Proje Dan��man�;Prof. Dr. Nasip
DEM�RKU�
Proje ��in Harcanmas� Planlanan
Zaman(toplam ders saati) 14 X4 saat =56 Saat
Giri�; Y�z�nc� Y�l
�niversitesi E�itim Fak�ltesi Biyoloji ��retmenli�i Anabilim Dal� Materyal
Geli�tirme Odas�nda haz�rlanan ve Nadidem ve Biyoloji E�itimi web sitelerinde
halen internette yay�nlanan yakla��k 205,5 Gigabayt (yakla��k 342
saatlik 500 filimlik ar�iv) bilimsel film i�inden,
ders hocas� taraf�ndan biyolojiyle ilgili yakla��k 30 saatlik 33 film
se�ilmi�tir.
Genel Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/video.html
Evrimle �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/ev/ev.htm
Teknoloji ve Toplum �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/fttfm.html
�evre �le �lgili Filimler; http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/ders/cevt/cevfm.htm
Alan E�itimi ve Ara�t�rma Projesi dersi ��rencileri i�in;Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal Materyal
Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)
ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme
S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm)
haz�rlanarak, filmlerin internet ortam�nda �cretsiz ve rahat izlenerek
�zetleri ��kar�ld�. Ayr�ca filmle ��retim y�ntemine (http://www.nadidem.net/ders/omk.html#koylu)
uygun olarak izlenilen filmin derinlemesinde yan�t
bulabilece�i sorular dizisi de filme ilave edilmi�tir.
Y�ntem:Biyoloji E�itimi Nesnel ve Sanal
Materyal Geli�tirme Odas� (http://www.nadidem.net/san/index.htm)
ve Fen Bilgisi Materyal Geli�tirme
S�n�f� (http://www.fenbilgisiegitimi.yyu.edu.tr/webfen/index.htm)
adresinden tek tek izlenerek �zetleri tutuldu.
Sonra izlenen filimim derin i�eriklerinde yan�tlar� bulunan sorular ilave
edildi. Daha sonra her �zet bir word sayfas�na
yaz�larak �zet sayfas� html uzant�l� �ekilde haz�rland�. Yakla��k 33 tane film
i�in (45�er dk�l�k) 30 sayfal�k bir �zet ve
sorulardan dok�man haz�rland�. Bu dok�man Macromedia Dream Weawer program� kullan�larak html uzant�l�
dok�manlar�n her birisine ait oldu�u filmin internetteki linki at�lm��t�r.
Daha sonra t�m filimler ders hocas� taraf�ndan ��rencilere Biyoloji Materyal Geli�tirme Odas�ndaki filmlerin haz�r flash uzant�l� d�k�manlar� tek tek a��larak Macromedia flash sanal arac� ile her filmin g�rsel ekran�na film �zetinin linki at�lm��t�r.
B�ylece 30 tane filmin her birisi i�in birer sayfal�k html uzant�l� dosyalar�
ve film isimleri �zerine link at�lm��t�r. Ayn� zamanda her filmin flash dosyas�ndaki g�rsel ekran�na da film �zetinin linki
at�lm��t�r.
Sonu� ve ��rencinin Kazan�mlar�; ��rencilerin 5 y�l boyunca g�rd��� biyolojik bilgilerin bir k�sm�n�, izlenen 30
saatlik uygulamaya y�nelik bilimsel biyolojik filmlerin hayattaki
kar��l�klar�yla ili�kilendirme, filmlerin pratikteki kar��l�klar�n�n belli bir
kesimini muhakeme etme, ��rencilerin biyolojinin uygulama alanlar�na y�nelik
bilgileri g�ncellemi�tir. Ayn� zamanda ��renciler filmlerde ��rendiklerini
�zetleyerek bilgilerini peki�tirmi�tir. Ayr�ca ��rencilerin Macromedia Dream Weawer ve Macromedia flash programlar�n� kullanmay� ��renmeleri ama�lanm��t�r.
B�t�n bu dok�man�n hepsi http://www.nadidem.net ve http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr web sayfalar�nda yay�nlanm��t�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� S-1. Ay�lar�n koku mekanizmalar� geli�mi�
midir?
� S-2. boz ay�lar nerelerde ya�arlar?
� S-3. kara ay�lara ba�ka hangi isim verilir?
� S-4. kara ay�lara niye hayalet ay�lar ismini
vermi�ler?
� S-5. kara ay�lar� insanlarla beraber
nerelerde ya�arlar?
� S-6. ay�lar�n pen�eleri nas�ld�r?
� S-7. kutup ay�lar�na neden kutup ay�lar� ismi
verilmi�tir?
�� ��Maymunlarla yap�lan deneylerde maymunun kolu
bilgisayara ba�lanm�� ve maymun kolunu hareket etmek istedi�inde bilgisayarda
�e�itli ini� ��k��lar� g�steren �izgilerin olu�tu�unu ve �e�itli seslerin
��kt��� g�r�lm��t�r. Asl�nda bu sesler n�ronlar aras�ndaki elektriksel
ate�lenmedir. Ondan sonra beyin sinyalleri bir bilgisayardan ge�iriliyor ve
onlar� bir robot koluyla besliyor. Bu kol maymunu ger�ek kolu gibi hareket
ediyor. Bu �ekilde her t�rl� �z�rl� insan�n �zr� giderilebilecektir. �imdiki
�al��malar yetersiz olsa da ilerde bunlar daha da geli�tirilecektir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1.ilerde biyonik g�z yapmak m�mk�n m�d�r?
�� S-2.biyonik g�z �zerindeki �al��malar
yeterli seviyede midir?
�� B�cekler eklembacakl�lard�r. Bu grupta
�r�mcek, kabuklular ve akrep gibi araknidler bulunmaktad�r. Eklembacakl�lar
siliviyen d�nemde denizleri terk edip karaya ��kt�lar. Rakipleri olmad���nda
bunlar karaya �abuk uyum sa�lad�lar. �lk karaya ��kan eklembacakl�lar
araknidlerdir. Daha sonra b�cekler ��kt�lar. Karbonifer de dev kara bitkileri
olu�maya ba�lad� ve eklembacakl�larda �ok b�y�d�. ��te bu arada baz� b�cekler
u�maya ba�lad�. Bunlar u�malar� sayesinde kolayca yiyecek buldular ve
d��manlar�ndan kolayca korunabildiler.
�� Permianda k�resel bir felaketle kara
hayvanlar�n�n t�m� deniz hayvanlar�n�n ise % 95 i kayboldu. Sadece b�ceklerin
dokuz t�r� kald�. Triasta s�r�ngenler d�nemi ba�lad�. Ayr�ca �e�itlenmelerde
ba�lad� bu d�nemde. Bu metamorfozun da ba�lang�c� oldu. �i�ek a�an bitkiler
��kt�. �i�ekli bitkiler ile b�cekler beraber geli�tiler ve simbiyotik ya�am
ba�lad� aralar�nda. �lk b�ceklere ait fosiller trias d�nemine aittir. Bu
fosillerin DNA�lar�ndan beklide ayn� t�rler klonlanabilecektir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1. B�cekler hangi grupta yer al�r?
��� S-2. B�ceklerin bulunduklar� grupta ba�ka
hangi canl�lar bulunur?
��� S-3. B�cekler hangi devirde karalara ��km��lar?
��� S-4. ilk olarak hangi b�cek t�r� karaya
��kt�?
��� S-5 hangi zamanda dev kara bitkiler olu�tu?
��� S-6. B�ceklerin u�mas� onlara ne gibi
avantajlar sa�lad�?
��� S-7. metamorfoz ne zaman ba�lad�?
��� S-8. B�ceklere ait ilk fosiller hangi
devire aittir?
�� ��talar
G�ney Afrika da �ift�ilere b�y�k zararlar vermektedir. ��talar �iftliklere
sald�rmaktad�r. Bu durum �ift�ilerin devlete �ltimatom vermelerine ve ��talar�n
avlanmas� ile ilgili yasalar�n g�zden ge�irilmelerini istemelerine sebep
olmu�tur. Ayr�ca di�er bir dert yand�klar� konu ise ge�imini sa�lad�klar� av
hayvanlar�n�n ��talar taraf�ndan avland�klar�d�r. Ama uzmanlar ��talar�n �ok az
say�da kald�klar�n� ve kesinlikle ��talar�n avlanmas�na kar�� ��k�yorlar.
��� ��talar karada ya�ayan en h�zl�
hayvanlard�r. 3 saniyede saatte yakla��k 80km yol alabilirler. H�zl�
ko�malar�n�n sebeplerinden biriside bir anda 4 aya��n� yerden kald�rmas� ve
havada kalmas�d�r. Ayaklar�n�n alt�nda �ivi gibi t�rnaklar� bulunmakta bu
t�rnaklar fren g�revi g�rmektedir. ��talar h�zl� ko�arlarken kuyruklar�n� tam
d�n��lerde kullanmaktad�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1. hangi durum Afrika da �ift�ilerin
devlete �ltimatom vermelerine sebep oldu?
�� S-2. karada ya�ayan en h�zl� hayvan
hangisidir?
�� S-3. ��tlar neyin sayesinde h�zl�
ko�arlarken durabilirler?
�� S-4. ��talar kuyruklar�n� ne zaman kullan�r?
�� S-5. Kim ��talar�n avlanmalar�na kar��
��k�yor?
�� �iftlikte �ocuklar�n ne yapt�klar� ile
ilgili birka� �eye de�inece�iz. �ocuklarla beraber bir �eyler yaparken baz�
kazan�mlar� kazand�rabiliriz. �rne�in koyun k�rpmas�n�n nas�l yap�laca��,
yaparken nelere dikkat edilmesi gerekti�i ve k�rparken y�n�n ne i�e
yarayaca��n�, y�nlerin y�kanmas�, i�indeki at�klar�n temizlenmesi ve nas�l
kurutuldu�unu ��retebiliriz. Bal�klar�n yakalanmas�, temizlenmesi ve nas�l
pi�irildi�ini ��retebiliriz. G�n� belirli saatlerinde hayvanlar�n hayvanlar�n
otlat�lmas� ve otlaklardan hayvanlar�n getirildi�ini ��retebiliriz. Tav�anlar�n
nas�l yeti�tirildi�i ne ile beslendi�i, bal�k a�lar�n�n nas�l yerle�tirildi�i,
yerle�tirirken nelere dikkat edilmesi gerekti�ini ve a�lardan bal�klar
toplan�rken nelere dikkat edilmesi gerekti�ini ��retebiliriz. Bir koyunu
do�umunu, do�um esnas�nda koyuna yap�lmas� gerekenler ve kuzunun ne ile
beslenmesi gerekti�ini ��retebiliriz.
��� M�s�r�n ekimi, ne ama�la ekildi�i,
ekiminden hasat zaman�na kadarki s�re�te yap�lamas� gerekenleri beraber yaparak
��retebiliriz. M�s�r�n hasat edilmesi, hasat edilen m�s�r�n danelerinin
s�k�lmesi ve m�s�r�n hangi k�sm�ndan hangi ama�la kullan�ld���n� beraber
yaparak onlara ya�artarak ��retebiliriz. Ayr�ca m�s�r�n ha�lanmas� veya k�zde
pi�irilmesi, beraberce g�zel zamanlar�n ge�irilmesine vesile olabilir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S�1.�iftliklerde �ocuklarla beraber ne yapabiliriz?
��� S�2.�ocuklarla �iftlikte neler yap�l�rsa
g�zel zaman ge�irmi� oluruz?
��� S�3.Sizce �iftlik hayat� nas�l olmal�d�r?
��� S�4.Do�ada �ocuklarla beraber ne
yap�labilir?
��� S�5.�iftlik hayvanlar�yla ilgili �ocuklara
neler ��retilebilir?
� �iftlik insanlar�n�n g�n�n b�y�k �o�unlu�u at
�st�nde ge�er. Bunun i�in at�n e�eri iyice ba�lan�r. Buda attan d��meleri
engeller. �iftlikte ya�ayan �ocuklar hayvanlarla ilgilenirler. Gerekti�i zaman
yemlerini verir ve bak�mlar�n� yaparlar. Bu hayvanlar genelde at, koyun ve
s���rd�r. Ayr�ca �ocuklar bazen oyun gibi etkinlikler d�zenleyerek
arkada�lar�n� da �a��r�rlar ve ho� zaman ge�irirler. Bu oyunlardan birisi de
patatesleri toplama oyunudur. Direkler dikilir. �stlerine patatesler
yerle�tirilir. At �st�ndeki �ocuklar patatesleri toplarlar. �lk �nce 4 patates
toplay�p biti� �izgisine varan ki�i oyunu kazan�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1. �iftliklerde insanlar�n g�n�n b�y�k
k�sm� nerelerde ge�er?
�� S-2. �ocuklar �iftliklerde ne yaparlar?
�� S-3. �iftliklerde �ocuklar ne t�r oyun
oynarlar?
�� S-4.�iftliklerde genelde hangi hayvanlar
bulunur?
�� S-5.Patates oyunu nas�l oynan�l�r?
��� Uzun ya�amak i�in b�y�kl�k �nemlidir. Ama
ya� bunu engeller. Besinlerle ya�lanman�n ili�kisi vard�r. Ald���m�z kalorileri
azaltmam�z daha fazla ya�amam�z demektir. Bir fare normalden % 30 daha az yemek
yerse bir fazla ya�ar. Acaba hepimiz daha az yemek yersek daha fazla
ya�armay�z. Midyelerde az yiyerek daha fazla ya�arlar. Japonlar �Daha uzun
ya�amak i�in hangi besinlerle beslenmeliyiz ?� sorusunun cevab�n� bulmu�lar.
Bal�k ya��, ya� peyniri ve soya �r�nlerinden olu�an sa�l�kl� bir beslenme
bi�imleri vard�r. Ancak okinawa adas�ndaki insanlar anakara Japonya�ya g�re
daha az yemek yerler ve hastal�klara daha az yakalan�rlar. Bunun sebebi
h�crelerinde sakl�d�r. Her h�crede mitokondriler bulunur. Besinler ve oksijen
reaksiyona girdi�inde serbest radikaller olu�ur ve h�creyi kirletirler ve
ya�lanmaya sebep olurlar.
�� Kromozomlarda telomerler bulunmaktad�r.
H�cre b�l�nd���nde telomerler k�salmaktad�r ve h�creye gen de�i�imi emrini
vermektedir. B�l�nmeler giderek yava�lar ve en sonunda durma noktas�na gelir.
Bu ya�lanma saatidir. �l�ms�zl�k enzimi diyebilece�imiz bu telomerlerin
harekete ge�meleri gerekir.� Bunu
ba�arabildi�imizde ya�lanmada olmayacakt�r.�� Memeliler b�y�rken beyinleri daha da
geli�ir. �zellikle primatlar bu konuda �nde gelir. Canl�lar aras�nda en b�y�k
beyne sahiptirler. Kendine has beyin g�c�m�z ayn� zamanda kendi kaderimizi
y�nlendirmemiz demektir. Tabi� ki beynimizi kullanabilirsek. Bilim adamlar�
ya�lanmadan sorumlu genleri tespit etmi�lerdir. Ancak daha uzun ya�amam�z�
sa�layacak genler tespit edilememi�tir. Ancak bu genler meyve sineklerinde
tespit edilmi�tir.
� Stresten ka�arak stres hormonu kortizol
hormonu seviyesini, d���rebiliriz. G�lmek �ok �nemlidir. Her g�l�� �e�itli
hormonlar�n salg�lanmas�n� sa�lar.�
���� Daha uzun ya�amak i�in:�
���� * Daha ge� �ocuk sahibi olunmal�
���� * Daha k���k yemek porsiyonlar� yemeli
���� * Cinsel ili�kiye girmek
���� * Zihinsel olarak aktif olmak
���� * d�zenli olarak egzersiz yapmak
���� * antioksidan i�eren yiyecekler t�ketmek
gerekir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1. memeliler b�y�rken beyinleri de b�y�r
m�?
�� S-2.H�cre b�l�nd���nde telomerlerin
uzunluklar� nas�l de�i�ir?
�� S-3.ya�lanma saati ne zaman ba�lar?
�� S-4.Daha uzun ya�amak i�in ne yapmal�y�z?
�� S-5. Ku�lar niye kendi b�y�kl���ndeki
memelilere oranla daha fazla ya�ar?
�� S-6.Beslenme ile uzun ya�ama aras�nda bir
ba�lant� var m�d�r?
�� S-7.B�y�k v�cutlu olmakla ya�lanma aras�nda
bir ba�lant� var m�d�r?
�� S-8.Japonlar daha fazla ya�amak i�in nas�l
beslenirler?
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� �S-1.�ki zeki insan evlenirse zeki �ocuklara
sahip olabilirler mi?
�� S-2. �evrenin zek� �zerinde etkisi var
m�d�r?
�� S-3.Sperm bankalar�n�n amac� nedir?
�� S-4.Dahi �ocuklara sahip olmak i�in ne
yapmal�y�z?
�� S-5.Justine kimdir, �zellikleri nelerdir?
� �S-6.Egzersizler zihni nas�l etkiler?
�� S-7. Sperm bankalar� ahlaki midir veya
�lkemizde kurulursa ne d���n�rs�n�z?
�� S-8.Zek�n�n kayna�� nedir?
������ Ya�am�n Zaferi
Hayvanlarda Cinsellik ve De�i�im
�� Klonlanm�� hayvanlar�n t�m� ayn� genetik
yap�ya sahiptir. Bir v�cudun h�cresi gibidirler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S.1. �mpalalar hangi hayvanlar�n tehdidi
alt�ndad�r?
�� S-2.Ne zaman ku�lar kavgalara ba�larlar?
�� S-3.Ku�larda ebeveynler nas�l ya�ar?
�� S-4.Maskeli bubi ku�lar� nerede ya��yor?
�� S-5.Termitlerde sosyal hayat nas�ld�r?
�� S-6.Bubi ku�lar�n�n hangi yavrusu ne zaman
ve neden yuvan�n d���na at�l�yor?
�� S-7.hayvanlar�n di�ilerinin yavrular�n�
kurtarmak i�in kendi hayatlar�n� tehlikeye atmay� g�ze almalar� hakk�nda ne
d���n�yorsunuz. Bunun sebebi ne olabilir?
�� S-8.�nsan do�ada hayat�n� nas�l devam
ettiriyor?
� Bakteriler ba�ka bir bakteriden genetik
materyal ald�klar�nda asl�nda ba�ka bir t�rle seks yapm�� oluyorlar. Seks her
zaman �reme ile sonu�lanmaz. Baz� canl�larda cinsel a��dan erkekler
gereksizdir. Baz� t�rlerde erkekler gereksizdir ama di�iler gereklidir. Kuyruk
kertenkelelerde erkekler toptan at�lm��t�r. Seksten ka��nman�n �reme a��s�ndan
birden fazla avantaj� vard�r. Mesela enerji harcamazlar. Baz� canl�lar seks yapmadan
�rerler ama yinede bu t�rler kur yapman�n ve e�le�menin b�t�n s�k�nt�lar�na
katlan�r gibi g�r�n�rler. Bunlar seks yaparak baz� hayati hormonlar� olu�turmak
zorundad�rlar. Bu y�zden sadece hareketleri yaparlar. �reme i�in haz�r olamayan
di�iler erkek di�i rol�n� oynuyor. �stekli bir kertenkele g�rd�klerinde
�stlerine ��k�p �iftle�iyormu� gibi g�r�n�yorlar.� Burada tamamen bir genetik aktar�m yoktur.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1.Bakteriler nas�l �o�al�r?
�� S-2.Deniztav�anlar� nas�l canl�lard�r?
�� S3.Nemo bal�klar�nda b�y�kl�k olarak di�i
ile erkek aras�nda fark var m�d�r?
�� S-4.�ift cinsiyetli canl�lar�n ne gibi
avantajlar�
�� S-5.Nemo bal�klar�nda di�i �l�rse erkek ne
yapar?
�� S-6.Hangi canl� t�r�nde erkekler toptan
devre d��� b�rak�lm��t�r?
�� S-7. baz� canl� t�rlerinde seksten
ka��nman�n ne gibi avantajlar� bulunur?
�� S-8. Hangi canl�da �reme genetik aktar�m
ama�l� de�ildir?
��� �Neondertal
insan ile ger�ek insan ayn� yerlerde ya�am��lard�r. Neondertal insan
duraklamaya girmi�ken modern insan geli�me patlamas� ya�am��t�r. Fransa da
yap�lan kaz�larda 36.000 ya��nda bir neondertal insan�n kal�nt�lar�
bulunmu�tur. Neondertaller k�sa bir s�rede teknolojilerini geli�tiklerine dair
bulgular bulunmu�tur. Bulunan bir kurt di�i acaba neondertal insan m� yapm��t�r
yoksa modern insan ticaret ama�l� m� geli�tirmi�tir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1-.Neondertallerin geli�mi� teknolojiye
sahip olduklar�na ne kan�t olabilir mi?
�� S-2.Neondertaller niye kayboldu?
�� S-3.Neondertaller neyden ka�m��lard�r?
�� S-4. En son u�rad�klar� yerler nerelerdir?
�� S-5. �imdi d�nyada ba�ka bir insan t�r�n�n
olmas� halinde bunlara nas�l davran�rd�n�z?
��
��� Bal porsuklar� y�lan katilleridir ve
d�nyan�n en zehirli hayvanlar�n� katlediyorlar. �lk �nce kobray� ba��n�
arkas�ndan yakal�yor ve ba��ndan ba�layarak yaln�zca 15 dakikada yiyorlar. Bal
porsuklar� genelde Afrika ve Asya da yay�lm��lard�r ancak bunlar�n hakk�nda pek
bir �ey bilinmez. Bunlar s�k s�k in de�i�tirdiklerinden g�zlenmeleri zordur.�� Ortam �artlar� k�t�le�ti�inde bunlar yeri
kaz�yarak saklan�rlar. �artlar d�zeldi�inde ��karlar ve gitmek istedikleri yere
giderler. Bunlar g�nde 40km kat edebilirler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� S-1. Bal porsuklar� hangi canl� t�rlerini
katlediyor?
�S-2.Bal porsuklar� nerelerde yay�l�� g�sterir?
�S-3.Ortam �artlar� k�t�le�ti�inde bal
porsuklar� ne yapar?
�S-4.Porsuklar y�lanlarla nas�l ba�a ��kar ve
as�l avantaj� nedir y�lana kar��?
�S-5.Porsuklar g�nde ka� km gidebilirler?
�S-6.Porsuklar kimlerden korkar?
�� Ay�lar her zaman hayat� do�adan ��renmezler.
Bazen profesyonellerden de alabilirler. Bu ��renmelerden ilki a�aca
t�rmanmakt�r. Di�eri ise a�a�tan inmektir, ���nc�s� ise yiyecek bulmakt�r. Son
ders ise k�� uykusu i�in uygun bir yer bulmakt�r. Bu o kadar da kolay de�ildir.
Kutup ay�lar� be� ay k�� uykusuna yatarlar ve bu s�re i�inde yavrular�n� s�tle
beslerler. Bunlar inlerinden ��kt�ktan sonra buzlar� k�rarlar ve fok yavrular�
ile beslenirler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
���� S-1. Kutup ay�lar� ka� k�� uykusuna yatar?
� S-2.Ay�lar hayat� kimlerden ��renir?
����
�Efsaneye g�re bunlar ilk defa g�ney Afrika da
g�r�lm��lerdir. Bunlar �abuk uyum sa�larlar ve gittikleri �ok h�zl� bir �ekilde
istila ederler. Bunlar sadece insanlar i�in tehlikeli de�ildir. Bunlar ayn�
zamanda bal ar�lar�na da zarar verirler.� Brezilya bal �retiminde d�nyada �nc� �lke
olmak istiyordu. Bunun i�inde k�sa s�rede �ok miktarda bal �reten ar�lara
ihtiya� vard� ve bunu ger�ekle�tirmenin yollar�n� bulmaya ba�lad�lar. Bir bilim
adam� Afrika ya gitmi� ve ar� t�rlerini ara�t�rmaya ba�lam��t�r. Afrika da
katil ar�lar� buldular. Bu katil ar�lar y�lanlara ve bal porsuklar�na bile
b�y�k zararlar veriyorlard�. Katil ar�lar insan� soktuklar�nda ilk ba�ta i�nelerini
bat�r�yor �ok k�sa bir s�rede �ok fazla miktarda zehir b�rak�yor. Bu zehir k�sa
bir s�re i�inde ba����kl�k sistemini ��kertiyorlar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1. Katil ar�lar ilk olarak nerede
g�r�lm��t�r?
��� S-2.Avrupa ar�lar� Afrika ar�lar�na neden
yeniliyorlar?
��� S-3.Ar�c�l�k sadece bal ama�l� m� yap�l�r?
��� S-4.Hangi devlet Afrika ar�lar�n�n d�nyaya
yay�lmas�na sebep oldu?
�� �S-5.Afrika
ar�lar�na hangi canl�lara zarar verir?
�� �S-6.Yeni
genetik yap�l� ar�lar olu�turulmaya �al���lm��. Peki, niye ba�ar�l�
olunmam��t�r?
� ��S-7.�lk
olu�an ar�lar�n ne gibi avantajlar� vard�r?
�� �S-8.
Sizce ar�lar yok olursa bizi ne gibi felaketler beklemektedir?
Kusto'nun Denizdeki Canl�lar�n ve K�pek Bal�klar�n�n Besin ve
Hayat D�ng�s�n� De�erlendiri�i
�K�pek bal�klar� yava� �rer. Baz� t�rlerin
olgunla�mal� 25 y�l s�rebilir. Di�ilerin hamileli�i ise 24 ay s�r�yor. Bal�k
t�rlerinin �o�u nefes alabilmeleri i�in solunga�lar�ndan s�rekli su almalar�
gerekiyor. Bunu i�in ya s�rekli hareket etmeliler ya da su ak�nt�lar�na kar��
durmal�lar. Hem�ire k�pek bal�klar� ise ender bir t�rd�r. Bunlar
solunga�lar�nda suyu pompalarlar ve su i�inde dinlenirken bile solunga�lar�ndan
su alabilirler. K�pek bal�klar� insanlar� yemek i�in tercih etmez. Koku
duyular� �ok geli�mi�tir. �lk �nce avlar�ndan emin olmak i�in onlar� �s�r�rlar.
Bu esnada insan� �ld�rebilirler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� S-1. Yunus bal�klar� ile k�pek bal�klar�
benzer midir?
� S-2.K�pek bal�klar�n�n hamileli�i ka� ay
s�rer?
� S-3.hangi k�pek bal�klar� yamyamd�r?
� S-4.Bal�k t�rlerinin �o�u nefes almak i�in ne
yapmal�d�r?
� S-5Hem�ire k�pek bal�klar� nas�l nefes al�r?
� S-6.K�pek bal�klar� ne zaman s�r� halinde
ya�arlar?
� S-7.K�pek bal�klar� insanlara neden
sald�r�rlar?
� S-8. K�pek bal�klar�nda �iftle�mek isteyen
erkek ne yapar?
�
�
��� DNA sadece kemik ve kanda de�il di�te de
bulunur. Bulunan iki kafatas�n�n ara�t�r�lmas� ve bunlar�n DNA ile olan ili�kileri
inceleniyor. Mo�olistan da bulunan iki kafatas� ara�t�r�l�yor. Sa� ve di�lerle
yap�lan ara�t�rmalarda di�teki DNA�n�n �ok iyi korundu�unu g�steriyor bunlarda.
Neondertallar�n DNA�s� olup olmad��� ara�t�r�l�yor.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1.DNA kemik ve kandan ba�ka nerede
bulunur?
�� S-2.Kreatinizim nedir?
�� S-3.Hirsutizim nedir?
�� S-4. H�pertokozis nedir?
��
S-5.Sirklerdeki k�ll� kad�nlar hangi hastal��� ge�irmi�lerdir?
Kalahari Okavango Nehri
Boyunca Ya�am
Kalahari
Afrika da bulunan bir nehirdir. Okavango ise buradaki bir deltad�r. Okavangonun
sular� ta�ar ve kum ��llerini kaplar. Yakla��k 20 bin kilometre karelik bir
alan� kaplar. kalaharide bir�ok say�da canl� t�r� ya�amakta
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�S-1.Kalahari nehri nerededir?
�S-2. Aslanlar yaz�n neden sulak alanlar�
tercih ederler?
�S-3.Timsahlar nerelerde ya�ar?
�S-4. Yang�nlar sonucunda ne meydana gelir?
�S-5. Yang�nlar hangi sebepten dolay� ��kar?
�S-6. Bal�klar yumurtalar�n� nerelere
b�rak�rlar?
�S-7. Yang�n esnas�nda baz� canl�lar nas�l
korunur?
����������� Kar Leoparlar�n�n Ya�am Yerleri
ve Hayat D�ng�leri
���� Kar leoparlar� Himalaya�larda ya�ar. Baz�
film yap�mc�lar� ve insanlar bu leoparlar� g�r�nt�lemek i�in yola ��k�yorlar.
�zellikle ara�t�rmalar�n� s�k g�r�nd�kleri yerlerde yap�yorlar. Kar
leoparlar�n�n boylar� 2 metreyi bulmaktad�r.�
Ayr�ca kamuflaj sa�layan k�rkleri kal�nd�r.����� Bu canl�lar�n k�rkleri o kadar kar���k ki
bunlar� ay�rt etmek �ok zordur. Ara�t�rmac�lar yaln�z 3360 metrede �al���yorlar
ve bazen s�cakl�k - 20 ���◦C^ ye kadar d��ebiliyor. Ara�t�rmac�lar her
g�n yakla��k 3 saat t�rman�yorlar bazen bu �ok zor olabiliyor. Ara�t�rmalar her
g�n y�ksek yerlere ��k�yorlar ve buralarda yetersiz oksijenden dolay�
uyuyam�yorlar. Bunlar uyumak i�in her ak�am al�ak yerlere iniyorlar. Yap�lan
ara�t�rmalarda kar leoparlar� kokusunu ta�lara s�r�yor veya b�rak�p belli
ediyor. Buralarda besin o kadar az ki bazen b�lgelerinin d���na ��kabiliyorlar.
Ancak bazen bu zor olabiliyor. Kar leoparlar� maralarla beslenir. Tibet
kurtlar�da maralarla beslenir. Kar leoparlar� kavgalardan genelde ka��n�r. Yaz
mevsimi geldi�inde maralar y�ksek yerleri tercih ederler. Kar leoparlar� da
bunlar� izlerler. Maralar�n yavrular� oldu�unda art�k leoparlara kar��
korunaks�zd�rlar. Baz� yabanc� avc�lar leoparlar� t�pta de�erlendirmek ve
k�rklerinden yararlanmak i�in leoparlar� avlarlar. Buralarda yerli halk ise
Budizm ait olan inan�lar�ndan dolay� hayvanlara kar��m�yorlar. �iftle�me
d�nemlerinde bu sefer kokular�n� kayalara s�r�yorlar.� Bu sefer mesaj benden uzak ol de�il yakla� anlam�ndad�r.
�zellikle di�iler ses ��kar�r ve erkek leoparlar�n ona yakla�mas�n� isterler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� S-1.Kimler
leoparlar� g�r�nt�lemek i�in himalayalara gider?
�� S-2. Kar leoparlar�
nerelerde ya�ar?
�� S-3.Kar
leoparlar�n� birbirinden ay�rmak neden bu kadar zordur?
� S-4.Kar leoparlar�
yaz�n neden y�ksek yerlere ��karlar?
� S-5.Baz� avc�lar
neden kar leoparlar�n� avlarlar?
� S-6.Yerli halk neden
kar leoparlar�na dokunmuyor.
� S-7. Ara�t�rmac�lar
neden y�kseklerde kalam�yor?
� S-8.�iftle�me
d�neminde di�iler ne yapar?
�� Kongo�nun
Gizemli Havzas�ndaki Nehir Canl�lar�
���� Kongo nehri
debisi a��s�ndan amazondan sonra d�nyada ikincidir. Yerli dilde ismi b�t�n
nehirleri yutan anlam�ndad�r. Burada �ok say�da canl� t�r� ya�amaktad�r. Burada
ara�t�rmalar yapan bilim adamlar� buraya bal�klar a��s�ndan medeniyetin be�i�i
diyorlar. Burada ara�t�rmalar yapan bilim adamlar� ilk �nce buran�n haritas�n�
��kar�yorlar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.Bilim adamlar�
Kongo nehrine ne diyorlar?
��� S-2.Kongo nehrinin
derinli�i ka� metredir?
��� S3.Kongo nehrinde
ya�ayan en tehlikeli bal�k hangisidir?
��� S-4.Kongo
nehrindeki canl� �e�itlili�inin sebebi ne olabilir?
��� S-5.Kongo nehrinde
ilk defa bulunan bal���n ismi nedir?
��� S-6. Mundella
guera neden �l� olarak bulunuyor.
��� S-7.Ara�t�rma yapan
ekipte kanocular ne i� yap�yor?
��� S-8.Sizce suyun
h�zl� akmas� t�rle�meyi beraberinde getirmi� olabilir mi?
��������� Kunduzlar�n Hayat D�ng�s�
��� Kunduzlar �ok
�al��kan canl�lard�r. Odun, ta� ve �al� kullanarak �e�itli yap�lar in�a
ederler. Bu yap�lardan di�er canl�larda faydalan�rlar. Kunduzlar sular�n
�nlerini kapat�rlar. Erkek ve di�ileri birbirine �ok benziyor. Ama bunlar ba�ka
hi�bir canl�ya benzemiyorlar. Ayaklar� perdelidir. Bu perde kunduzlar�n suda
rahat�a y�zmelerini sa�lar. Bunlar kemirgen canl�lard�r. Bahar gelip sular
y�kseldi�inde sular bar�naklar�n� bozar. Kunduzlar ailece �al���p tekrar
kendilerine bar�nak yaparlar. Yavru erkek kunduz b�y�d���nde kendine bir e�
bulmak i�in yuvadan ayr�l�r. Ay�lar gen� kunduzlar� yer. Bundan dolay� genelde
kunduzlar ay�lardan ka�arlar.���� Anne ve babalar
yavrular�na besin getiriyorlar. Genelde besin maddeleri a�a� dallar�d�r.
Kunduzlar bu a�a� dallar�n� kemiriyorlar. Midelerindeki bezler bir �e�it salg�
salg�l�yor ve lifli besinleri par�alamalar�n� sa�l�yor. Kunduzlar sonbahara
do�ru ev yapmak zorundalar. ��nk� k���n donmamak i�in kendilerine bar�nak
yapmak zorundad�rlar. Kunduzlar 15cm� kal�nl���ndaki bir a�ac� �ok k�sa bir
s�re i�inde kemirebiliyorlar. Sonra bu a�a�lar� k�t�klere b�l�yorlar. Bu
k�t�kleri sulara g�t�r�p kendilerine bar�nak yap�yorlar. Kunduzlar i�in
sonbahar hasat mevsimidir. K���n beslenmek i�in lezzetli dallar getirirler. Bu
dallar� �amura bat�r�p k��a kadar taze kalmalar�n� sa�l�yorlar. K���n
yuvalar�ndan besin bulmak i�in ��karlar. ��nk� sonbaharda depolad�klar�
besinler onlara yetmeye biliyor.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.Kunduzlarda i�
birli�i var m�d�r?
��� S-2.Kunduzlar
kimlerden ka�arlar?
��� S-3. Kunduzlar
a�a�lar� nas�l keser?
��� S-4. Kunduzlar
bar�naklar�n� nerelerde yapar?
��� S-5.Kunduzlar ne
ile beslenir?
��� S-6.Kunduzlar a�a�
dallar�n� nas�l sindiriyor?
��� S-7.Kunduzlar a�a�
dallar�n� k���n neden �amura bat�r�rlar?
��� S-8.Kunduzlar�n
ayaklar� neden perdelidir?
��� ������Kurba�alar,
Yok Olan Deniz Canl�lar� ve Su Ekosistem Tedavisi
���� Sulardan �rnek
almak i�in en iyi yerler k�talar�n ortas�, batakl�klar ve g�lc�klerdir. Bilim
adamlar� buralarda leopar kurba�alar�n� ar�yorlar. Bunlar�n say�lar�
azalmaktad�r. Bu canl�lar sa�l�kl� g�r�n�yor. Ancak �reme organlar�nda
anormallikler g�r�ld�. Baz� erkek leopar kurba�alar�n testislerinde yumurtalar
geli�iyor. Bunlar hermafrodit canl�lard�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1.Atrazin hangi
ama�la kullan�l�r?
�� S-3.Atrazin leopar
kurba�alar�na ne gibi zararlar verir?
�� S-2.Erkeklerin
sa�l��� i�in musluk sular�na ne yap�lmal�d�r?
�� S-4.Sulardan en iyi
�rnekler nerelerden al�n�r?
�� S-5.Tar�mda
kullan�lan kimyasallar sulara nas�l ula��yor olabilir?
�� S-6.Kimyasallardan
korunmak i�in tar�mda ne t�r g�breler kullan�lmal�d�r?
�� S-7.A��r�l� klorlu
sulardan i�en kad�nlarda hangi olumsuzluklar g�r�l�r?
�� S-8.G�n�m�zde
end�stri ve kanalizasyon at�klar� sulara b�rak�lmaktad�r. �lerde su s�k�nt�s�
ile ba� ba�a kalabilir miyiz? Nedenleri ile anlat�n�z.
��
����������������������
Mantar Nedir Nerelerde Ya�arlar�
� G�n�n her saati
mantarlarla i�i i�eyiz. ��imizde y�zden fazla mantar bulunur. Mantar t�rleri
maya, do�a mantar ve k�lt�r mantar�d�r. Bunlar en �ok bilinendir.
�� ��r�k��l
mantarlarda bulunur. Bunlarda hayvan ve bitki kal�nt�lar�n�n topra�a kar��mas�n�
sa�larlar. Bu �ekilde topra��n inorganik madde a��s�ndan zenginle�mesini
sa�larlar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1.K�f mantarlar�
ne zaman bize sorunlar ��kar�yor?
�� S-2.Mantarlar
do�ada hangi bitkilere zarar verir?
�� S-3.Evlerimizdeki
mantarlar� temizlemek i�in neden �ama��r suyunu kullanmamal�y�z?
�� S-4.Hangi mantardan
bisodizel elde ediliyor?
�� S-5.Mantarlar
kimlerle m�cadelede kullan�l�r?
�� S-6.Biyodizel ile
bisodizel aras�ndaki fark ka�t�r?
�� S-7.Mantarlar�n
topra�a faydalar� nelerdir?
�� S-8.Mantarlar
d�nyada olmasa idi ne olurdu?
Marujiana, Esrar Otunun(Cannabis
Sativa) Bilimsel Y�n� Ve Madde Ba��ml��� Sorunu ��
�E�er birisi elinde
k���k tohumlarla gelseydi ve bize deseydi al bu tohumlar� ek. Bunlardan halat,
kuma� ve k���t yap�labilir. Hastalara yard�mc� olabilir ve keyif verir deseydi
tohumlar� al�r m� idik. Yoksa b�rak�r m� idik. ��te marujiana b�yle bir �eydir.
Esrar yap�m�nda kullan�ld��� i�in yasaklanm��t�r. Ka�ak��lar ormanlar�n gizli
yerlerinde marujiana veya bilimsel ad� cannabis sativa olan bitkiyi
yeti�tiriyorlar. Askerler ve emniyet g��leri birle�ik devletlerde bu ka�ak
esrar otu tarlalar�n� bulmak i�in ke�ifler yap�yorlar. �reticiler b�y�k kar
elde etmek i�in ekiyorlar. Florida da baz� evle esrar otu i�in sera olarak
kullan�l�yor. Art�k insanlar yapay iklim �artlar� yap�yorlar ve �ok verim
al�nan bitkiler �retiliyor. Ayr�ca seralarda y�lda 3-4 defa �r�n elde
edebiliyorlar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� �S-1.Esrar otunun di�er isimleri nelerdir?
��� S-2.Esrar otu ABD
de nerelerde yeti�tirilir?
��� S-3.Esrar otu ilk defa
nerede kullan�lm��?
��� S-4.Uzun s�reli
esrar otu kullan�m�nda haf�zada ne gibi de�i�iklikler g�r�l�r?
��� S-5.Esrar d�nyada
hangi �lkelerde belli bir miktarda bulundurulmas� serbest b�rak�lm��t�r?
��� S-6.Esrar
kullan�ld���nda v�cutta ne gibi de�i�iklikler g�r�l�r?
��� S-7.Esrar neden
yasaklanm��t�r?
��� S-8.Esrar otu
yeti�tirilmesi ve sat�lmas�n� nas�l kar��lars�n�z?
�M�zik
Dehas�na Sahip �ocuklar�n Davran��lar�, Dehal�k Do�u�tan M� Sonradan M�
Kazan�l�r
��� K���k ya�ta
�e�itli m�zik aletleri �alan �ocuklar acaba �ok �al��arak m� bu yeteneklerini
kazanm��lar yoksa bu yetene�ini do�u�tan m� kazanm��lar? M�zik aletleri �alan
insanlar�n �alma esnas�nda beyinleri �ok �al���r. Ayr�ca beyincikleri daha
b�y�kt�r. V�cudumuz iki beyin yar�m k�resi taraf�ndan kontrol edilir. Corpus
callosum daha fazla sinir lifi bar�nd�r�r. Corpus callosum iki yar�m �re
ars�nda uyumu sa�l�yor. Do�ru yeti�tirilen her �ocuk b�y�k bir m�zisyen
olabilir diyor baz� bilim adamlar�.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� ��S-1.M�zik aleti �alan �ocuklar�n beyincikleri
nas�ld�r?
��� S-2.Beynimiz ka�
yar�m k�reden olu�ur?
��� S-3.�ki beyin
yar�m k�resi aras�nda ne bulunur?
��� S-4.Herkes b�y�k
bir m�zisyen olabilir mi?
��� S-5.Beyinleri iyi
uyar�lan �ocuklar ilerde daha iyi mesleklere mi sahip olurlar. Neden?
��� S-6.On alt�
ya��ndaki k�z �ocu�u neden gramerli dili ��renememi�tir?
��� S-7.Belli
d�nemlerde beynimizdeki ba�lant�lar�n kesilmesi veya devam etmesi nelere
ba�l�d�r?
��� S-8.Corpus
callosum olmasa idi ne olurdu?
�����
����� �nemli Baz� T�rlerin Ya�am d�ng�leri
��� Boz ay�lar
normalde yaln�z dola��rlar. Ama �artlar uygun oldu�unda bir araya gelirler. �zellikle
sular �ekildi�inde boz ay�lar buralarda bal�klar� ararlar. K�pek somunu
bal�klar sakin su kaynaklar�na do�ru Alaska k�rfezinin ak�nt�s�n�n tersine
y�zerler. Buralarda yumurta b�rak�rlar. Boz ay�larda bu esnada bal�klar�
avl�yorlar. Bu �ekilde besin ihtiya�lar�n� kar��l�yorlar. Boz ay�lar� ayr�ca
sulara dal�p bal�klar� avlayabiliyor. �zellikle somon bal�klar� yumurtlarken
�l�yorlar. Bu boz ay�larda bunlarla besleniyor.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� �S-1.Boz ay�lar ne zaman bir araya gelirler?
��� S-2.Boz ay�lar
hangi bal�klarla beslenirler?
��� S-3.Tuzlu su
timsahlar� yumurtalar�n� nerelere b�rak�rlar?
��� S-4.Tuzlu su
timsahlar�nda yuvan�n s�cakl��� ne �zerinde etkilidir?
��� S-5.Tuzlu su
timsahlar�nda s�cakl�k 30 ◦C�in �st�nde ise yavrunun cinsiyeti ne olur?
�� �r�mceklerde
�l�mc�l �iftle�me 25�
� Di�i �r�mcek
beslenme esnas�nda �t�n dikkatini besine verir. Erkek ise bu esnada di�iye
yakla��r ve �iftle�ir. Bu esnada di�i besini ne kadar fazla zamanda yerse erkek
�r�mcekte bu esnada o kadar fazla sperm salg�lar ve di�iye aktar�r. Erkek
�iftle�tikten sonra �l�r. ��nk� di�i erke�i �s�r�yor ve b�t�n zehrini onun
i�ine b�rak�yor. Bu �ekilde di�i erke�in b�t�n i�ini emiyor. �r�mceklerde seks
�l�mc�l bir oyun olmas�na ra�men bazen erkekler �iftle�meden zarar g�rmeden
kurtuluyorlar.� Ama yinede di�inin erke�i
�ld�rmeyeceklerinin hi�bir garantisi yoktur.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1. �r�mceklerde
erkekler �iftle�tikten sonra neden �l�r?
��� S-2.Erkek �r�mcek
�iftle�mek istedi�inde ne yaparlar?
��� S-3.Erkek
tarantulalar �iftle�me esnas�nda di�inin �s�rmas�ndan korunmak i�in ne yapar?
��� S-4.Kurt �r�mce�i
di�iye nas�l yakla��r?
��� S-5.�r�mceklerin
d�nyas�na neden a�k�n tehlikeli d�nyas� denmi�tir?
� Panterlerin Pumalar�n Ve �nsanlar�n Ya�am Alanlar�n�n
Kesi�mesinin Ac� Sonu�lar�
��� Pumalar �etin
avc�lard�r. Yeti�kinler 25-90kg aras�nda de�i�irler ve kendirlinden be� kat
b�y�k olan bir geyi�i ala�a�� edebilirler. B�y�k kediler kendilerinden k���k
hayvanlar� da avlarlar; ku�lar, tav�anlar vb. bunlar ortalama iki y�lda bir
insanlara sald�r�rlar. Bunlar g�nde 16km kat edebilirler. Bunlar kolay
b�lgelerini terk etmezler. B�lgelerini terk ettiklerinde bazen di�er pumalarla
k�ran k�rana bir kavgaya giriyorlar. Acaba pumalar insanlara neden sald�r�yor?
��nk� pumalar insanlar� avlar� olarak g�r�yorlar. Bunlar avlar�n�
yakalad�klar�nda �ok vah�i olurlar. Sadece �ocuklar i�in de�il yeti�kinler
i�inde �ok tehlikelidirler. Y�rt�c� hayvanlar ya�amak i�in �ld�rmek
zorundad�rlar. �o�u kedi gibi pumalarda kurbanlar�na yakla��rken kamuflajlar�n�
kullan�rlar. ��nk� ci�erleri �etin kar��la�ma ve uzun kovalamalar i�in gerekli dayanakl�k
i�in �ok k���kt�r. Bu y�zden bunlar sald�r� avc�s�d�r ve yok etme yetene�ine
sahiptirler. Bunlar avlar�n�n �st�ne atlarlar ve av�n�n boynunun arka taraf�na
sald�r�rlar. �zellikle av�n buradaki damarlar�n� keserler ve avlar�n�
hareketsiz b�rak�p �ld�r�rler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� �S-1.pumalar
neden sald�r� hayvanlar�d�r?
�� S-2.Pumalar havaya
do�ru ka� cm y�kselebilirler?
�� S-3.Pumalar�n
insanlara sald�rmas�nda ve yaralamas�nda kimler su�ludur?
�� S-4.Pumalar
insanlara sald�r�rken ilk �nce ne yaparlar?
�� S-5.Pumalar g�nde
ka� km kat edebilirler?
�� S-6.Y�rt�c�
hayvanlar niye sald�r�r?
�� S-7.Pumalar
insanlara neden sald�r�r?
�� S-8.Pumalar�n
a��rl��� ortalama ka� kg d�r?
Salg�n Hastal�klar
Lejyoner Hastal��� Besin Zehirlenmesi D�ng�s�
�27 Temmuz 1976
Pensilvanya da bir hastan�n ci�eri �demle doluydu ve �l�mle pen�ele�iyordu.
Ate�i s�rekli y�kseliyor, doktorlar ilerlemi� zatureden ��pheleniyorlard�. Ama
yan�l�yorlard�. Amerika da bir �ehirde finansal krize sebep olacak ve 29
ki�inin �l�m�ne sebep olacak hastal�ktan habersizdiler. Kore de sava�an bir
asker bir parti d�zenlemi�ti. �� g�n sonra eve d�nd�klerinde ate�i y�kselmi�ti
ve hastaneye kald�rd�lar. Doktorlar hi�bir �ey anlam�yorlard�. Birka� saat
sonra emekli askerin �ld��� g�r�ld�. Ayn� hastal���n ayn� g�n farkl� yerlerde
g�r�ld���nden habersizdiler. Kimse aralar�ndaki ba�lant�lar� anlam�yordu.
Joseph ad�ndaki bir adam bunun fark�na varm��t� ve yetkilileri uyarm��t�.
Ayr�ca yetkililerle g�r��t�. Bilim adamlar�n� harekete ge�irdi. Acaba bu yeni
hastal�k 1938 de ki salg�n domuz gribine benziyor muidi? Bilim adamlar�
ellerline ge�en malzeme �zerinde �al���yorlard�. Bilim adamlar� domuz gribinden
��pheleniyorlard�. Acaba bu hastal���n sebebi bir vir�s m� idi?
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.Lejyoner hastal���na yakalananlar
kimlerdi?
��� S-2.�nsanlar�n
��phelenmelerine sebep olan ne idi?
��� S-3.Lejyoner
hastal��� hangi d�nemi ba�latt�?
���� S-4.Hangi devlet
ciddi bir tehlike olarak g�r�l�yordu?
���� S-5.Bu hastal�k
nas�l yay�l�yordu?
���� S-6.Lejyoner
hastal���n�n belirtileri nelerdir?
���� S-7.Lejyoner
hastal���nda hangi insanlar risk alt�ndad�r*
���� S-8.Lejyoner
hastal���n�n g�r�ld��� yerde ne gibi kay�plar olmu�tur?
� Serengeti'de (Afrika) Besinsel
D�ng� �
�Hayvanlar�n �o�u
serengeti de a��k alanlar� tercih ederler. Bunun nedeni gelebilecek tehlikeleri
kolayca g�rebilmek. Ama bu a��k alanlar �ok azd�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.Antiloplar ne
zaman tehlikelere maruz kal�yor?
��� S-2.Hayvanlar�n
�o�u serengeti de hangi alanlar� tercih ederler?
��� S-3.S�r�lerin
serengeti de birbirinden uzak y�r�meleri nelere sebep olur?
��� S-4.Gen� antiloplar
neden aslanlara yem olurlar?
��� S-5.Serengetide
ka� var?
��� S-6.Aslanlar ba�ka
bir aslan�n b�lgelerine girdiklerinde ne olur?
��� S-7.Serengetide ki
d�ng� hangi y�ndedir?
��� S-8.S�rtlanlar�n
avlar�n�n hangi v�cut b�lgelerini tercih ederler?
��� S-9.S�rtlanlar
nas�l ya�ar?
��� S-10.S�r�ler neden
birbirine yak�n dururlar?
��� S-11.Thomson
ceylan�nda sosyal hayat nas�ld�r?
��� S-12. Thomson
ceylar�nda hangi erkekler s�r�den ayr�l�r?
��� S-13.Zebralarda
sosyal ya�am nas�ld�r?
��� S-14.Otla beslenen
canl�lar kavga etmiyor. Bunun nedeni nedir?
��� S-15.Aslanlar ne
zaman aktiftir?
��� S-16.Aslanlar
ak�amlar� avlan�rken avlar�n� nas�l neyin sayesinde g�r�rler?
��� S-17.Akbabalar
nas�l beslenir?
��� S-18.Leoparlar
nas�l avlan�r?
�Serengeti�de
�italar�n Do�al Hayat D�ng�leri 47��
�� Di�i ��ta �iftle�me
d�neminde haz�r oluncaya kadar talipleri ile bazen g�nlerce kal�r. Erkekler
i�erisinde bask�n olan di�i ile �iftle�ir. Di�erleri ise onu izlerler.
Di�ilerin hamileli�i 3 ay s�r�yor. Bunlar 5-6 yavru do�ururlar. Yavrular�n�
y�rt�c�lardan korurlar. Yavru ��talar�n �l�m oranlar� y�ksektir. Yakla��k
olarak yavru ��talar�n yakla��k olarak %10 eri�kinli�e eri�iyor.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.��talarda bir di�i yavrular�n� kaybetti�inde
ne olur?
��� S-2.Anne ��ta
yavrular�n� beslemek i�in ne yapar?
��� S-3. ��talarda
di�ilerin hamileli�i ka� ay s�rer?
��� S-4. ��talar hangi
hayvanlarla beslenmeyi tercih ederler?
��� S-5.��talar�n
yavrular� ka� ya��na geldiklerinde �iftle�meye haz�r hale gelir?
��� S-6.�akallar,
��talara zarar verir mi?
��� S-7.��talar
antiloplara ne zaman sald�r�rlar?
��� S-8.��talar
ortalama ka� yavru do�ururlar?
� Tohum Avc�s�
Gelece�in Felaket �klimlerine Diren�li Tohumlar� Toplay�p genleriyle �al��mak
� Bilim adamlar� olas�
bir g�da krizinde bizi koruyacak tohumlar� bulman�n pe�indeler. �zellikle
de�i�en iklim �artlar� ilerde bir�ok insan�n a� kalmas�na neden olabilir. Dr.
Street en zor iklim �artlar�n�n oldu�u yerlerden biri olan Suriye de
ara�t�rmalar yapt�. Buralarda bu zor iklim �artlar�na dayanan tohumlar�
incelemek ve geli�tirmek i�in ara�t�rmalar yapt�. Bilim adamlar� bu zor
�arlarda yeti�en bitkilerin genlerini normal yeti�tirdi�imiz bitkilere
aktaracaklar ve bu bitkilerinde zor �artlarda yeti�melerini sa�layacaklar. Dr Ken
Street istediklerini Suriye de bulamad�. Ken street Suriye den sonra Rusya�ya
gitti. 20. yy da Ruslar b�t�n orta Asya�y� tohum bulmak i�in dola�m��lard�.
Acaba Ruslar bu ara�t�rmalar esnas�nda vah�i tohumu bulmu�lar m� idi? Rusya dan
istediklerini elde edemeyen Dr. Ken street, Tacikistan�a gitti.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� ��S-1.Bilim
adamlar� neden baz� tohumlar� aramaktalar?
��� S-2.�lerde iklim
de�i�ikli�i olursa insanlar hangi a��dan etkilenirler?
��� S-3.�klim
de�i�ikli�inden en az zararla ��kmak i�in ne gibi �nlemler almal�y�z?
��� S-4.besinler
biyodizel �retiminde kullan�ld�klar�nda insanlar nas�l etkileniyor olabilir?
��� S-5.Bilim adamlar�
zor �artlara dayan�kl� bitkileri nas�l olu�turuyorlar?
��� S-6.T�rkiye�de de
yeni genlere sahip bitkiler olu�turulmal� m�d�r?
��� S-7.Bilim adamlar�
yeni genlere sahip bitkileri olu�tura a��s�ndan neden h�zl� davranmal�d�rlar?
���
S-8.Gelecekte topraklar�n yap�s� nas�l de�i�ebilir?
�Tek Yumurta
�kizlerinin �zg�nl�klerinin Ortaya ��k���na Etkili Etmenler
�Tek yumurta ikizleri
de herkes gibi tek h�creden olu�urlar. Bunlar, biri anneden biride babadan
gelen kromozomlar�n bir araya gelmesi ile olu�urlar. D�llenmeden sonra zigot
olu�ur ve bu zigot fallop t�p�nden rahme do�ru ilerler. Zigot ilerlerken
b�l�nmeye ba�l�yor. 2, 4,8 �eklinde b�l�n�r. Buna blastosis denir. Blastosis
anne rahmine d��t�kten sonra ikiye b�l�n�r. Bu olu�an iki yap�n�n genetik
yap�lar� ayn�d�r. Blastosisin neden ikiye b�l�nd��� 2007 y�ll�na kadar bir s�r
idi. 26 embriyo �zerinde yap�lan ara�t�rmalarda bilim adamlar� bir sonuca
vard�lar. Blastosisin d�� zar�na zona pelosida denir. ��indeki astara da
troplast denir. Bu troplast ilerde plasentaya d�n��ecek. Bunun i�inde cenine
d�n��ecek h�cre k�tlesi bulunur. Bunlar emriyonik k�k h�creleridir.
Embriyologlar yapt�klar� ara�t�rmalarda h�cre ile troplast zar� aras�ndaki
ba�lant�n�n zay�flad��� ve d��ar�ya s�v� s�zd�rd��� g�r�ld�. Troplast�n
i�indeki s�v� balon gibi g��mesine sebep oldu. Sonra kendini onard�. Ama
embriyologlar yumurtalar�n ikisinde zar g��t�kten sonra i� h�cre k�tlesi ikiye
ayr�ld� ve her h�cre kendi �i�en Troplast�n farkl� yerlerine ba�land�. E�er bu
olay rahim i�inde ger�ekle�se tek yumurta ikizine d�n��ecekti.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin
Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.Blastosis
nedir?
��� S-2.Epigenetik
nedir?
��� S-3.Tek yumurta
ikizleri aras�nda g�r�len farkl�l�klar� ne ile izah edebiliriz?
�� S-4.Ultrason ne
zaman yap�l�r?
�� S-5.Genlerimizin
i�levleri ne ile de�i�ebilir?
�� S-6.�nsanlar�n�n
baz�lar�n�n heteroseks�el e�ilimlerin olmas� ne zaman ba�l�yor, bu e�ilimlerin
sebepleri nelerdir?
�� S-7.Tek yumurta
ikizleri nas�l olu�ur?
�� S-8.insanlar�n
yetenek ve ilgilerinin kazan�lmas� �zerinde ne etkilidir?
� Bizim ya�ad���m�z
d�nyada ya�am bir anda yok olabilir. Ama uzayl� ya�am t�rleri daha diren�li
olabilir. 20-30 y�l �ncesine kadar d�nyan�n bir benzerinin olmad���na emindik. Ya�am�n
sadece bizim gezegende oldu�unu san�yorduk. Ya�am i�in sadece d�nyadaki
�artlar�n ge�erli oldu�unu san�yorduk. Sonra biyologlar d�nyan�n en karanl�k
b�lgelerini ara�t�rmaya ba�lad�lar. �ok so�uk, y�ksek veya y�ksek bas�n�
alt�ndaki alanlarda da canl� buldular. Bu canl�lara ekstramofil dediler. Kimi
oksijenli ortamda ya��yordu. �rne�in Antarktika da yani �orak ve donmu�
topraklarda bir kaya buldular. Kayay� par�alad�klar�nda bu ta��n i�indeki�� � 50 ◦C de canl� ya�ad���n� g�rd�ler.
Ba�lang��ta hepimiz ekstramofildik. D�nyam�z da �l�mc�l bir gezegendi.
Milyarlarca y�l kozmik kal�nt�lar d�nyam�za bombard�man etti. �arp��malar
d�nyan�n y�zeyini tutu�turdu. Kaynar bir halde bir yang�na d�n��t�rd�. Bu
�artlarda ya�am olanaks�zd�. G�ne� sistemi yerine oturdu�unda d�nya so�udu ve
su ortaya ��kt�. Art�k sahne ya�am i�in elveri�li hale gelmi�ti.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� �S-1.Bize en yak�n olan gezegen hangisidir?
�� S-2.Bizim gezegene
en fazla benzeyen gezegen hangisidir?
�� S-3.En b�y�k
gezegen hangisidir?
�� S-4.J�piter�de
hangi gazlar bulunur?
�� S-5.J�piter�in ka�
uydusu bulunur?
�� S-6.Gizli okyanus
hangi gezegende olabilir?
�� S-7.Kum f�rt�nalar�
hangi gezegende olu�ur?
�� S-8.�ok zor
�artlarda ya�ayan canl�lara ne denir?
� Yellow Stone; Bizonlar�,
Kurtlar�, �akallar�, Ay�lar� ile Geyiklerinin Hayat D�ng�leri
��� Yellow Stone
park�nda bizonlar ve di�er canl�larla ili�kilerini g�rece�iz. Bizonlar�n
insanlar d���ndaki tek d��manlar� kurtlard�r. Bizonlar bazen park�n �etin k��
�artlar�na dayanamazlar ve �l�rler. Kurtlar bu �len bizonlar� yerler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� S-1.Bizonlar�n
mideleri ka� b�lmelidir?
��� S-2.Bizonlar midelerine
ka� kg ot alabilirler?
��� S-3.Kurtlar
bizonlara sald�rd�klar�nda di�er bizonlar ne yapar?
��� S-4.Bizonlar kendi
aralar�nda niye kavga ediyorlar?
��� S-5.Yellow Stone
de �iftle�me d�nemi ne zaman ba�l�yor?
��� S-6.Bizonlarda
�iftle�meye kim karar verir?
��� S-7.Yellow Stone�a
kanada kurtlar� ne zaman geldi?
��� S-8.Bizonlar�
s�r�den ay�ran nedir?
�
Yellow Stone Kurtlar�nda T�r ��i
Rekabet ve Hayat D�ng�leri 46�
�� Kurtlar b�y�k
s�r�ler �eklinde gezerler. Tabii b�yle bir s�r�n�n deva edebilmesi i�i
ba�lar�nda bir liderin olmas� gerekiyor. Her k�� Yellow Stone�a yakla��k 2000
geyikten olu�an s�r�ler gelir. Bunlar kurtlarla kar��la��rlar. Kurtlar ilk
ba�ta geyikleri koval�yorlar. �lk �nce s�n�yorlar geyikleri. Sonrada �stlerine
atl�yorlar. Gen� kurtlar genelde ayak i�leri yaparlar. Ama av tamamen
payla��l�r. Kurtlar avlar�n� yerler. Arta kalanlar� da saksa�anlar yer. Tilkiler
ise kurtlar avlar�n� yerken pek yakla�mazlar. Kurtlar yakla��k 9kg et yerler.
Bu kadar eti gelecek g�nler i�in midelerinde saklarlar ve besin ihtiya�lar�n�
bu �ekilde sa�l�yorlar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� �S-1.Yellow Stone de kurtlar nas�l gezer?
��� S-2.Baz� kurtlar
s�r�lerini de�i�tirmek istediklerinde ne ile kar�la��r?
��� S-3.Yaz�n
geyikleri nereleri tercih ederler?
��� S-4.S�r�lerini
olu�turamayan kurtlar ne yapar?
��� S-5.Avlanma
s�ras�nda gen� kurtlar ne yapar?
��� S-5.Tilkiler,
kurtlar avlar�n� yerken ne yapar?
��� S-6.Kurtlar
yakla��k ka� kg et yerler?
��� S-7.Duri itleri
di�er itlerle ne zaman kavga eder?
��� S-8.Kurtlarda
zafer g�sterileri nas�l olur?
�� Y�lan zehirleri
k�t�den fazla olabilir. �o�umuz i�in y�lan nefret, tiksinti olabilir. Baz�lar�
i�in ise ilgi �ekicidir. Elbette baz�lar� �ld�rebilir. Y�lanlar�n�n korkutucu
olmalar�n�n sebepleri beklide el ve kollar�n�n olamay��� kulaklar�n�n olmay���
ve dilini d��ar� ��karmas� olabilir.�� Y�lanlar insanlar�
zehirlediklerinde genelde �s�r�lan b�lge �i�er.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
� S-1.Y�lanlar neden
korkutucudur?
�� S-2. Y�lanlar�n
zehirledikleri b�lgelerde ne gibi de�i�iklikler olur?
�� S-3.��ng�rakl�
y�lanlar hangi a��dan faydal�d�rlar?
�� S-4.��ng�rakl�
y�lanlar hangi a��dan zararl�d�r?
�� S-5.��ng�rakl�
y�lanlar�n zehirleri nas�ld�r?
�� S-6.N�rotoksik olan
zehirler ne gibi etkiler yarat�r?
�� S-7.Evlerde
y�lanlarla beraber ya�amak ne gibi zararl� etkilere sebep olabilir.
�� S-8.Amerikan�n baz�
yerlerinde niye y�lan partileri d�zenlenir?
�
�� Hayvanlar�n De�i�en Ko�ullara
Adaptasyonlar�
Di�i kivi ile erkek kivi ayn� b�y�kl�ktedir. Kivinin
yumurtas� inan�lmaz b�y�kl�ktedir. Hayat�nda �� tane yumurta olu�turur. Ancak
erkekler binlerce yumurta olu�turur.
� Baz� canl�lar
hermafrodittir. Baz� solucanlar hem yumurta hem de sperm �retirler. Ama bunlar
kendi kendilerini d�llemezler. ��nk� genetik �e�itlilik sa�lamak zorundad�rlar.
Bunlar kar��la�t�klar�nda di�erini ilk yakalayan �st�n gelir ve erkek rol�n�
al�yor. Bunlar�n iki penisi var. Erkek rol�ne b�r�nen �iftle�me esnas�nda b�t�n
spermlerini di�iye aktar�r.
�� Ku�larda, di�iler
bulabilecekleri en iyi erkekleri ararlar ve bulmaya u�ra��rlar. Bunlar en
iyisini bulsa da s�rekli g�zleri d��ar�dad�r. Di�i yuvas�nda yaln�z iken di�er
erkekler ona e�lik ederler. Ayr�ca ba�ka erkeklerin �nerilerini de g�zden
ge�irirler. ��nk� e�inin genleri en iyi genler olmayabilir.
� Apollo
kelebeklerinde erkekler �nceden ortaya ��karlar. Di�iler ise daha sonra
kozalar�ndan ��karlar. Erkekler bir kez �iftle�irler. Di�i kozas�ndan ��kar
��kmaz erkekler onun kokusunu al�rlar. Erkek �iftle�ti�i di�iye bek�ret kemeri
takar. Bu �ekilde ba�ka erkeklerin bu di�i ile �iftle�mesini engelliyor.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S-1.Kivi ka� yumurta olu�turabilir?
�� S-2.Baz� solucanlar
hem yumurta hem de sperm �retmelerine ra�men kendi kendilerini d�llemezler.
Bunun sebebi nedir?
�� S-3.�ift cinsiyetli
canl�lar nas�l �iftle�ir?
�� S-4.Ku�larda sosyal
hayat nas�ld�r?
�� S-5.Apollo
kelebeklerinde erkekler neden di�iye bek�ret kemeri takar?
�� Yarasalar Yoksa Bu �zel
Ma�arada Hayat ve Ekolojik D�ng� Yok Olur Ger�e�i
�� B�ceklerden
�ekirgeler ya�ad��� yere uyum sa�lar. �nan�lmaz kamuflajlar olu�tururlar.
K�rkayaklar ise kendilerini saklama ihtiyac� hissetmiyor. ��nk� v�cutlar�
toksinlerle doludur.
�� Yarasalar baz�
b�cek t�rleri ile besleniyor. Bu yarasalara m�s�r meyve yarasalar� da denir. Bu
yarasalar 25 y�l kadar ya�ayabilirler. Yarasalarla beraber yarasa kan� ile
beslenen kenelerde ya�ar. Ve onlarda yarasalardan sonra bu ma�araya geldiler.
Ayr�ca yarasa pislikleri ile beslenen hamam b�cekleri de burada ya�arlar.
C�rc�r b�cekleri ma�ara sakinleridir. Bunlar antenleri ile karanl�kta y�n
belirliyorlar. Bu ma�arada y�rt�c� b�cekler ve di�er y�rt�c� canl�lar bile yem
olabiliyor di�er canl�lara. Buradaki b�ceklerin pisli�i ile beslenir. Bu
yarasalar olmasa idi burada b�y�k ihtimalle di�er b�cek t�rleri de olmayacakt�.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
��� �S-1.Yarasalar ne ile beslenir?
���� S-2.Hangi
canl�lar kamuflaj olu�tururlar?
���� S-3.Yarasalar ka�
y�l ya�ayabilirler?
���� S-4.C�rc�r
b�cekleri nas�l y�n bulur?
���� S-5.Sizce bir canl�
tek ba��na bir yerde ya�ayabilir mi?
����������� Yenge�ler
7�
�� Chrismis adas�nda
chrismis yenge�leri bulunur. Bunlar�n altlar�nda bir su haznesi bulunur. Ayr�ca
solunga�lar� da bulunur.
� Haydut yenge�ler ise
d�nyan�n en b�y�k yenge�leridir. Bunlar kaya hayat�na uyum sa�lam��lard�r. Bunlar�n
kollar� bir �ocu�un kollar� b�y�kl���ndedir. Ama bu adada h�kimiyet k�rm�z�
yenge�lerdedir. Bunlar�n h�kimiyetleri say�lar�ndan ileri gelir. Bunlar�n
topra��n havalanmas�n� sa�larlar. Y�lda bir kez okyanuslara giderler. Muson
ya�murlar� ba�lad���nda bunlar okyanuslara ak�n ederler. Bu k�rm�z� yenge�ler
yamamd�r. Bunlar �len arkada�lar�n� yerler.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�S-1.D�nyan�n en b�y�k
yenge�leri hangileridir?
� S-2.Chrismis
adas�nda h�kimiyet hangi yenge�lerdedir?
� S-3.Yenge�ler
okyanuslara ne zaman gider?
� S-4. Yamyam olan
yenge�ler hangileridir?
� S-5. Chrismis
adas�ndaki b�ceklerin morfolojik �zellikleri nelerdir?
� �nsanlarla
k�peklerin ili�kileri di�er hayvanlardan �ok farkl�d�r. Bir k�pek ne
istedi�imizi tahmin ediyor ise, ne zaman i�ten eve gelece�imizi tahmin ediyor
ise acaba bu onlar�n bizim zihnimizi okuduklar� manas�na gelebilir mi? K�pek
besleyen bir�ok insanla yap�lan g�r��melerde k�peklerinin genelde ne
d���nd�klerini ve ona g�re davrand�klar�n� s�ylemi�lerdir. Yap�lan bir deneyde
de kitap okuyan fakat bunlardan biri kitab� okuma esnas�nda kitab� ile y�z�n�
kapatm��t�r. Bu y�z�n� kapatan ki�i, k�pek hakk�nda �benden uzak dur� diye d���nm��
ve di�eri olumlu d���nm��t�r. K�pek olumlu d���nen ki�inin yan�na gitmi�tir.
Burada �u sonu�lara varabiliriz. Olumsuz d���nen ki�i ayr�ca y�z�n� kitapla
kapatm��t�r. K�pekler insanlarla ya�arlar ve genelde y�z ifadelerinden
kendilerine nas�l davran�laca��n� ��karabiliyorlar.
�A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r
�� S�1.�ekirge
termometresinin mant��� nedir?
�� S�2.Yap�lan deneyde
y�z�n� kitapla kapatan ki�i k�pek niye gitmemi�tir.
�� S�3.K�pekler
insanlarla ilgili baz� tahminleri hangi deneyimleri ile elde etmi�lerdir?
�� S�4.K�peklerin
hangi �zellikleri onlar�n medyum olabilece�i ��phelerini do�urur?
�� S�5.ister insan
olsun ister hayvan olsun medyumluklar�na inan�r m�s�n�z? Neden?