Tek Yumurta �kizlerinin �zg�nl�klerinin Ortaya ��k���na Etkili Etmenler 46'

�Tek yumurta ikizleri de herkes gibi tek h�creden olu�urlar. Bunlar, biri anneden biride babadan gelen kromozomlar�n bir araya gelmesi ile olu�urlar. D�llenmeden sonra zigot olu�ur ve bu zigot fallop t�p�nden rahme do�ru ilerler. Zigot ilerlerken b�l�nmeye ba�l�yor. 2, 4,8 �eklinde b�l�n�r. Buna blastosis denir. Blastosis anne rahmine d��t�kten sonra ikiye b�l�n�r. Bu olu�an iki yap�n�n genetik yap�lar� ayn�d�r. Blastosisin neden ikiye b�l�nd��� 2007 y�ll�na kadar bir s�r idi. 26 embriyo �zerinde yap�lan ara�t�rmalarda bilim adamlar� bir sonuca vard�lar. Blastosisin d�� zar�na zona pelosida denir. ��indeki astara da troplast denir. Bu troplast ilerde plasentaya d�n��ecek. Bunun i�inde cenine d�n��ecek h�cre k�tlesi bulunur. Bunlar emriyonik k�k h�creleridir. Embriyologlar yapt�klar� ara�t�rmalarda h�cre ile troplast zar� aras�ndaki ba�lant�n�n zay�flad��� ve d��ar�ya s�v� s�zd�rd��� g�r�ld�. Troplast�n i�indeki s�v� balon gibi g��mesine sebep oldu. Sonra kendini onard�. Ama embriyologlar yumurtalar�n ikisinde zar g��t�kten sonra i� h�cre k�tlesi ikiye ayr�ld� ve her h�cre kendi �i�en Troplast�n farkl� yerlerine ba�land�. E�er bu olay rahim i�inde ger�ekle�se tek yumurta ikizine d�n��ecekti.

� Bilim adamlar� genetik yap�m�z�n; ilgi, yeteneklerimiz ve al��kanl�klar�m�z �zerindeki etkilerini ara�t�r�yorlar. Bu ara�t�rmalar genelde tek yumurta ikizleri olup ta fark� ortamlarda ya�ayan bireyler �zerinde yo�unla�m��. Buradaki ama� yeteneklerimiz �zerinde �evre mi yoksa genetik yap�m�z m� daha etkilidir. ,

� Bazen tek yumurta ikizleri a��rl�k ve �ekil olarak birbirinden farkl� olabilir. Ama bu genetik yap�dan kaynaklanm�yor. Bu farkl�l�k anne karn�ndaki ortamlar�ndan kaynaklan�yor. �lk olay implatasyondur. Blastosisler 6. g�nde kendilerine rahimde bir yer edinirler ve anne rahmine ba�lan�rlar. Ama zamanlama �nemlidir. �kizlerin her biri oksijen ve besin i�in plasentaya ba�lan�rlar. Ama plasenta implatasyondan sonra olu�maya ba�lar. Bunun i�in implatasyondan �nce b�l�nen blastosis kendilerine ait plasentalar� olur. Ancak sonradan b�l�nen blastosisler plasentalar�n� payla��rlar. Bu payla�ma demek, daha az oksijen daha az besin demektir. Bu olay tek yumurta ikizlerinin geli�imlerini etkiliyor. Bu etkiler �m�r boyunca s�rebilir. �mplatasyon tamamland���nda emriyonik geli�im �ok h�zl� bir �ekilde ger�ekle�ir. �lk olarak kemiksiz bir kas y���n� olu�ur. Yakla��k olarak 22. g�nde kalp olu�ur. Olu�an kalp kas�lmaya ba�lar.

�� 2007 y�l�nda biri k�z di�eri de erkek gibi duran ikizler do�du. Bunlardan birinin hem di�i hem de erkek �reme organlar� vard�. Bilim adamlar� bunu, tek yumurtan�n iki sperm taraf�ndan d�llenmi� olabilece�ini d���nd�ler. Yani yumurta hem di�i hem de erkek kromozomlara sahip bir blastosis olu�turdu. Sonra bu blastosis ayr�ld� ve tek yumurta ikizlerini olu�turdu. H�creler fazladan birer kromozoma sahip olmu�lard�. �ans eseri h�crelerden biri erkek kromozomunu ta��yordu ve erkekti. Di�erinde ise erkek ve di�i kromozomlar� e�itti ve bu hem erkek hem de di�i �reme organlar�n� ta��yordu. Bu �rpertici bir ke�ifti. Bu olay d�nyada bir ilkti. Bu yeni bir anlay��� beraberinde getirdi. Alt�nc� aydan itibaren testosteron salg�lan�rsa v�cut erkekle�iyor. Testosteron ayn� zamanda hipotalamusu da etkiliyor. Bu �ekilde beyni de erkekle�tiriyor. Buda kimi ilgi �ekece�imizi belirliyor. Baz� bilim adamlar� hipotalamusu ne kadar testosterona maruz kal�rsa kad�nlara y�nelik cinsel e�ilim o kadar fazla alt yap� olu�turur. E�er beyin az maruz kal�rsa o zaman heteroseks�el e�ilimler olu�abilir.

�� Sekizinci haftada emriyonik geli�im tamamlan�yor. Fet�s d�nemi ba�l�yor. Art�k geli�imleri h�zlan�yor. 13. haftada insanlara daha fazla benzemeye ba�l�yor. Bu d�nemde kafa v�cutla orant�l�d�r. Gebe kad�nlar ultrasonu genelde bu d�nemde yaparlar. Ultrasonda tek plasenta ve iki fet�s g�r�n�rse bu tek yumurta ikizleri oldu�unu g�steriyor. Tek yumurta ikizlerinde premat�re do�umlar daha s�k g�r�l�yor. 12. haftadan 24. haftaya kadar beynin yap�s�n�n ve y�z hatlar�n�n olu�umunda b�y�k mesafeler kat ediliyor. 15. haftada ilk defa hareket ediyorlar. Elleri ile bulundu�u ortama dokunuyorlar. Bu ilk ke�ifleridir. Dokunu�lar� kimi zaman sald�rgan kimi zaman �efkat doludur.

�� Epigenetik son zamanlarda geli�me g�steriyor. Bu ek yumurta ikizlerinin farkl�l���n�n sebeplerini a���a ��karabilir. Epigenetik, gen kodlar� ayn� olsa da i�leyi�in farkl� olabilece�ini s�yl�yor. DNA �ok say�da genden olu�ur. Her bir genin enerji �retme ve h�creyi y�netme gibi g�revleri bulunur. Epigenom, genleri ayr� ayr� etkinle�tirip, durdurma becerisine sahip d��me i�levine sahip bir dizi kimyasallar bulunur. Bu d��melerden biri DNA metille�mesi denilen bir s�re�le �al���r. Bu bir h�cre i�indeki enzimlerin ufak ve molek�ller bile�imi yani bir metil grubunu bir gene ili�tirmesine neden oluyor. Bu bile�im bu geni etkinle�tirip kapatabiliyor. Ama gen orada kal�yor. H�crenin yap�s� de�i�miyor. Bu, tek yumurta ikizlerinin sahip olduklar� farkl�l�klar� a��klayabilir. H�cre geli�iminin ilk a�amalar�nda hen�z tamamlanamayan bir �evresel unsur bir metil grubunun b�y�me ilgili bir gene ili�mesine yol a��yor. B�y�me geni var ama kapat�lm��t�r.

�� Sigara i�mek ve kimyasallara maruz kalmak zamanla genlerimizin i�leyi�ini bozabilir. Anne rahminde de farkl� �evresel fakt�rler bulunur. Besin kalitesi, hormonlar ve alan tek yumurta ikizlerini farkl� �ekilde etkileyebiliyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

��� S-1.Blastosis nedir?

��� S-2.Epigenetik nedir?

��� S-3.Tek yumurta ikizleri aras�nda g�r�len farkl�l�klar� ne ile izah edebiliriz?

�� S-4.Ultrason ne zaman yap�l�r?

�� S-5.Genlerimizin i�levleri ne ile de�i�ebilir?

�� S-6.�nsanlar�n�n baz�lar�n�n heteroseks�el e�ilimlerin olmas� ne zaman ba�l�yor, bu e�ilimlerin sebepleri nelerdir?

�� S-7.Tek yumurta ikizleri nas�l olu�ur?

�� S-8.insanlar�n yetenek ve ilgilerinin kazan�lmas� �zerinde ne etkilidir?

�

�