������������������������������������������������������� Yavru
Hayvanlar�n �yk�leri ��������������
Kimilerin g�zelli�i ki�inin bak�� a��s�na
g�re de�i�ti�ine inan�r. Baz� k���k y�zler yaln�zca annelerine �irin
g�r�nebilir. Kendi t�r�m�zden olmayan baz� k���k yarat�klar� �irin bulmaya
e�ilim g�steririz ve onlar�n hayata at�l�� �ekilleri daima ilgimizi �eker.
�zleyece�iniz program hayvan krall���n�n farkl� t�r�ndeki yavrular�n ya�am
m�cadelesinin �yk�s�d�r. Ba�lar�ndan ge�en �e�itli maceralardan
ger�ekle�tirdi�i �e�itli maceralardan ger�ekle�tirdi�i �e�itli ke�iflerden
sonra zafere ula�malar�n�n ve yeti�kinli�e ad�m at��lar�n�n �arp�c� �yk�s�d�r.
Bir �iftlikte g�n�n ilk ���klar�yla beraber
horoz yepyeni bir g�n� haber verir. Ama her yeni g�n nas�l bitece�i asla
bilinmeyen maceralar�da beraberinde getirir. D�nyaya gelmeninde �e�itli yollar�
vard�r. Her yavrunun do�umu kendine �zg� s�ra d��� bir �yk�s� vard�r. Baz�
yavrular do�arken ebeveynlerinden yard�m g�rm�yor. K���c�k ve ba��ms�z yavrular
hayatta kalmay� tek ba�lar�na ba�armak zorunda olduklar�n� i�g�d�sel olarak
biliyor. Yumurtadan ��kan bir kaplumba�a yavrusu annesini asla tan�maz. Birka�
dakika i�inde hayat yolculu�unun ortas�nda buluverir kendini. Ama yumurtadan
��km�� olmak yaln�z kalmak anlam�na gelmez. Baba penguen kulu�ka d�neminde ilk
40 g�n annesi ile beraber �stlenir. Yavrusunun hayatta kalmas� i�in gerekirse
haftalar boyunca a�l��a so�u�a dayanabilir. Ama hi�bir hayvan memeliler kadar
yavrusuyla ilgilenmez. Dev panda yemek aramaya ��kmama pahas�na da olsa
g�nlerce yavrusunu kuca��ndan indirmez. Yavru panda hayat�n�n ilk 3 y�l�n�
annesine ba�l� olarak ge�irir. Bufalolar do�umundan sonra s�r�ye ayak uydurmak
i�in yaln�zca 1 ka� saat zaman� vard�r. Memeliler i�in do�um zor bir s�re�tir.
Ama do�a i�i asla �ansa b�rakmaz. Do�um annenin, annelik duygusunu g��lendirir.
Yavrunun kendine has kokusu annenin haf�zas�na hemen kaydedilir. Emzirmek bu
ba�� artt�r�r. �reme d�neminde bir b�lgede binlerce fok bal��� d�nyaya
gelmektedir. Ancak do�ar do�maz kendilerini tehlikenin ortas�nda bulacakt�r.
Her ku�a��n ��te biri ya�am�n ilk aylar�nda �l�me mahk�mdur. Yavru fok bal���
binlercesinin aras�nda kaybolup gidebilir. Annenin hemen yavrusunu tan�mas�
gerekiyor. Yavrunun kendine has kokusu ve sesi vard�r.
D�nyan�n ba�ka yerlerinde yavrular
anneleriyle daha uzun s�re kald��� t�rlerde ya��yor. Kuzey �rlanda yak�nlar�nda
ki bir kutup ay�s� son 5 ay�n� hi�bir �ey yemeden ininde yavrular�yla
ge�iriyor. Bu s�rede v�cut a��rl���n�n neredeyse yar�s�n� kaybetmi�. Annenin
a�l��a ra�men inden ��kt�ktan birka� g�n daha beklemesi laz�m, yavrular daha
k���k etrafa al��mas� laz�m. Yavrular her �eyi merak ediyor. Anne tekrar
yavrular�n� i�eri koyuyor. D�nya tehlikelerle dolu bir yer. Do�an yavrular�n
bir�o�u bir ya��na gelmeden �l�yor.
G�ney Florida da yakla��k yar�m ton
a��rl���nda olan anne kaplumba�a kendi do�du�u sahile yavrular�n�
D�nyada ki yavrular�n pek az�n�n yapt���
yolculuk Afrika fil yavrusunun yapt��� yolculuklar kadar kalabal�k olabilir.
Savana�da bir yavru fil annesinin karn�nda ge�irdi�i 22 aydan sonra d�nyaya
geliyor ve s�r�ye kat�l�yor. Ya�am�n�n ilk iki y�l�n� annesinin yan�ndan
ayr�lmadan ge�irmesi gerekiyor. Ancak yeti�tirilmesinde yaln�zca annesinin
de�il kuzenlerinin, teyzelerinin, karde�lerininde rol� olacak. Att��� ilk
titrek ad�mlar�nda yeti�kinlerin deste�ini oluyor. Ve ailesinin b�t�n �yeleri
gelip ona dokunuyor. �nsanlar gibi fil yavrular� da ya�amlar�n�n ilk birka�
y�l�n� �evresindekilerin davran��lar�n� ��renmekle ge�iriyor.
�efkat s�r�ngenlerin bilinen �zelliklerinden
de�ildir. Ama hayvanlar aleminin en so�uk kanl� hayvanlar� bizi �a��rta
biliyor. Florida�n�n puslu batakl�klar�nda yavru Amerika timsah� 60 g�n
yumurtada ge�iriyor. Kabu�u k�r�p d��ar� ��k�yor. Anneleri onlar� tek tek ta��y�p suyun kenar�na g�t�r�yor ve yeni yuvalar�na
ta��yor. Timsah yuvas�nda ya�am tehlikelerle doludur. Ama anne timsah 1 y�l
yanlar�ndan ayr�lmay�p uzakla�mayacak. Tehlikelerle dolu bu yerde yavrunun
acizli�i hayatta kalmalar� i�in en b�y�k kozlar�ndan olabiliyor. Baz� hayvanlar
g�zlerini a�t�klar� gibi ya�ama s�k� s�k� sar�l�r.
�ok ge�meden ebeveynlerinden ayr�lacaklar� zamanda gelecektir. Aciz ve
tehlikeye a��k olmalar� annenin, annelik duygular�n� peki�tiriyor. Nerede
olursa olsun anne demek �rnek olmak demektir. �iftlikte domuz yavrular�
anneleri ne yaparsa onu yap�yorlar. Yemek bulupta yemek i�in di�leri hen�z geli�memi�tir.
Kutuplardan ekvatora kadar her yerde annenin beslenme dersleri hayatta kalma
konusunda en de�erli ve en iyi bilgilerdir.
Hayvanlar aleminde en yak�n akrabalar�m�z
bize kendimizi hat�rlatacak davran��lar sergilemeye devan ediyor. Alet
kullanmak bu davran��lardan yaln�zca biri. �nsanlarda oldu�u gibi �empanzelerde
de anne ile yavru aras�nda g��l� bir ba� vard�r. �empanzeler aras�nda her bir
annenin kendine �zg� �ocuk yeti�tirme anlay��� vard�r. Koruma d�rt�leri �ok iyi
geli�ti�inden yavrular�n�n yan�na kimin gelip gelmeyece�ini anneleri se�er.
Yavru �empanzelerden biri �lmek �zere iken annesi onu bilindik yolla a�aca
��kar�yor. �nsanlarda oldu�u gibi �lmek �zere olan yavrusunu son kez �p�yor.
Baz� anneler yavrular�n� koruyabilmek i�in en
tehlikeli d��manlar�n kar��s�na bile g�ze almak zorunda kalabiliyor. Bir kuzey
sumrusu yuvas�nda oturuyor. Yavrular� hen�z u�may� bilmiyor. Bir ay� yakla��yor
yuvas�na ve sumru u�up ay�n�n en zay�f yerine vuruyor ve yavrular�na
yakla�mas�na izin vermiyor ve kazan�yor.
Kaliforniya�da ki bir ba�ka �reme yerinde bir
denizaslan�n�n annesi kuzeni foklar gibi besin bulmak i�in gidiyor. Yavru
beklemek ve ba��n�n �aresine bakmak zorunda kal�yor. Aciz bir yavru i�in
tehlike her zaman yak�n bir yerlerdedir. Maalesef bu yavru mart�n�n dikkatini
�ekiyor. Ve sald�r�ya u�ruyor. Hayatta ancak annesinin zaman�nda d�nmesi ile
tutunabilir. Ve bir s�re sonra annesi d�n�yor. Ve o kadar kalabal���n i�inde
yavrusunun sesini duymaya �al���yor. Neyse ki vakit �ok ge�meden yavrusunu buluyor
ve hayatta kal�yor. Ve mart�n�n emekleri bo�a ��k�yor. �in�in i� kesimlerinde
bir ormanda yavru panda �evresindekileri tan�maya �al���yor. Emekleme
a�amas�nda olan bu yavru annesine olan ba��ml�l��� sizi aldatmas�n. Pandalar�n
do�alar� gere�i yaln�z ya�ayan hayvanlard�r.
Baz� hayvanlar i�in en �nemli ders birbirleri
ile iyi ge�inmeleridir. Babunlar hayatlar� boyunca gruplar halinde ya�ar.
��inde bulunduklar� grubun kurallar�na uymak zorundad�rlar. Yavrular�n
ayr�cal�kl� durumu vard�r. Kurallardan muaft�rlar. En az�ndan bir s�re i�in her
hareketleri kurallara uygun olmal�d�r. Bir di�i aslan kaplumba�ay� �s�rmaya
�al���yor. Anla��lan baz� hayvanlar yavrular�na baz� sosyal dengelerin ne
oldu�unu ��retmiyor. Ve baz� hayvanlarda do�u�tan kavgac� oluyor. Ve di�er
t�rlere sald�rmak i�in ufak bir i�arete bak�yor. Bir di�i ay� yavrusu ile k�z
karde�i e�ek ar�s� kovan�na yakla��yor. Olacaklar� kestirmek g�� de�il. Ama pes
etmiyorlar. Korkusuzca hamleleri sonu� veriyor ve yeteneklerini
geli�tiriyorlar.
Hangi hayvan�n yavrusu olursa olsun oyun
i�g�d�sel bir ihtiya�t�r. Oyun fiziksel becerileri geli�tirmek i�in �nemli bir
etkendir. Dayan�kl�l��� ve tehlike an�nda nas�l ka��laca��n� anlat�yor.
Yavruluk ilgin� ve harika deneyimlerle dolu bir d�nem. Bu d�nemde at�lacak her
hareket yavruyu yeti�kinli�e haz�rlar. Kimilerine g�re d�nya anne babalar�n kol
kanat gerdi�i, at�lan ad�mlar�n cesaretlendirildi�i her t�rl� tehlikeden
ar�nd�r�lm�� s�cac�k bir yer, korku verici kar��la�malar ve sevecenliklerle
dolu i�g�d�lerle y�nlendirilen ama kararl�l�kla s�rd�r�len bir yolculuk. D�nya
b�t�n canl�lar i�in ilgin� tan��malar, yepyeni ke�iflerle dolu, ilgin�
olaylar�nda k���c�k ya�larda ya�anmaya ba�land���, �e�itli derslerin al�nd���
ve ba�ar�lar�n �d�llendirildi�i akranlar aras�nda �ocuksu sevin�lerin ya�and���
ve bazen bu sevincin b�t�n aile fertlerince ya�and��� bir yer. Yeti�kinli�e
eri�mek ister g�nler, ister y�llarca s�rs�n do�an�n kanunlar�na g�re bir g�n
her yavru korundu�u yuvas�ndan, ininden ya da s�r�s�nden ayr�l�p kendine ayr�
bir hayat kuracak. Ve bir g�n onlar�nda yavrular� olacakt�r.
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1-
K���k s�zc���n� duydu�umuzda dudaklar�m�zda g�l�mseme belirmesinin
nedeni nedir?
2-
Ba�kalar�n�n yavrular� neden g�z�m�ze �irin g�r�n�r?
3-
Penguenlerde yumurtan�n kulu�ka s�resi ne kadard�r?
4-
Yavru pandalar hayatlar�n�n ka� y�l�n� annesi ile beraber
ge�irirler?
5-
Her ku�ak hangi oranda ya�amlar�n�n ilk aylar�nda �l�me mahk�mdur?
6-
Anne kaplumba�a yumurtalar�n� ka� cm derinli�e g�m�yor?
7-
Yavru kaplumba�alar do�duklar�nda ne kadar bir s�rede y�zeye
��kabiliyorlar?
8-
Yavru fil annesinin karn�nda ne kadar bir s�re kal�r?
9-
Amerika timsah� ne kadar bir s�rede yumurtada kal�r?
10-
Hayvanlar aleminde en yak�n akrabam�z kimlerdir?
11-
Anne �empanze yavrular�n�n yan�na gelenleri neden se�iyor?
12-
Anne �empanze �lmek �zere olan yavrusuna ne yap�yor?
13-
Kuzey sumrusu yavrular�n� nas�l koruyor?
14-
Anne denizaslan� yavrusunu nas�l tan�yor?
15-
Babunlar da grup i�inde kurallar var m�d�r? Varsa yavrular bu
kurallara d�hil midir?
16-
Baz� hayvanlar yavrular�na baz� sosyal dengelerin ne oldu�unu
��retmiyor mu?
17-
�ki di�i k�z karde� ay�lar e�ek ar�s� kovan�ndan galip ��kabiliyor
mu?
18-
Hayvanlar i�in oyun nas�l bir ihtiya�t�r?
19-
Kimileri i�in d�nya nas�l bir yerdir?
SAMET K���KTORUN FEN B�LG�S� ��RETMENL��� ( A-4 )