�������������������� Vah�i �ete
Ya�ayan Fosil Vanpiro Tetis
118 dk
Bir�ok
hayvan var ek beslendi�inden s�rekli var ekin varl���n� nas�l s�rd�rd��� merak
edilir. Deniz samurlar�n�n derilerinin alt�nda onlar� s�cak tutacak kal�n ya�
tabakas� bulunmuyor. Monteye k�rfezi su so�uk oldu�undan enerji ve v�cut
s�cakl���n� korumak i�in s�rekli yemek yiyorlar. Besin de�eri y�ksek ve g��l�
���nlar� sayesinde y�zeyde bol miktarda var ek ve foto planktonlar bulunur. S��
alt� sularda derin deniz organizmalar� zengin bir besi de�eri olan deniz kar�na
d�n���r. Kaliforniya m�rekkep bal��� normalde 300m derinlikte ya�ar. Sonbaharda
ise �iftle�mek i�in s�� sulara ge�erler. �iftle�en erkekler yorgun d��er ve
denizin dibine d��erek �l�rler. Di�ilerde parmak �eklindeki uzun yumurta
keselerini zemine yap��t�rarak �l�rler. Dr. Robins vanpirotetisi canl� yakalamak istiyor. Vanpirotetise ya�ayan fosil deniliyor. 8 ve 10 kal�p t�rlere ayr�lmadan �nce m�rekkep bal���
ile ahtapotun atas� olarak biliniyordu. M�rekkep bal��� ve ahtapotun atas�
olarak bilinir. Vanpirotetis ya�ayan bir fosil.
Yakla��k 100 y�l �nce Antarktika ve Hint okyanusunda Alman ara�t�rma gemisi
taraf�ndan vanpirotetis ke�fedildi.1400m derinli�inde
s�ra d��� bir yarat�k ��kar. Derisi siyah ve g�zleri k�rm�z�yd�. Ahtapot ile
m�rekkep bal��� aras�nda bir �ey gibiydi. Sadece g�r�nt�s� y�z�nden cehennemden
gelen Vampir m�rekkep bal��� deniliyordu. Sonra Japonya k�y�lar� a����nda ba�ka
bir �rnek bulundu. Bu defa garip bir �zellik insanlar�n dikkatini �ekti.
Kollar� aras�nda ipli�e ya da organa benzeyen iki tane uzant� g�r�ld�. Bu
uzant�lar vanpirotetisin m�rekkep ya da ahtapot de�il
de daha ilkel bir canl� oldu�unu g�sterdi. Ekip abise inerken s�ra d��� bir �ey
fark ediyor.400m derinlikte g��l� bir avc� olan fronimay� g�r�yorlar. Keskin pen�eleriyle salt olarak denizanalar�na yap��an bir
parazittir. Daha sonra Yumurtalar�n� ev sahibinin v�cuduna b�rak�yor. Yavrular�
i�in oksijeni ebeveyni y�zerek sa�l�yor. Fronima y�l�n bu mevsiminde tek
�o�alan deniz organizmas� de�ildir. Y�zeydeki deniz zenginliklerinin abise
ula�mas� yakla��k �� ay al�yor. Bu da derin denizde b�y�k bir hareketlili�e yol
a��yor. Ve ara�t�rmac�lar bazen s�ra d��� olaylara tan�k oluyor. Bu denizanalar�na
deniz �z�m� de denilmektedir. Bunlar yakla��k 2cm uzunlukta k���k triforlard�r. Avlar�n� yakalad�klar�nda deniz �z�mleri
oltaya tak�lan bir bal�k gibi �eker. Sonrada kafas�n�n �zerindeki a�z� ile
av�n� yiyor. Deniz �z�m�nden daha b�y�k olan tiroforda yiyecek ar�yor. Durum de�i�iyor ve aniden deniz �z�m� de men�ye d�hil oluyor ve
onu yiyor. B�t�n avc�lar bu kadar hareketli de�ildir. Avlanmaya ��km�� bir tuniket ak�nt�n�n zooplanktonlar� do�ruca a�z�na s�r�klemesini bekliyor. Her �eyden habersiz ava yeterince
yakla��nca aynen topu saran bir bezbol eldiveni gibi kafas�yla
hayvan� kavr�yor. Sonrada av�n� a�z�n�n i�inde sindiriyor. Derin denizde
m�rekkep bal��� besin zincirinin en �st halkas�ndad�r. M�rekkep bal��� av�na
gizlice arkadan �zel dokuna�lar�yla sald�r�r. Y�lan bal��� hayatta kalmak i�in
e�siz bir y�ntem geli�tirmi�tir. Yakla�makta olan kairotetisi g�r�nce bir daire olu�turup hareketsiz kal�yor. Y�lan bal���n�n m�rekkep
bal���n�n yemedi�i bir denizanas�n� taklit etti�i san�l�yor. Vanpirotetis olduk�a sakin bir durumdayken k�vr�k dokuna�
organlar� bulunuyor. Ka�mak i�in ani bir hamle yapmad��� g�r�l�r. Kollar�n�n
aras�nda iki tane k�vr�k dokuna� g�r�l�yor. Bunlar vanpirotetise �zg� organlar ve ilk kez japonyada yakalanan �rnekle tan�mlanm��t�r.
Bu organlar vanpirotetisin minimum oksijensiz ortamda ya�amas�n� sa�layan gizli
bir silah olarak g�r�l�yor. K�vr�k dokuna�lar a��l�nca boyu 1mden daha uzun
oluyor. Ve vanpirotetisi nerdeyse hareketsiz kal�yor. Bunlar� yakla�an av� i�in
kulland��� hemen hemen kesin. Bu kadar oksijensiz bir
ortamda bu �ekilde enerji tasarrufu da yap�l�yor denilebilir. Esnek dokuna�lar�
g�vdede sert bir iskelete ba�l� oldu�u g�r�l�yor. Sonra bu av� yakalamaya
�al���rlar ve bir yanl�� hareketle av� ka��rabilirler. Nihayet sonunda
yakalan�r. Oradanda Dr Robans�n ara�t�rma enstit�s� laboratuar�na nakledilir.
�zel bir tanka oksijeni az ve d���k bir ortama b�rak�l�r. Vanpirotetisi bu
tutsak ya�amda hi�bir �ey yemiyor. Bu durumdan dolay� metabolizmas� son derece
d���kt�r. Ancak bilim adamlar� art�k vanpirotetislerin �uan ki ya�am alanlar�nda evrim ge�irmedi�ine inan�yorlar. Suda ya�ayan avc�
bir s�r�ngen olan plesiosaur fosili ve Japonyan�n Okaydo adas�nda rastlan�l�r.
Midesinde fosille�mi� bir gaga bulundu. Toplam olarak bunun gibi on iskelet
vard�r. Analizler bunun vanpirotetisin atalar�ndan
birisinin gagas� olabilece�ini g�steriyor. Gagan�n boyutu bug�nk� hayvanlar�n
b�y�kl�nden yakla��k �� kat b�y�k oldu�unu yani 1m�den b�y�k oldu�u g�r�l�yor. Plesiosaur�un boyu 10m�den daha b�y�k oldu�u g�r�l�yor.
H�zl� ve ac�mas�z bir avc� olan bu hayvan s�� sularda avlan�yordu. Bu plesiosaurlar s�� denizlerde ya�ad�klar�ndan dolay� tarih
�ncesi zamanlarda vanpirotetislerin abislerin
derinliklerine ka�t���n� g�steriyor. Trifor bir tehlike ya da tehdit hissetti�inde
kendi ���klar�n� �reterek hipnotize hareketlerle canl�lar� �a��rt�yorlar. Baz�
canl�lar�n v�cutlar�nda daha fazla fotofor olduklar�ndan dolay� t�m v�cutlar� ayd�nlan�r. Tomopteris uzant�lar�n�n ucundan
���k yay�p potansiyel d��manlar�n� uyarmak i�in parlak bir mukoza salg�l�yor.
Baaz� hayvanlar ise olduklar�ndan daha b�y�k g�stermek i�in ���lt�l� partik�ller yayarlar. Perifila derin denizde ya�ayan bir denizanas�d�r.
I��k �reten canl�lar sadece deniz hayvanlar� de�ildir. Deniz kalemi abisin
dibinde yerle�ik bir ya�am s�rd�r�yor. Potansiyel bir avc� yakla��rsa veya
v�cuduna yakla��rsa deniz kalemi uyar�c� bir ���k dalgas� �retiyor. Ancak biyo ayd�nlatma avc�lara kar�� her zaman koruyucu
olmayabilir. Ba�ar�l� avc�lar�n biyo ayd�nlatmadan
yararland��� san�l�yor. En s�k rastlan�lan bal�klardan biride fener bal���d�r.
Fener bal���n�n bu ismi almas�n�n sebebi v�cudunun yan taraf�nda boncu�a
benzeyen ve ���k sa�an organ dizileri bulunur. Kero tetis,
m�rekkep bal��� ve di�er derin deniz avc�lar� alacakaranl�kta hareket eden bir
siluet arayarak avlar�n�n yerlerini bulabilir. Vanpirotetis aniden a��larak zar
tamamen sararak g�r�nt�s�n� tehlikelere kar�� de�i�tiriyor. Son derce hassas ve
geli�mi� ���k �reten organlar� bulunuyor. Bunlar bir �ift parlak g�ze benziyor.
Ara�t�rmac�lar bunun potansiyel avc�lar i�in �ok cayd�r�c� oldu�unu d���n�yor.
Dokuna�lar�n� hareketsiz b�rakan vanpirotetis �ok az
oksijenli ortamda avlanmak i�in fazla enerji gerektirmeyen etkin bir yoldur.
Sonra dokuna�lar�na bir bal�k ya da karides dokununca vanpirotetis hemen av�n �zerine atl�yor. Zar�n� kullanarak av�n� sar�yor ve yutuyor. Bu
oksijeni az olan ortamlarda bile sinsi avc�lar dola��yor. Yakla�makta olan mavi
k�pek bal���n� g�ren vanpirotetis ���k sa�an
organlar�n� �al��t�r�yor. Ayn� zamanda zar�n� ters �evirip g�z�n� kapat�yor.
Dr.Robins sayesinde en derin denizlerde bile ya�am�n� zorluklarla ge�iren
hayvanlar hakk�nda bilgi sahibi olduk.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r
2-Vanpirotetisler evrim ge�irmi� olabilirler mi?
3-Vanpirotetisler ilk defa hangi �lke taraf�ndan bulunmu�?
4-Bilim adamlar�na g�re tarih �ncesinde vanpirotetisler nerede ya��yordu?
5-Z�t tonlama y�ntemini hangi hayvanlar kullan�r?
6-Kerotetisle fener bal���n�n kulland�klar� benzer y�ntemler nelerdir?
7-Vanpirotetisler k�pek bal���ndan uzakla�t���n� nas�l g�steriyor?