������������������������������ ������������������������������������������������������������������������������Vah�i Rusya Urallar�n Do�as� ve Yarat�klar� 45 dk

�� Rusya bir zamanlar yabanc�lar�n eri�emedi�i b�y�k bir s�r olan bu topraklar d�nyay� i�inde bulundurdu�u hazineler ile b�y�l�yor.bat� da da�larla iki par�aya b�l�nm�� do�a sonsuz bir �e�itlilikle sergileniyor.ormanlar vah�i ve di�er hayvanlar� gizliyor.Hepsi vah�i Rusya Urallardan.

�� Rusya 17 milyon km kare b�y�kl���ndedir. Muazzam bir yer �ekillerine sahiptir.Bu vah�i araziden f��k�ran 2500 km uzunlu�undaki da�lar ve ormanlar Urallar� olu�turuyor.Urallar�n kalbini ve ruhunu k�r ormanlar� meydana getiriyor.Ormanlarda Asya ve Avrupa� t�rlerinden olan geni� yapraklar ve �am a�a�lar� bulunuyor.Bu a�a�lar�n baz�lar� 200 ya��nda.A�a�lar binlerce y�ld�r kendini yenileyebiliyor b�ylece k���n da ya�am devam ediyor.

��� Geyik familyalar�ndan en irisi olan Muslar, �l�man hava �artlar� bulmak i�in mevsimlik yolculuklar�na ��k�yorlar. Muslar normalde yaln�z gezerler ve �iftle�me bask�s� m�cadeleye yol a�abilir.Musullar�n boynuzlar� her y�l yenileniyor.5 ayda 2m uzunlu�unda 35 kilo olabiliyorlar.Bu da d�nyada en h�zl� b�y�yen kemik anlam�na geliyor.Yemek aray��lar� i�in 300 km yolculuk edebilirler.So�uk hava i�tahlar�n� a��yor ve g�nde ortalama 20 kilo �al� ��rp� yiyebilirler.Art�k k�� gelmi�,karlar erimi� b�ylece derelerinde sular� y�kselmi�tir.Bu Musullar i�in zor �artlard�r.��nk� derelerden ge�ip kar��ya ge�mek zorundalar.Yakla��k 10 g�n i�inde 200 Musul suya atlayacakt�r.Musullar g��l� y�z�c�ler olduklar� halde baz�lar� ya�ama veda edecektir.

�� Bahar sadece iki ay s�rd��� i�in Urallar�n sakinleri bundan m�mk�n oldu�unca yaralan�yor.Benekli k�rm�z� b�cekler ortaya ��k�p toplu halde �remeyi ger�ekle�tiriyorlar.�reme yirmi d�rt saat birbirlerine kenetli halde s�rerken di�ilerin sallanmas� ile �iftle�menin sona erdi�ini haber veriyor.

�� Bu orman�n b�y�k bir b�l�m� batakl�k oldu�undan bir �ok canl�y� bar�nd�rmaktad�r.Rus Lesman�,yar� su canl�s� ve sosyal bir canl�d�r.Kuyruk k�klerindeki koku bezleri sayesinde i�tah��lar� ka��r�yor.Lesmanlar�n �o�u k�r olduklar�ndan bu eksikliklerini uzun b�y�klar� ve esnek burunlar� ile telafi ederek yemek avlamaktad�rlar.Perdeli ayaklara sahip olup,nefeslerini yakla��k 5 dakikaya kadar tutabilmektedirler.

��� Ruslar d�nyadaki en b�y�k d�nya n�fusuna sahiptirler.100 bin civar� kadar.Ay�lar bir tehlike ile kar��la�t�klar�nda dik bir pozisyon al�rlar.Ay�lar�n sert k�rkleri su ge�irmez niteliktedir.Erkek ay�lar 2,5 metre uzunlu�una ula�abilirler.Di�ilerden yakla��k y�zde 10 kadar daha iridirler.Yemeklerine depolarlar.Ama a� bir ay� g�nde k�rk kilo yemek yiyebilmektedir.

��� Ural bayku�u avlanmak i�in �o�unlukla tarla farelerini tercih eder.Bayku�lar do�umdan 4 hafta sonra �evrelerini ke�fetmeye ba�lar.12 haftadan sonra da kendi ba�lar�na kal�rlar.

��� Gizil nehir k�y�lar�nda Avrupa Vizyonlar� kendilerine ya�am alan� olu�turuyorlar.Kurba�a,salyangoz,bal�k ve b�cekleri avlarlar.Dakikada 300 kez atan nab�zlar� vard�r.K�rk� k�sa s�rede kurur.

��� Kuzeyde vah�i orman rengeyikleri boy g�steriyor.Rengeyikler uzun g��ler yerine ormanlar� tercih ediyor.Is�nan b�ceklerde korunmak i�in r�zgarlar� alanlar� tercih ediyorlar.

��� Volgeinler ay�lar gibi onlar da yemek depolarlar.

��� Hava serinledik�e saksonlar ve ala kargalar a�a�larda d��en tohumlar i�in sava��yorlar ��nk� besin depolamal�lar.2 ay i�inde yiyecek toplamalar� gerekmektedir.

��� K�� yakla��yor ve kurtlar ortaya ��kar.Kurtlar 2 km uzaktan avlar�n�n kokular�n� alabilmektedirler.G�nde yakla��k 4 kilo et t�ketebilirler.Yemek yemeden birka� g�n dayanabilmektedirler.

��� Ural vadileri ve ormanlar� 3 metre kal�nl���ndaki kar alt�nda g�m�l�yor.A�a�lar kas�mdan nisana kadar bu so�u�a g���s gerecektir.

 

� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.�iftle�me nedir.ya�ayan her canl� �iftle�ir mi?

2.Do�adaki m�thi� d�ng�n�n s�rr� nedir?

3.Hayvanlar d���nemiyorsa neden hepsi farkl� �ekilde ya�amlar�n� s�rd�r�yor?

4.Do�ada anlamland�ramad���m�z olaylar var m�?Varsa �rnek veriniz.

5.Annelik nedir.S�ylendi�i gibi i� g�d�sel mi?

6.Hayvan neslinin t�kenmesinde insan fakt�r� ne kadar etkilidir?

7.Hayvanlar aras�nda ki sava� ile insanlar aras�ndaki sava��n fark� nedir?

8.Beslenme amac� d���nda bir hayvan ba�ka bir hayvana zarar verebilir mi?

9.Hayvanlar�n ekosistemdeki yeri nedir?

10.�ntikam sadece insanlara m� �zg� yoksa hayvanlarda da var m�d�r?

�� Esra AL�HANO�LU FEN VE TEKNOLOJ� ��RETMENL��� 4.SINIF