Yamyaml���n Bilimsel A��klamas�

60 y�llarda Koreliler i�in ceset domuz etinin kasaptan kesildi�i gibi kesilip yeniyordu. Onlar i�in lezzet sevgisinin bir par�as�d�r.

Korede her y�l 200 insan gizemli bir hastal�ktan �ld�.� Titremek anlam�na gelen kuru deniyordu. Kurbanlar� �zerinde tahripkar etki b�rak�yor. �lk septumlar kontrol edilmez, titremelere insan organlar�n�n tahribi bedensel ve konu�ma gibi �zelliklerini kaybediyordu. Ba�lang�� septumlar� �l�mc�l noktaya kadar olan s�r 9 ayd�. Lindir Blask ve ara�t�rma arkada�lar� kuru hastal���n� hayvanl�kla ili�kilendiren ilk insand�. Hastal��a u�rayan ve yamyaml�k uygulamas� yap�lan insanlar ayn�yd�. Ama herkes yamyam de�ildi. Erkekler insan eti yemiyordu. Kad�n ve her iki kad�n ve �ocuklar i�in �l�mc�l bir gelenekti ve onlar hasta eden yamyaml�k davran��� de�ildi. Onlar� hasta eden hastal�k mikroplu inan eti yiyen Koreliler hastal��� midelerine indirip hastal��a yakalan�yorlard�. Kuru uzun bir kulu�kan d�nemi vard�. 45 y�ld�n insan eti yemeyen Korelilerde kuru hastal��� g�r�l�yordu. Uzun y�llar boyunca ona yava� vir�s denildi. Bula��c� vir�s�n do�as� hakk�n biyoloji ve n�roloji dal�ndaki insanlar�n ara�t�rmalar sonucu ne bir vir�s ne de bakteri oldu�u ortaya ��kar�ld�.

1980 y�llar�nda kuru ile deli dana hastal��� aras�nda ili�ki kuruldu. �if�iler, beyin yeteneklerini kaybettiren, titreyen ve korkun� olumlu sonu�lanan koyun ve ineklerinin oldu�unu g�rd�ler. Kimse hangi hastal�k oldu�unu bilmiyordu. Septumlar kuruya benziyordu. Titremeler, kontrol edilemez organlar, akli karma�a bu benzerlikler ayn� bula��c�l�k anlam�na da geliyor. Hayvanlar�n bilmeden hastal�k bir koyun eti yemelerinden dolay� bu hastal��a yakalan�yorlard�. 1986 y�l�nda �ngiltere�deki s�r� sanayide bu hastal�k g�r�ld�. �nsanlar i�in bir tehlike yaratmad��� d���n�l�yordu. Ancak bu durum ilk insan kurban�n� 1995 y�l�nda verdi�inde durum de�i�ti. Hastal�k �i�edi olarak da adland�r�l�yordu. Kurban�n beynine sald�ran onu elek haline getiren yava� ve karma��k bir vir�st�. �nsan ve hayvandaki hastal��� anlamak i�in k���k ve katil vir�s tespit etmek gerekir. Yap�lan incelemelerde playon olarak bilinen ��r�m�� bir proteindi. Yendi�i zaman playonllar mideye iner oradan beyine do�ru hareket eder. Bu playonlar belli bir proteinle etkile�ime girerek onlar�n da playonlara d�n��mesine neden olur. Sa�l�kl� h�creler katil proteinlerin i�galine u�rayarak beyinde s�nger gibi delikler, �nce delik sonra da �l�me neden olur. �ngiltere Papu� Weir Guinea�n�n korellerine, bakarak, hastal��� daha iyi anlamaya �al��t�lar. Ziyafete kat�lan herkesin neden neden kuru olmad��� ilgin�ti. Bu insanlar�n kuruya kar�� koruyucu bir gene sahipti. Evrim ge�iren bu gen �ngilizlerin bir d�nem yamyam oldu�unu ortaya koyuyordu. Sonu�ta �ngilizler 2000 insan�n kromozomlar�n� inceledi kuruya kar�� ayn� genetik dirence sahip oldu�unu g�rd�.

Yamyaml�k k�lt�rler aras� ortak bir �ey ise daha fazla kan�t olmas� gerekir. Baz� bilim adamlar� yamyaml���n d�nyan�n her yerinde olmas� nedeniyle insan davran��lar�ndan kaynakland���n� d���n�yor. En g��l� kan�tlar baz�lar� Fransa�da ortaya ��kt�. Marsilyan�n kuzeyinde Movlo Guery ma�aralar�nda 120 bin y�l �ncesine ait izlere rastlad�. Ablan, Defluer buradaki kaz�lar�n da Mean dertallere ati iki kal�nt� buldu. Bir el kemi�i ve kol kemi�inin k���k bir par�as�d�r. Defluer ve ekibi 10 y�ld�r ma�aray� kaz�yorlard� ve 70 insan kemi�ine ait par�alar buldular. Bunun yan�nda geyik kemiklerine de rastlad�lar. Ma�aran�n ayn� yerlerinde kar��m��lard�. Defluer�e g�re ��k�k bir grup insan bahar mevsiminde bu ma�araya geldi, 3 hafta kald� bu s�rede 6 insan, 6 geyik yediklerini d���n�yordu.� 2 yeti�kin, 2 gen�, 5-6 ya�lar�nda 2 �ocuktu yenmi�ti. Geyik kemikleri ile mean detallere ati insan kemi�inde ayn� izler vard�. Defluer�de ayn� �akma ta�� materyalinden bir dertalden bir geyi�i kakma ta�� b��a��yla par�alad�. Ayn� izler ortaya ��kt�. Aletler ilkeldi inan�lmaz derecede etkindi. �nceledi�i kafatas�nda �nce derisinin soyuldu�u sonra da kas�tl� olarak d�v�ld��� ve beynin yendi�ini orta koyuyordu. Bu �al��malar yamyaml��� a��k�a ortaya koyuyordu. Bunun nedeni k�tl�k olamazd�. ��nk�, zengin bir ekosisteme sahiptiler. Alanlar�n� geyik aslan gibi hayvanlarla payla��yorlard� av k�s�tlamas� yoktu mean dertaller i�in. Kemikler �zerinde insan kadar vars�n� kesmi� ve hi�bir hata yapmam��t� ve ustaca yapm��t�. Bu m��terek bir �ey oldu�unu g�sterir. Yiyecek bulmalar� i�in ba�vurduklar� standart bir y�ntemdi. Bu ayn� ekosistem gruplar aras� bir rekabet ya da �iddetten kaynaklanm�yordu. ��nk� insanl�k tarihinde �l�lerini ilk cenaze t�reni yapanlar�n mean dertaller i�inde ya�ar. Yamyaml���n bir sevgi ayini mi ya da bir grubun ba�ka bir grubu �ld�rmesi ya da ba�ka bir nedeni oldu�u daha da tespit edilmemi�.

Amerika�n�n G�ney Bat�s��ndaki di�er bir yamyaml�k �al��mas�nda kemikler �zerindeki izlerin sevgiyle hi�bir ili�kisi yok. 1970 y�llar�nda Christiy Turner Amerikan�n G�ney Bat�s�ndaki Anasazi bar����l ge�mi�ini inceleyen bilim adam�. Buradaki �al��malarda bir�ok kemik y���nlar�na rastlad�. Bunlar�n incelemesi sonucunda kemik �zerindeki izler, k�r�klar ve yan�klar�n nedeni yamyaml��a g�t�r�yordu. Baz� kemiklerin u� k�s�mlar�ndaki kimyasal boyalar inan etinin boyal� kazanlarda kaynat�ld���n� d���nd�r�yordu. Yapt��� kemik hesaplamalar�nda 300�den fazla insan yamyaml��a kurban edilmi�. Bu incelemelerin sonucu anazasilerin bar����l ge�mi�ine ters d��mek. Turne �al��malar�n� 1970 y�l�nda yay�mlad�. G�ney Amerikada yamyaml��a kar�� b�y�k bir direni�ler kar��la�t�. Bunu kabul etmiyorlard�. Anasazilerin torunu olan Poyeblo halk� yamyaml��� kabul etmiyordu. Turner�a g�re yamyaml���n a�l�kla bir ili�kisi yokut. Ender bir terorizmden kaynakland���n� d���n�yordu. 900-1300 y�llar�nda �ekokanya geli�mi� bir mimarisi vard�. Buras� elit bir grup taraf�ndan y�netiliyordu.

N�fusun % 5 elit grup, % 55�i �ift�iydi. Elit grup �ift�ilerin itaat etmesini istiyorud. �taat etmeyenlere daha fazlas�n� yiyecez diye tehdit ediyorlard�. Sonra elit grup aras�nda �at��malar ��kt�. Bu gruptan bir k�sm� kuzeye ve g�neye y�neldiler. Orada kendi iktidarl�klar�n� kurdu. Anagazide b�yle grubun i�gallerine u�ram�� olabilirler. Bu nedenle Anasazi yamyaml���n ba�lang�c� de�il kurban� olabilirler.

1997 Cowboy havzas�nda bir ate� �ukurunda koprolide rastlad�. Koprolit kurutulmu� insan d��k�s�yd�. Koprolit i�indeki maddeler yamyaml��� kan�tlayan bulgular elde edebilirdi. Koproli ile insan miyoplobin testi uyguland�. Miyoplobin insan kas dokular�nda bulunan bir proteindi. Test pozitif olunca yamyaml�k kan�tland�. Anazasiler kabul etmek zorundayd�lar.

Avrupal�lar�n yamyaml�kla bir�ok hik�yeleri vard�. Bu hik�yelerde insanlar�n par�alar ayr�ld��� tabak ve �anaklarda tabaklarda yendi�ini g�steren resimler vard�. 16 ve 17. y�zy�lda insan eti t�bbi olarak kullan�l�yor. Doktorun eczanesinde ila� olarak paketlenmi� inan par�alar� bulunuyordu. Sonra hastalar� bir infaz oldu�unda taze s�cakkan� tabaklar�na al�yorlard�. �v�t�lm�� insan mumyalar� silerlin tedavisinde kullan�yordu.

Brezilya�n�n en ucra yeri olan Bolivia s�n�r�na yak�n bir yerde yamyaml�k uygulamas�n�n oldu�unu d���n�yordu. Wari halk�n�n vatan�yd�. Bir�ok bilim adam� buraya gitti. �nsan etini yiyen biriyle kar��la�mad�lar.

A�a��daki sorular�n cevaplar�,filmin ayr�nt�lar�nda ve �zet i�erisin de vard�r.

1) Kore halk� neden �l�yordu?

2) Kuru ile yamyaml���n aras�ndaki ili�ki neye g�re kuruldu?

3) Yamyaml�k neden kaynaklan�r?

4) Yamyaml�k izleri nerelerde rastland�?

5) Yamyaml�k nas�l tespit edilebilir?

6) Kuru nedir?

7) Kurunun belirtileri nedir?

8) Katil vir�s�n i�levi nas�l ger�ekle�ir?

9) Yamyaml�k ortak bir k�lt�r m�?

10) Yamyaml���n kesin sonu�lar� nas�l tespit edildi?

11) Neden herkes kuruya yakalanmam��?

12) Koprolit nedir?

13) Koprite uygulanan deney nas�l yap�ld�?

14) Meyan dartel aleti nedir?

15) Kaz� �al��malar�ndaki kemikler �zerinde nas�l izler vard�?

Saime KO�UT Biyoloji ��retmenli�i4. S�n�f � 9010002004