F�LM�N �ZET�: 38:00 dk.

Her teknolojik geli�me insano�lu hayat�na �nemli kolayl�klar getirmi�tir. Teknolojik geli�meler her zaman nimet olabilece�i gibi bazen insano�lu i�in bir tehdit unsuru da olabiliyor. G�n�m�z d�nyas�n�n en �nemli sorunlar�ndan biri hi� ��phesiz ki ter�r sorunudur. Ter�r bazen teknolojiyi de kullanarak hedeflerine ula�maya �al��maktad�rlar. Devletler bu tehditlerden korunmak i�in de bunlara kar�� savunma sanayi alan�nda �nemli at�l�mlar yapmaktalar ve gerek �lkede gerekse d�nyada g�venli�i sa�lamak i�in �ok �nemli kaynaklar ay�rmaktad�rlar. ��te bu filmde tehdit unsuru olan gerek kimyasal gerekse biyolojik silahlar�n �zellikleri ve bunlara kar�� retilen sistemlerden bahsedilecektir.

Ter�r faaliyetlerine kar�� retilen sistemlerden biri Tadar�d�r. Ad�n� karanl�kta av�n� yakalamak i�in y�ksek frekans sinyalleri kullanan Tadarida Bresileris yarasas�ndan al�r. Tadar, X ��n� cihaz� gibi bir �al��ma sistemine sahiptir ama daha g�venli bir tarama �ekli olan mikrodalga frekanslar�ndan olu�ur. Tadar v�cudu tarar, v�cut s�cakl��n� alg�lar ve ister kemer ister bomba olsun ne varsa tespit eder. Bu sistem gerek havaalanlar�nda gerekse g�venli�e ihtiya� duyulan alanlarda kullan�lmaktad�r. Tespit etme ve savunma sistemi olarak kullan�lan di�er bir sistem ise sentinel iki�dir. Bu muhte�em sistem insanlar �zerinde bulunan ama fark edilmeyen kimyasal bile�enlerin tespiti i�in kullan�l�r. �zerinde bir�ok deli�in bulundu�u bu muhte�em koku alg�lay�c� tek seferde 40�tan fazla kimyasal gaz� tespit edebilir. G�venli�i �st d�zey olan hava alanlar�nda ve say�l� lokallerde kullan�lan bu sistem sayesinde patlay�c� �retiminde yer alm�� ki�ileri tespit etmede bire birdir.

Bug�n d�nyada savunma sistemine bakt��m�zda devletlerin en �ok zorland�klar� alan canl� bombaya kar�� nlem almakt�r. ��nk� nerede ve hangi profilde kar��m�za ��kaca�� belli de�ildir. Bu alanda en �nemli �al��malar �srail�de yap�lmaktad�r. D�nya da en fazla canl� bomba olay�n�n ya�and�� veya ya�anmaya m�sait oldu�u yer �srail topraklar�d�r ��nk� d�nyada en uzak mesafeli �ehir i�i otob�s seferleri burada yap�lmaktad�r ve bunun i�in �e�itli sistemler geli�tirmi�lerdir. Bu sistemlerden birisi de otob�se binen yolcular�n fark edilmeden bir sistem taraf�ndan kontrol edilmesidir. Yolcu otob�se bindi�i zaman turnike yolcuyu tarat�r ve herhangi bir g�venlik sorunundan alarm verir ve �of�r kap�y� kapatmas�yla tehlikeli yolcu d��arda kalm�� olur. Tehlikelere kar�� retilen di�er bir sistem ise Gardiyum olarak adland�r�lan korkusu olmayan bir z�rhl� robottur. Bu robotik arac�n direksiyonunda hi� kimse bulunmamaktad�r. Daha �nce programlanm�� otomatik bir pilotla havaalan�n�n g�venli�i i�in devriye gezerek b�lgeyi koruyor. Gardiyum bir prototiptir. Temel amac� tehditleri tan�mlamak ve takip etmesini sa�lamakt�r. CPS sistemiyle takip eden bu robotik cihaz bulundurdu�u k�z�l �tesi ��nlarla karanl�kta bir ��pheliyi tan�mlayabilir ve onu 77 km/s ile takip edebilir. ��pheliyi durdurmak i�in silahlar bile ta��r. Her t�rl� silah� ta��yabilen bu robotik cihaz yeri geldi�inde bir maden detekt�r� bile monte edilebilir yap�dad�r. Ter�r sald�r�lar� veya tehdit olabilecek unsurlar sadece belli bir b�lgeyle kalmay�p daha geni� kapsaml� da olabiliyor. Bu sald�r�lar fiziksel olarak g�r�nmeyen yap�da da olabiliyor. T�pk� Sarin Gaz� kimyasal� gibi. . Sarin gaz� renksiz ve kokusuzdur. �l�rken bile anla��lamaz. En �ok �l�me neden olabilecek bir t�rden silah oldu�u i�in ter�ristler i�in m�kemmel bir silaht�r. Siyan�rden 500 kat daha zehirli bir gaz olup b�y�k radyasyon tahribat�na neden olabiliyor. (Halep�e Katliam�) Bu kimyasal silah�n belirtisi akan burun ve g�zler, a��z ve burundan kan gelmesi, kusma, koma ve �l�md�r.

Yetkililerin amac� hi� ��phesiz ki var olan bir tehdit, kullan�lmadan etkisiz hale getirmeye �al��makt�r. Bunun i�in yap�lan bir sistem de Ofro Robotu�dur. Bu robot �evredeki kimyasal reaksiyon veya kimyasal gazlar� tespit etmek i�in kullan�lan bir alg�lay�c�d�r. 100.000 dolar fiyat�ndaki bu robotun h�z� 7 km/h dir. Belirli bir uzakl�ktaki n�kleer radyoaktiviteyi tespit etmesini sa�lar. Ter�r sald�r�lar� bazen �antaya yerle�tirilen bir bombayla bazen de araca y�klenen kg.�larca bomba ile yap�lmaktad�r. Savunma sanayisine kafa yoran yetkililer ise her durum ve �arta ba�l� bir sistem geli�tirmeye �al��m��lar�d�r. Bunlardan birisi de ara� bomba bulucusudur. Bu cihaz metal ve plasti�e n�fuz eden bir tip radyasyon kullan�r. Arac� atometri ile tarar. Ara� i�indeki maddelerin kimyasal yap�s�n� tan�mlayan bir s�re�tir. �nsan fakt�r�ne zarar vermeyen bu mobil laboratuvar patlay�c�n�n izini aniden belirler. Yap�mc�lar� ara� bomba bulucusunun X ��nlar�ndan daha tesirli oldu�unu s�ylerler. Bu cihaz 30 cm mesafeden bir araca kuvvetli n�tron radyasyonu verir. N�tronlar arac�n derinliklerine iner ve i�indeki gama ��nlar�n ortaya ��kartmas�n� sa�lar. Her kimyasal�n belirgin bir gama radyasyonu tan�m� vard�r. Gama ��n analizi sakl� olan her maddenin kimyasal form�l�n� belirler ve %97 isabet maddenin patlay�c� olup olmad��n� tan�mlar.

Uzun y�llar �al��an m�hendislerin amac� binalar�m�z� do�al afetlere kar�� korumakt� ve genel olarak �al��malar bu tehdit �zerinde y�r�t�l�yordu fakat unutulan bir �ey vard�. Yap�lar�m�z� ter�re kar�� nas�l savunabiliriz? Nisan 1995 Oklahoma�da patlama sonucunda bir bina ��kt� ve 168 ki�i hayat�n� kaybetti. 11 Eyl�l 2001, Amerika�da ikiz kuleler patlat�ld� ve binlerce ki�i hayat�n� kaybetti. Bu olaylardan sonra m�hendisler �zellikle binalar i�in de g�venlik �nlemleri d��nmeye ba�lad�lar ve yeni sistemler geli�tirdiler. Mevcut yap�lar� test etmek ve yeni yap�lacak binalar�n daha sa�lam bir �ekilde olu�turmak i�in �e�itli deneylerin yap�lmas� gerekiyordu. ��nk� bu yeni sistemler mevcut binalar �zerinde denenmezdi. Bunun i�in patlay�c� sim�lat�r� dedi�imiz yeni bir sistem geli�tirildi. Patlay�c� Sim�lat�r�, baz� durum ve deneylerin yap�lmas� i�in kurulan bir d�zenektir. Aylarca haz�rlanamayan bir d�zene�in yerini alarak zamanda b�y�k bir tasarruf sa�lar. Mevcut yap�lar� ve yap�lacak olan binalar�n g��lendirilmesi i�in de Linex Polimer madde bile�eni kullan�lmaya ba�land�. Bu madenin temel g�revi bile�imi oldu�u maddeyi g��l� ve dayan�kl� hale getirir. En basit tan�m�yla bir y�kseklikte b�rak�lan ve tuz-buz hale gelen bir tu�lay�, ayn� y�kseklikte b�rak�ld��nda z�playabilir hale getirebilir. Peki acil durumlarda asans�r ve merdivenleri kullanamad��m�z zaman ne yapmam�z gerekirdi. Nitekim ikiz kule sald�r�lar�n� d��nd��m�z de hangi sistem kuleleri koruyabilirdi. O g�n i�in bu kulelerin kurtar�lmas� imk�ns�zd�. ��te bu t�r durumlarda kullan�lan ba�ka bir sistem var buna Kurtarma Arac� �r�mcek deniliyor. Bu sistem da�c�lar�n y�llard�r kulland�� bir teknolojiye dayanmaktad�r. Kaya yama� yerine binan�n y�zeyinden a�a�� inmek i�in tele kenetli bir v�cut ba�� olarak tasarlanm��t�r. Is�ya dayanakl� tel, pencere kenar�na monte edilen bir hidrolik sisteme ba�l�d�r. Bu ayg�t tek seferde normal kilodaki iki ki�iyi (160 kg.) a�a�� indirebilir ve h�z� 1-2 m/s dir. 3000 dolar fiyat�ndaki bu �r�mcek, insanlar� ancak 50 kat y�kseklikten a�a�� indirebiliyor.

A�ustos 1988 y�l�nda Amerika Ba�kan� Bil Clinton tespit edilen bir Bin Ladin kamp�na f�ze at�lmas� emrini verdi fakat f�ze atmak tehlikelere yol a�abiliyordu. Diyelim ki oradaki belgeler ve birka� �st d�zey yetkili size canl� laz�m. Bu sefer f�ze atmak problem ��kartabilir. Bunun i�in �zel bir tim g�revlendirildi ve bu tim farkl� olarak yeni nesil silah kullan�yordu. Bunun ismi Korn�r�at silah�yd�. Bunu geli�tiren �srailli emekli bir albay Amos Golan�d�r. Korn�r�at Silah� sald�r� g�revi i�in d�nyadaki askeri birlikler ve asayi� ile ilgili birimlerin kullanm�� oldu�u bir silaht�r. Asl�nda teknolojisinin teknik �zellikleri ticari bir s�rd�r fakat basit anlamda mevcut bir silaha birka� sistemin (kamera, susturucu, lazer, dinamik sistem) eklenmesiyle elde edilmi�tir. G�vdelerindeki bu dinamik yap� (d�nd�r�lebilir �zellik) sayesinde askerler kendilerini g�stermeden hedefi kameradan takip ederek at�� yapabilirler. Diyelim ki hedefe ula�t�n�z ve kap�ya kadar geldiniz kap�n�n arkas�ndakilere sa� ula�man�z gerekiyor. Bunun i�in kap�ya fazla zarar vermek i�erdekilerin hayat�n� riske atabilir. Bunun i�in daha farkl� bir sistem geli�tirildi. Buna Saym�n Kap� K�rma Bombas� denildi. Bu yeni icat t�fekle ate�lendi�inde kap�ya zarar vermeden, yani kap� bir b�t�n halinde mente�elerinden s�k�l�yor. S�rr� ise saplan�p b�y�k patlama yaratan plastik bir ok�tur. Kap� patlama �iddetinden yerinden ��k�yor ve yolu a��yor. Kap�n�n tek par�a halinde kalmas� i�erde bulunanlar�n yaralanmamas� i�in �ok �nemli bir �zelliktir. Bu filimden de anla��laca�� zere yeni savunma sistemleri g�venli�imizi art�rmakla beraber ter�ristlere insans�z bir �ekilde m�dahale etmemize de olanak tan�yor.

A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR

1. Teknolojik geli�melerin yararlar� olabilece�i gibi ne t�r zararlar� vard�r?

2. Savunma sistemindeki teknolojik geli�meler hayat�m�za ne t�r kolayl�klar getirmi�tir?

3. Devlet politikalar�nda g�venli�in �nemi ne derecedir?

4. Bug�n savunma alan�nda ter�r olaylar�na kar�� en �ok sistem geli�tiren �lke hangisidir ve neden b�yle bir �eye ihtiya� duyuyorlar?

5. Ter�r sald�r�lar�na kar�� geli�tirilen sistemlerden 5 tanesinin ismini yaz�n�z?

6. Tadar savunma sisteminin teknik �zelliklerinden k�saca bahsediniz?

7. Sentinel �ki�nin temel g�revi nedir ve teknik �zelliklerinden k�saca bahsediniz?

8. Devlet birimlerinin en �ok zorland�klar� ter�r sald�r�s� y�ntemi hangisidir, neden?

9. Arac� atometri ile taratan sistemin ismi nedir, teknik �zelliklerinden k�saca bahsediniz?

10. Patlay�c� sim�lat�r� hangi ihtiya�tan dolay� ortaya ��km�� ve teknik �zelli�inden k�saca bahsediniz?

11. Linex polimer ni�in kullan�lmaktad�r?

12. Linex Polimerin kullan�m alanlar� nelerdir?

13. Kurtarma Arac� �r�mcek sisteminin teknik �zelliklerinden k�saca bahsediniz?

14. �evredeki kimyasal silahlar� tespit etmek i�in kullan�lan sistemin teknik �zelliklerinden k�saca bahsediniz?

15. Savunma sistemi cihazlar�ndan olan Gardiyum�dan k�saca bahsediniz?

16. Sarin Gaz� belirtileri nelerdir?

17. Korn�r�at Silah� kim taraf�ndan ve ne zaman geli�tirilm�tir?

18. Korn�r�at Silah�n teknik �zelliklerinden k�saca bahsediniz?

19. Sarin Gaz�n 3 tane �zelli�ini yaz�n�z?

20. Saym�n Kap� K�rma Bombas� nedir ve �zelliklerinden bahsediniz?

�