���� Temmuz 1963 iki Amerikal�
doktor �l�m�n e�i�indedir.hastal��� yok etmek i�in
yolland�ktan 2 ay sonra bu bilinmeyen hastal��a yakalan�rlar.kuzey Bolivya bu
hastal�k sayesinde �l�yor.insanlar bu hastal��a eltifonegra
karahumma diyor.evlerini temizliyorlar ama �mitsiz bir �abad�r.hastal��� yok
etmek 3 bilim adam�na d���yor.tek hedefleri bu k�y�� kurtarmak k�yl�ler ate�ler i�inde ,di� etleri
kandan k�zarm��t�.doktorlar�n elinden bir �ey gelmiyordu. Hastal���n nas�l
geldi�i bula�t��� hakk�nda hi�bir bilgi yok.% 20 , % 30 oran�nda �l�mc�l oldu�unu
biliniyordu. Hayvanlardan yay�lma etkisi inceleniyordu. �lk gidi�leri bilgi
toplamak ama�l�yd�. Kanamal� bir humma idi . kan
kayb�ndan �l�yorlard�.tan�mad�klar� bir hastal�ktan
insanlar �l�yorlard�.
���� Halk bilim adamlar�n�n yapaca��na�� inanm�yorlard�.
Onlara g�re bu hastal�k tanr�dan geliyordu ve bir tek tanr� isterse ge�erdi.
Gaz lambas� alt�ndaki ilk otopsi sonu� vermedi. Hasta olan �ocuklar
arkada�lar�ndan bulunma ihtimali var idi.g�zlemledikleri
2 yol vard�. Biri evler taranacak g�r�len yerlere raptiye konulacakt�.ikincisi
nerde oldu�u bulunacak. Hastanede personele ,doktora
,misafire� bula�m�yor. Demek ki� bula�ma sebebi ba�ka bir �ey.hayvanlar
sorumlu olabilirdi.keneler �s�yorlard� bir cins fare
bulurlar ve bu farelerden vir�s buluyorlard�.hastal���n rezervuar� i�te bu
hayvan cinsi idi.ekip bu hastal���n b�ceklerden fareye farelerden insana nas�l bula�t���n�
ara�t�r�yordu. Ve ta��y�c�n�n rekt�r oldu�una eminlerdi.bilim
adamlar�ndan birinin e�ine de bula�t�. Bolivya d���ndaki ilk vakas�yd�.kocas�ndan
kapm��t�r dendi.k�y�n n�fusu 2500 den 1500 e indi sab�rla
�al���yorlard�.adamlardan birini fare �s�rd� ve onun vakas� da �l�mc�l
oldu.1963 senaryo olu�turamad�k.7 ay ge�ti bu s�rada 1000�in �zerinde insan
�ld�.kapan kurup fareleri tek tek �ld�rd�k.2 hafta
sonra k�yde ma�upo azald�. Bir hastal��� yok ederken
di�erleri ba� g�stermeye�
ba�lad�.
����� S�tma i�in vakti zaman�nda
kedileri �ld�rm��ler bu y�zden k�ye kedi getirdiler insanlar kendi kafalar�na
g�re ekosistemin dengesini bozmaya �al���rlarsa ba�ka hastal�klar kendini g�sterir.k�ye kedi gelince ma�upo
azald�.fareler �ld�k�e hastal�k azald�.13 ay sonra ma�upo
vakas�na rastlanmad�.calamis calasus
vir�s� kediler sayesinde azald�.fare tek ba��na hastal��� nas�l yay�yordu.
�drar�yla vir�s� etrafa b�rak�yordu.insanlar evlerini
temizledik�e topraktaki vir�sler havalan�yor ve insanlar taraf�ndan solunuyordu.evlerini
temiz tutmak onlara faydadan �ok zarar getirdi.insandan insana bula�mas� etkili
bir tan� de�ildir. Sabaha kadar peyniri fareler yiyor sonra insanlara da o
yedikleri peynirden bula��yor.ve en sonunda bilim
adamlar�n�n y�lmadan usanmadan �al��malar� sonucu hastal��a tan� konuyor. Ve� giderek
azal�yor.��
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1) Bu hastal�k nerede ve ne zaman g�r�lmeye ba�land�?
2) Bu hastal���n belirtiler nelerdir?
3) Hastal�k hangi t�rlerde g�r�l�yor ?
4) Hastal�k bula��c� m� de�il mi?
5) �nsanlarda g�r�lme oran� nedir?
6) �nsanlardan hayvana ya da insandan insana nas�l bula��yor?
7) Bilim adamlar�na oradaki insanlar bu hastal��� yenece�ine inanmad���
halde bilim adamlar� ni�in azimle �al��t�lar?
8) Kullan�lacak malzeme olmad��� halde bilim adamlar� nas�l bir sonuca
ula�t�lar?
9 )Evlerini temizlemek bu insanlara neden fayda de�il de zarar getirdi?
10) Ekosistemin ak���n� bozmak bu inanlara ne gibi zararlar� oldu?
11) Bu hastal�k farelerden insanlara ne t�r yollarla bula��yor?
12) Hastal���n tanr�dan geldi�ine inan�l�yordu peki �aresi ger�ekten
t�ls�m kolyesi miydi?
�������������������������������������������������������������������������
����������Gamze AK Fen Bilgisi
��retmenli�i����������������������������������������������������������������������������������������