Tanr�y�
Biz Mi �cat Ettik Yoksa O mu Bizi �cat Etti?
����� Eski
�a�lardan beri gelen bir tanr� aray���, g�n�m�zde art�k �e�itli yerlerde
aranmaya ba�lanm��t�r. Ki�inin kendi beyninde, bir seri katilin h�rkas�nda veya
beynimizin bir noktas�nda aray��lar vard�r. Peki, tanr�y� ne zaman tan�maya
ba�lar�z?
����� �nl� bir psikolog Casey
Bring �ocuklar �zerinde bir deney yapm��t�r. Bu
deneyde 100�lerce �ocuk test edilmi�tir. Deney de uyulmas� gereken kesin
kurallar vard�r. Bunlar�n baz�lar�na sizi izleyen tatl� biri denilerek
beyinlerine uyar� g�nderilmi�tir. Di�er bir gruba ise odada kimsenin olmad���
s�ylenmi�tir. Sonucunda bak�ld���nda kendilerini birilerinin izledi�ini zanneden
�ocuklar kurallara uymu�lard�r. Di�er grup ise kural d���na rahatl�kla
��kabilmi�lerdir. Bu da g�steriyor ki �ocuklar�n k���k ya�lardan itibaren
i�g�d�sel bir inan� y�n�nde olduklar�n� g�stermektedir.
����� Olaaf blanka beynin temporal perietal b�lgesi (TPJ)�nin
i�levselli�ini incelemi�tir. TPJ insan beyninde kendimizi tan�mam�z�,
bilmemizi, bizim bir ortamda olup olmad���m�z� bize bildiren b�lgedir. O
b�lgeyle oynand���nda, ak�mlar yolland���nda test edilen hastalarda
kendilerinin yans�mas�n� g�rme, yan�nda ba�kalar�n� g�rme ve ileti�ime ge�me
e�ilimleri g�r�lm��t�r. TPJ beynin y�nlendiricisidir. Bu b�lge ara�t�rmalar�
�zerinden beden d��� e�ilimleri incelemi�tir. Bunu incelerken yapt���
deneylerde ki�ilerin g�rd�klerinin yan�nda hissettiklerin �nemsemedikleri as�l
g�rd�klerine inand�klar� sonucu ortaya ��km��t�r. Olaaf�
a g�re tanr� beden d���nda hissedilebilir, ileti�ime ge�ilebilir. Ama bu beden
d��� e�ilimlerde, ileti�imlerde ruh asl�nda bedenden d��ar� ��kmaz. Tanr�
beynimizdedir, bizim kendi �retimimizdir, beynimizde olu�an inan�t�r fikrine
ula�m��t�r.
����� Jennifer Watson Aust�n
Texas� da psikologdur. Bunun d���ncelerine ara�t�rmalar�na g�re insanlar�n
d�nyadaki i�aretlerden ve olaylardan nas�l bir anlam ��kard�klar�n�
ara�t�rmaktad�r. Yapt��� deneye g�re insanlar�n hayatlar�ndaki olumsuzluklar�na
kar��n kendilerini bir yere ait hissettiklerini bir �eyler g�rme �abas�
i�erisinde olduklar� sonucuna varm��t�r. Sel, deprem, heyelan, �l�m vb.
olaylarda aciz hissetmesinden dolay� bir yalvar�� hissi do�mu�tur. Yapt���
deneydeki deneklerin olumsuz yan�t alan k�sm�na bak�ld���nda sonunda g�sterilen
kar�ncalanm�� ekranda ne g�r�ld��� sorulunca �aresizlikten �e�itli nesneler
beyinlerinden g�rm��t�r. Deneylerin sonunda ��yle bir kan�ya vard�. Beyin
hayat�m�zda kar��m�za ��kan olaylar�, nesneleri bir araya getirmeye
yaramaktad�r. Sonu�ta �lahi g�� hissedilmez, ilahi g�� ile ileti�ime ge�ilir
fikrine ula�m��t�r.
����� �nsanlardan ayr�, ayn� d�nyay�
payla�t���m�z 9 milyon hayvan �e�idi acaba tanr�ya inan�yor mu? Acaba tanr�y�
tan�ma bilinci olu�abilir mi? Bunun cevab�n� ise �nl� Danny Powen�ll
hayvanlar�n inanma yetileri �zerinde �al��ma yapm��t�r. �al��mas�n� ise
insanlara kimyas� itibar� ile yak�n bulunan bir �empanze �zerinde yapm��t�r.� Yapt��� deneylere g�re denek �empanzenin
belli bir yere kadar insanlar�n anlamland�rd�klar�n� anlamland�rabiliyor.
Deneyler sonucunda ise �empanzenin a��rl�k farklar�ndan anlamad���,
hissedemedi�i sonucuna ula��r. Di�er bir deneyinde ise 4 ya��ndaki bir �ocukta
bulunan empati yetisinin e�itimli denek �empanzede olmad���n� fark etmi�tir ve
tanr�y� bilmek i�in empati yetisinin beyinde olu�mas� gerekti�ini savunmu�tur.
Bundan dolay� hayvanlarda tanr� tan�ma, bilme, yetisinin olmad���n� empati
yapamad�klar� i�in bilemediklerini savunmu�tur. Danny� e g�re tanr�ya inanmak
sadece insanlara mahsus. Yani insanda bulunan zihin teorisinden dolay� insana
mahsus demi�tir.
����� Bring
�ocuklar�n tanr�ya inanma, ileti�ime ge�me ya�lar�n� ara�t�rm��t�r. Yapt���
deney, g�zlem, ara�t�rma sonucunda 7 ya��ndan k���k ki�ilerin var olmayan bir
�eye inand�klar�n� ama bunun anlam�n� bilerek ileti�ime ge�emediklerini tespit
etmi�tir. Tanr�yla ileti�imin ya��n�n ortalama 7 ya��ndan itibaren bilindi�ini ��renilmeye
ba�land��� sonucuna varm��t�r. Casey bring�e g�re inanan da inanmayanda do�al olarak i�inde
tanr�yla ileti�im yetisi oldu�unu tespit etmi� ve savunmu�tur.
����� Bir ba�ka ara�t�rmac� Andy Newberg tanr� ile insanlar�n ileti�iminde beynin reaksiyonlar�n�
inceleyen yeni bilim dal� olan n�roteolijinin
kurucusudur. Andy beynin fonksiyonlar�na bakan bir cihazla ateist, M�sl�man,
�aman, Hristiyan yani k�saca inanan ve inanmayan ki�iler aras�nda ki beyin
fonksiyonlar�n� incelemi�tir. �ncelemeler �����nda Hristiyanlar ve Yahudilerin
dua ederken �n loblar�n�n �al��t���n� yani tanr�yla ileti�ime ge�erken normal
bir insanla konu�ur gibi v�cut tepki vermekte oldu�unu g�r�yor. Bir ateist de
ise hi�bir belirti g�rm�yor ��nk� onun i�in ileti�im, tanr� diye bir �ey yoktur.
����� Genel bir kan�ya, sonuca var�rsak,
�zetlersek sorunun cevab� ikiside olabilir. Tanr�da
bizi icat etmi� olabilir, biz de tanr�y� icat etmi� olabiliriz. Daha
ayd�nlanmam�� ve ara�t�r�lan bir�ok konu, bilim dal�, se�enek var.
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
�����������������������������������������������������������������������������������
B�LAL
G�K�E� �FEN B�LG�S� ��RETMENL���(�.�) 4. SINIF