde  mantıklı kavramlarda üretilebilir.
 
Kavram Dersini İşlemede Dikkat Edilmesi Gereken Bazı Kurallar; 
1- Gruplandırma:  kötü çevre koşullarında canlı grupların gösterdiği tepkiler nelerdir?Ör: diapoz böceklerde, spor bakterilerde , pupa kelebeklerde
2-Güncelleştirme:Ayıların renk değiştirmesi, kuşların göçü,  Kavramları belli bir tema halinde gruplandırmak ve güncelleştirmek gerekir.Aynı görevi yapmak üzere özelleşmiş hücre gruplarına doku denir.Yabani hayvanlar ve devletler için yaşamak savaşmaktır.
3-Türkçeleştirme: Havers Kanalı ve Uzunlamasına Kemik kanalı size neyi çağrıştırır? Nükleik Asit ve Gen Asit Size Neyi çağrıştırır?

I.Doğru ve mantıklı eşleştirme(mantıklı ve anlamlı eşleştirme):
Örneğin;
a.Absorbsiyon Kavramının karşılığını bulmak için aşağıda verilen kelimeleri göz önünde bulundurarak doğru ve mantıklı eşleştirme yapılır.
Absorbsiyon(Y.ab den-sobere emme)
-Emme, -Emmek, -Emilim -Emilmek -Soğurma

b Adaptasyon (Uyum) : Bir canlının kendi çevresine uyması, uymayı gerçekleş tiren olaylar, canlının çevresi içinde yaşamasına olanak veren özellik. -uyum
-asimileolma -uyumsama -uyumsamak -uyuma 
Kavramlarda doğru ve mantıklı eşleştirme yapılırken kelime kökünden de yararlanılabilir.Çünkü kelime kökü genel itibariyle doğru ve mantıklı anlamı çağrıştırmaktadır.
II.Kelime-isim ve kavram kaynaştırma(mantıklı ve anlamlı  harf,hece kelime kırpma veya bağlama):
Örneğin;
a.Regülatörgen -sentezgen -proteingen-ayarlayıcıgen-ayargen -şifregen
b.liken-algmantar -yosunmantar
c.gymnosperm -açıktohumlu -açıktohum
d.dioik-ikievcikli -ikievcik
e.Radikula -kökveren
f.Adventif kök -Ekkök

III.Kelime Türetmek:
Örneğin;
a.Akromegali (Y.akron kol ve bacaklar +megale büyük):İskelette kol,bacaklar,yüz,çene,el ve ayak parmaklarının aşırı büyümesi.
b.Arthropoda(Y.arthron eklem+ pous bacak): böcek yada eklembacaklı bir omurgasız hayvan.Eklembacaklılar.
c.Fenotip(Y.phainein göstermek+ L.typos tip):Bir organizmanın kalıtsal yapısının dıştaki görünür ifadesi.
d.Floem(Y.phloios kabuk):Bitki iletim dokusu.Bitkilerde organik besin taşıyan borulara denir.
besin borusu, bitki besin borusu
e.Folikül(Y.pholliculus küçük torba)
-yumurta  kesesif.fotoperiyodizm(Y.phos ışık +peri çevre+hodos yol+ismos durum):
-Işıksal tepki
-ışığa tepki
g.Polimorfizm(Y.poli çok+morphe şekil)
çok şekilli.Bir türün üyeleri arasındaki biçim farklılıkları;bir populasyonda birkaç farklı fenotipin görünmesi.dış görünüm. .
IV.Olumsuz Kavram Türetmek yada Olumsuzluk ekini Kullanma( Kelime/ler veya  kavram/ların; sonuna, ortasına veya başına;mantıklı ve anlamlı  harf hece kelime katma):
örneğin: a.ışık-ışıksız b.hava-havasız c.oksijen-oksijensiz d.çekirdek-çekirdeksiz e.zar-zarsız f.spor-sporsuz g.kapsül-kapsülsüz
V.Olumlu kavram türetmek yada olumlu ekini kullanmak( Kelime/ler veya  kavram/ların; sonuna, ortasına veya başına;mantıklı ve anlamlı  harf hece kelime katma):
a.çekirdek-çekirdekli b.ışık-ışıklı c.kutup-kutuplu d.oksijen-oksijenli e.hava-havalı f.can-canlı
VI.Ters yada Karşıt(zıtlık) Ek veya Anlamını vermek(anlamlı zıt anlamı çağrışım):
Simetri-Asimetri,Sölom-Asölom, aerobik-anaerobik, mitoz-amitoz, rejenerasyon-dejenerasyon, denatürasyon-renatürasyon
VII.Kavram,kavram-isim yada isim verilirken; yakın ve benzer olay,olgu,varlığın benzeşim(Simülasyon)  yöntemiyle adlandırmak(anlamlı benzeşim):-pseodopod-yalancı ayak -bacillus-çubuksu bakteri -farinks-yutak -hif: mantar iplikçiği
VIII.Kavramı özgünlüğüne dayalı adlandırmak:
-Adventif kök-ekkök, -stolon gövde-sürünücü gövde, -villus-çıkıntı uzantı , -bakteriyofaj-bakteriyiyen -retina-gözün dış tabakası
IX.Kavramları ortak özelliğine göre adlandırmak: -flagellata-kamçılılar, -protozoa-tekhücreliler, -monokotiledon-tek çenekliler, -dikotiledon-çift çenekliler -monera-çekirdeksiz bir hücreliler

Kavram Tanımlarının Hazırlanmasında Uyulması Gereken Bazı Kurallar(Demirkuş 2007);
1-Yabancı kökenli kavramlar Türkçe karşılıkları içinde parantez içinde verilmelidir.
Ör; Uzun Kemik kanalı (havers kanalı), Heyecan hormonu (adrenalin)
2-Mümkünse kavramlar uygulama alanlarıyla örneklendirilmeli.
3-Birden fazla tanımı varsa veya mümkünse birden fazla tanımları verilmeli
4-Her kavramı doğru çağrıştıracak şekilde Türkçeleştirilmeli ve örneklendirilmeli veya kolay hatırlanacak şekilde kodlanmalı
5-Kavramlarla ilgili;ekstra internet ve intranet linkleri atamak.
6-Kavramlarla iligili kısa metrajlı film hazırlamak

Kavram Öğretiminde Kullanılan Yöntemler(Demirkuş 2007) ;
1-Konu Merkezli Kavram Ağı yöntemi uygulanabilir. Ör;hücre merkezde organeller çevresinde
2-Kavram Merkezli Kavram Ağı yöntemi uygulanabilir. Ör.kök, gövde, çiçek, doku merkezde, çeşitleri çevresinde
3-Anlam Çözümleme Tablosu/ları uygulanarak kavram öğretmek. Ör; kök, gövde, &cced