�� Beyazdan �ekerin �eker Kam��ndan �retimi

�� eker kam�� kam��ta bulunan g�zeneklerden ��karak b�y�r.�o�u b�lgede �eker kam�� tek y�ll�k hasat edilirken Havai�de yeti�tirilen �eker kam��n�n olgunla�mas� iki y�l s�rer.B�ylece daha �ok �eker elde edilir ve �eker kam�� saplar�n�n boyu 10m olur.Ard�ndan �l� yapraklar ve yap��kan y�zeylerini ay�klamak i�in birka� dakika yak�l�r.Hasat edilen 4.5 kilo �eker kam��ndan yakla��k 1 kilo ham �eker elde edilir.Havaideki fabrikalar 1903 y�l�ndan beri �eker kam�� retiyor ve y�lda 200 bin ton �eker �retebiliyor.�eker kam�� nce toprak,ta� gibi maddelerden ay�rmak i�in y�kamaya gider.Sonra par�alara ayr�l�r ve sonras�nda ��tme de�irmeninden ge�irilerek suyu ve lifleri ayr��t�r�l�r.Elde edilen �ekerin %95i liflerin ezilmesiyle olur.Elde dilen suya ise limon kar��m� ilave edilir.Limon suyunun kat�lmas�n�n nedeni limonun kalsiyumu ile suyun fosfat� birle�erek kalsiyum fosfat jelatinini olu�turur ve bu jel �eker y�kl� olmayan par�ac�klar�n yap��mas�n� sa�layarak dibe ��ker.B�ylece su temizlenmi� olur.�eker sol�syonundan suyu ay�rmak evaporat�r ile 5 kez kaynat�l�r.Son olarak kar��m dakikada 1200 devirlik santrif�jlerde d�nd�r�l�r.Bu i�lem s�ras�nda �eker pekmezi olarak yan �r�n olu�ur.Pekmezin kalitesine g�re yiyecek,s��r yemi ve rom end�strisinde fermantasyon kayna�� olarak kullan�l�r.Geri kalan kristaller kulland��m�z �ekerin kendisidir.

�� California da ise �eker pancar� yeti�tirilmektedir.Bunun i�in 4 y�ll�k bir d�ng� vard�r.�nce toprak s�r�l�r,plan yap�l�r,toprak haz�rlan�r,g�bre ve zararl� bitkiler i�in ila� koyulur.8-10 ay i�erisinde 1,5-2kg a��rl��a ula��r.California�daki fabrika 90 bin ton ham �eker veren 800 bin tonluk pancar i�liyor.�eker pancar�n�n �eker kam��ndan farkl� olarak ince dilimlere ayr�lmas�d�r.Sonras�nda �eker kam�� ile ayn� i�lem yap�l�r ve ��kan �r�n ayn�d�r.�ki alman kimyager k�rm�z� pancarda da �eker oldu�unu bulmu�lard�r ve Alman kimyagerler taraf�ndan 1801 y�l�nda Polonya�da d�nyan�n ilk �eker pancar� fabrikas�n� kurmu�lard�r.

�� eker global bir g�� kayna�� olmu�tur.12.y.y da ha�l� seferlerinin yap�lmas� ile �ekeri bat� Avrupal�larda tan�m��t�r ve �ekeri bir�ok �lke ve b�lgeye g�t�rm��lerdir.Hatta �eker u�runa sava�lar bile yap�lm��t�r.�ngiltere Fransa ile sava�m��t�r.Bu sava� 8 y�l s�rm��t�r.1600�lerde Barbadoslu biri seyreltik �eker pekmezi ile mayay� kar��t�rarak biray� elde etmi�tir ve ba�ka biri ise biray� dam�tarak rom diye bilinen i�kiyi elde etmi�tir.�eker ve roma duyulan ihtiyac�n artmas� k�lelere duyulan ihtiyac�n da artmas�na neden olmu�tur.1700�lu y�llarda ise en karl� ticaret �r�n� olmu�tur.

�� eker bir�ok alanda kullan�lmaktad�r.��ecek,giyecek.g�da,kozmetik,alkol,yak�t ve bir�ok alanda kullan�lmaktad�r.Brezilya�da ise �eker bazl� etanol kullan�lmaktad�r.Bu etanol ise yak�t olarak kullan�lmaktad�r.Bunu otomobil �reticileri ile �al��arak ger�ekle�tirmi�lerdir.Brezilya�ya Portekizlilerin 1503�te gelmesi ile �eker kam�� retimi ba�lam��t�r.Brezilyada d�nyadaki etanolun %35 ini �retmektedir.�eker bazl� etanol yenilenebilir enerji olarak kullan�lmaktad�r ve �evreye zarar� di�er yak�t t�rlerine oranla �ok daha azd�r.Ayr�ca �eker Havai�deki fabrikalarda buhar ve elektrik enerjisi �retmek i�in kullan�lm��t�r.�yle ki bu elektrik enerjisini ihra� etmektedirler.

�� Bilim insanlar� insan DNA�s�n� �eker kam��na enjekte ederek deneyler yap�yorlar.�eker kam�� konak durumuna gelir ve insan proteinini kopyalamaya ba�lar.Ayr�ca bitkide bulunan bir vir�s insana bulu�maz b�ylelikle.

�� eker insan hayat�n� uzatmak i�in bir anahtar olabilir.Yiyecek olarak insanlara zevk ve enerji sa�lam��t�r.Bir kaynak olarak �ehirlerimizi ayd�nlatacak g�c� ve arabalara yak�t sa�lam��t�r.�ekerin 21.y.y da se�eneklerimizi tatland�raca��n� d��nen bir�oklar� var

A�a��daki sorular�n cevaplar�,filmin ayr�nt�lar�nda ve �zet i�erisin de vard�r.

� 1)Havai�de yeti�tirilen �eker kam�� ka� y�lda olgunla��r ve ama� nedir?

� 2)�eker kam��lar�n�n yak�lmas�ndaki neden nedir?

� 3)Ka� kilo �eker kam��ndan ne kadar ham �eker elde edilir?

� 4)Limonun �eker suyuna kat�lmas�n�n sebebi nedir?

� 5)�eker suyunun temizlenmesi nas�l olur?

� 6)kalsiyum fosfat nas�l olu�ur?

� 7)�eker pekmezi kalitesine g�re hangi alanlarda kullan�l�r?

� 8)�eker sol�syonunu sudan ay�rmak i�in ne yap�l�r?

� 9)�eker pancar� yeti�tirmekteki d�ng� nedir ve ka� y�ll�kt�r?

10)�eker pancar� ne kadar s�rede geli�ir?

11)�ngiltere �eker i�in hangi �lke ile sava�m��t�r?

12)Bira ve rom nas�l elde edilmi�tir?

13)D�nyan�n ilk �eker fabrikas� nerede ve ne zaman kurulmu�tur?

14)�ekerin kullan�ld�� alanlar nelerdir?

15)Brezilyada �eker kam�� retimi ne zaman ba�lam��t�r?

16)�ekerin ila� yap�m�nda g�venilir olmas�n�n nedeni nedir?

Hamit SEV�N�� Biyoloji ��retmenli�i 4.s�n�f