��

1974 Y�l�nda foto�raf�� Bob Ded�n tarihi bir foto�rafa imza att�. Bu foto�raf B�y�k Hawaii Adas��ndaki ��Kilavea yanarda��d�r. �ekti�i bu foto�raf, 1975 y�l�n�n mart ay�nda, National Geographic dergisine kapak olmu�tur. Bob Ded�n, National Geographic taraf�ndan tekrar g�revlendirilmi�, yine oraya gidip foto�raf �ekilmesi istenmi�tir. ��nk� bu yanarda� o y�ldan g�n�m�ze hala faaliyeti devam eden, s�nmemi� bir yanarda�d�r. Foto�raf��n�n g�revi volkana ��k�p foto�raf�n� �ekmek ve yetene�ini kaybedip kaybetmedi�ini ��g�rmekti.� Ama yanarda��n foto�raf�n� �ekmek o kadarda kolay bir i� de�ildi. ��nk� do�ru zamanda do�ru yerde olmak ve �artlar ne olursa olsun do�ru foto�raf� �ekmek gerekliydi. Bu da ancak azimli bir �al��ma sonucu olacakt�. Bob� ta �al��malar�n� bazen karadan, bazen denizden, bazen de havadan s�rd�rerek en do�ru foto�raf� bulmaya �al��yor.

�lk �nce 1975 y�l�nda dergiye kapak olan foto�raf� �ekti�i yere gidiyor. Ama gitti�i yer eskisi gibi de�il, ��nk� o zamanlar sulak olan bu yerler, �imdilerde sadece kara par�alar�ndan ibaretti. Bunun sebebi f��k�ran lavlar�n suya girdikten sonra donmalar�d�r. Ayr�ca 1974�deki lav kayna�� bir buhar kazan� halini alm��t�. 1974�den beri �l� olarak d��n�len bu yanarda� asl�nda faaliyetini hi� kaybetmemi�tir, sadece lavlar eskisi gibi zirveden d��ar� ��km�yordu. Bunlar�n kesinlikle ��kt�� ba�ka bir yer olmal�yd�. ��nk� lavlar�n kurumas� �ok uzun zaman al�yor ve so�umas� onlarca y�l s�r�yordu. Lavlar�n eskisi gibi zirveden ��kmamas� foto�raf��y� ba�ka yerlere s�r�kl�yordu.

Bundan sonra bir g�zlem evine giden foto�raf��, burada yanarda�dan p�sk�ren par�alar� inceliyor. Bunlar�n i�inde siyah cam ve sa� k�l� benzeri bir�ok cisim buluyor ve bunlar�nda foto�raf�n� �ekiyor. Daha sonra helikopterle da��n eteklerine bir yolculu�a ��k�p foto�raf �ekmek istiyor. Ancak bu o kadar tehlikeli bir i� ki b�rak�n bu lav par�alar�n�, lav�n buhar� bile helikopterin motorunu par�alayabilir. Ayr�ca bu buhar s�lf�r dioksit i�erdi�i i�in de ayn� zamanda zehirlidir. Lavlar�n denize d�k�ld�� yerin foto�raf�n� �ekmek istedi�inde ise su s�cakl�� ok y�ksek oldu�u i�in insan yanabilir. Hatta lavlar�n tam denize d�k�ld�� yerde s�cakl�k 1000 derecedir. Bunun d��nda ba�ka bir tehlikesi de lavlar suya d�k�ld�klerinde donmalar�ndan dolay� a�a�� do�ru d��yorlar ve su i�inde �ekim yapan insan� a�a��ya, suyun derinliklerine itiyor. Lavlardan dolay� olu�an kayalar da yine �ok k�r�lgan ve dayan�ks�z olduklar� i�in a�a�� do�ru ��kebilir ya da p�sk�ren lavlar insan� yakabilir. Daha �nce bu �ekilde foto�raf �ekmek isteyen bir�ok ki�i yanma tehlikesi ge�irmi� hatta hayat�n� kaybedenler bile olmu�tur.

Sonu�ta t�m bu tehlikeleri g�ze alan foto�raf�� 1000�in �zerinde foto�raf �ekiyor. Ama bunlar�n yaln�zca 3 tanesi se�iliyor.

1.� Foto�raf, p�sk�ren par�ac�klardan dolay� Kilavea�n�n g�c�n� g�steriyor.

2. Foto�raf, lavlar�n da��n eteklerinden denize do�ru d�k�l�rken rengarenk bir nehir gibi akt��n� g�steriyor.

3. Foto�raf ise, lavlar�n f�skiye gibi oldu�unu g�steriyor.� Bu foto�raf yay�nlan�yor. Bu 1974 y�l�nda �ekti�i foto�rafa �ok benziyor.

Bu yanarda� hala felaket sinyalleri veriyor. Lavlar�n d�k�ld�kleri yerde deniz kalm�yor. Ve her g�n yeni karalar olu�uyor. Bu da hayat� her g�n biraz daha fazla ya�anmaz k�l�yor ve topra�� bo�uyor. Her ne kadar heyecan verici bir �al��ma sahas�ym�� gibi g�z�kse de zorluklar� ve sonu�lar� felaket getirebilir.

A�a��daki sorular�n cevaplar�,filmin ayr�nt�lar�nda ve �zet i�erisin de vard�r.

�

�1-� Yanarda��n patlamas� sonucu meydana gelen felaketler nelerdir?

�2-� Yanarda�dan ��kan s�lf�r dioksitin �evreye zararlar� nelerdir?

�3-� 1974�de ilk �ektikleri foto�raf�n yerine gittiklerinde neden her yer kara par�as� olmu�tur?

�4-� Bu kadar tehlikesi bir i�in foto�raf��s� olmak ister miydiniz?

�5-� Robin 1987 y�l�nda verdi�i tezde yanarda� ile ilgili neler s�ylemi�tir?

�6-� Yanarda��n faaliyetinin durmas� neden �ok zaman al�yor?

�7-� Lavlar�n denize d�k�ld�� yerde su s�cakl�� ka� derecedir?

�8-� Foto�raf��, yanarda��n foto�raflar�n� �ekmek i�in ne gibi �al��malar yapt�?

�9-� Bu i�i yaparken azimli olmak ne kadar �nemlidir?

10- Yanarda��n p�sk�rtt�� lavlar�n aras�ndan ne gibi cisimler ��kt�?

11- Havadan ve denizden �ekim yapman�n tehlikeleri nelerdir?

12- Okyanusa d�k�len lavlar�n, su i�inde �ekim yapan ki�i i�in tehlikeleri nelerdir?

13- Sonu�ta �ekti�i ve yay�nlanan foto�raflar, foto�raf��ya g�re nelere benziyor?

14-� Lavlar�n �ok uzun zaman sonra durmas�n�n meydana getirdi�i zararlar nelerdir?

15- Yanarda��n patlamas�n�n o �evrede ya�ayan insanlara zararlar� nelerdir?

�

Nihal YOBA� Biyoloji ��retmenli�i 4. S�n�f��

��