Tanr�y� Biz Mi �cat Ettik Yoksa O mu Bizi �cat Etti?

���� Eski �a�lardan beri gelen bir tanr� aray���, g�n�m�zde art�k �e�itli yerlerde aranmaya ba�lanm��t�r. Ki�inin kendi beyninde, bir seri katilin h�rkas�nda veya beynimizin bir noktas�nda aray��lar vard�r. Peki, tanr�y� ne zaman tan�maya ba�lar�z?

����� �nl� bir psikolog Casey Bring �ocuklar �zerinde bir deney yapm��t�r. Bu deneyde 100�lerce �ocuk test edilmi�tir. Deney de uyulmas� gereken kesin kurallar vard�r. Bunlar�n baz�lar�na sizi izleyen tatl� biri denilerek beyinlerine uyar� g�nderilmi�tir. Di�er bir gruba ise odada kimsenin olmad��� s�ylenmi�tir. Sonucunda bak�ld���nda kendilerini birilerinin izledi�ini zanneden �ocuklar kurallara uymu�lard�r. Di�er grup ise kural d���na rahatl�kla ��kabilmi�lerdir. Bu da g�steriyor ki �ocuklar�n k���k ya�lardan itibaren i�g�d�sel bir inan� y�n�nde olduklar�n� g�stermektedir.

����� Olaaf blanka beynin temporal perietal b�lgesi (TPJ)�nin i�levselli�ini incelemi�tir. TPJ insan beyninde kendimizi tan�mam�z�, bilmemizi, bizim bir ortamda olup olmad���m�z� bize bildiren b�lgedir. O b�lgeyle oynand���nda, ak�mlar yolland���nda test edilen hastalarda kendilerinin yans�mas�n� g�rme, yan�nda ba�kalar�n� g�rme ve ileti�ime ge�me e�ilimleri g�r�lm��t�r. TPJ beynin y�nlendiricisidir. Bu b�lge ara�t�rmalar� �zerinden beden d��� e�ilimleri incelemi�tir. Bunu incelerken yapt��� deneylerde ki�ilerin g�rd�klerinin yan�nda hissettiklerin �nemsemedikleri as�l g�rd�klerine inand�klar� sonucu ortaya ��km��t�r. Olaaf� a g�re tanr� beden d���nda hissedilebilir, ileti�ime ge�ilebilir. Ama bu beden d��� e�ilimlerde, ileti�imlerde ruh asl�nda bedenden d��ar� ��kmaz. Tanr� beynimizdedir, bizim kendi �retimimizdir, beynimizde olu�an inan�t�r fikrine ula�m��t�r.

����� Jennifer Watson Aust�n Texas� da psikologdur. Bunun d���ncelerine ara�t�rmalar�na g�re insanlar�n d�nyadaki i�aretlerden ve olaylardan nas�l bir anlam ��kard�klar�n� ara�t�rmaktad�r. Yapt��� deneye g�re insanlar�n hayatlar�ndaki olumsuzluklar�na kar��n kendilerini bir yere ait hissettiklerini bir �eyler g�rme �abas� i�erisinde olduklar� sonucuna varm��t�r. Sel, deprem, heyelan, �l�m vb. olaylarda aciz hissetmesinden dolay� bir yalvar�� hissi do�mu�tur. Yapt��� deneydeki deneklerin olumsuz yan�t alan k�sm�na bak�ld���nda sonunda g�sterilen kar�ncalanm�� ekranda ne g�r�ld��� sorulunca �aresizlikten �e�itli nesneler beyinlerinden g�rm��t�r. Deneylerin sonunda ��yle bir kan�ya vard�. Beyin hayat�m�zda kar��m�za ��kan olaylar�, nesneleri bir araya getirmeye yaramaktad�r. Sonu�ta �lahi g�� hissedilmez, ilahi g�� ile ileti�ime ge�ilir fikrine ula�m��t�r.

����� �nsanlardan ayr�, ayn� d�nyay� payla�t���m�z 9 milyon hayvan �e�idi acaba tanr�ya inan�yor mu? Acaba tanr�y� tan�ma bilinci olu�abilir mi? Bunun cevab�n� ise �nl� Danny Powen�ll hayvanlar�n inanma yetileri �zerinde �al��ma yapm��t�r. �al��mas�n� ise insanlara kimyas� itibar� ile yak�n bulunan bir �empanze �zerinde yapm��t�r.Yapt��� deneylere g�re denek �empanzenin belli bir yere kadar insanlar�n anlamland�rd�klar�n� anlamland�rabiliyor. Deneyler sonucunda ise �empanzenin a��rl�k farklar�ndan anlamad���, hissedemedi�i sonucuna ula��r. Di�er bir deneyinde ise 4 ya��ndaki bir �ocukta bulunan empati yetisinin e�itimli denek �empanzede olmad���n� fark etmi�tir ve tanr�y� bilmek i�in empati yetisinin beyinde olu�mas� gerekti�ini savunmu�tur. Bundan dolay� hayvanlarda tanr� tan�ma, bilme, yetisinin olmad���n� empati yapamad�klar� i�in bilemediklerini savunmu�tur. Danny� e g�re tanr�ya inanmak sadece insanlara mahsus. Yani insanda bulunan zihin teorisinden dolay� insana mahsus demi�tir.

����� Bring �ocuklar�n tanr�ya inanma, ileti�ime ge�me ya�lar�n� ara�t�rm��t�r. Yapt��� deney, g�zlem, ara�t�rma sonucunda 7 ya��ndan k���k ki�ilerin var olmayan bir �eye inand�klar�n� ama bunun anlam�n� bilerek ileti�ime ge�emediklerini tespit etmi�tir. Tanr�yla ileti�imin ya��n�n ortalama 7 ya��ndan itibaren bilindi�ini ��renilmeye ba�land��� sonucuna varm��t�r. Casey bring�e g�re inanan da inanmayanda do�al olarak i�inde tanr�yla ileti�im yetisi oldu�unu tespit etmi� ve savunmu�tur.

����� Bir ba�ka ara�t�rmac� Andy Newberg tanr� ile insanlar�n ileti�iminde beynin reaksiyonlar�n� inceleyen yeni bilim dal� olan n�roteolijinin kurucusudur. Andy beynin fonksiyonlar�na bakan bir cihazla ateist, M�sl�man, �aman, Hristiyan yani k�saca inanan ve inanmayan ki�iler aras�nda ki beyin fonksiyonlar�n� incelemi�tir. �ncelemeler �����nda Hristiyanlar ve Yahudilerin dua ederken �n loblar�n�n �al��t���n� yani tanr�yla ileti�ime ge�erken normal bir insanla konu�ur gibi v�cut tepki vermekte oldu�unu g�r�yor. Bir ateist de ise hi�bir belirti g�rm�yor ��nk� onun i�in ileti�im, tanr� diye bir �ey yoktur.

����� Genel bir kan�ya, sonuca var�rsak, �zetlersek sorunun cevab� ikiside olabilir. Tanr�da bizi icat etmi� olabilir, biz de tanr�y� icat etmi� olabiliriz. Daha ayd�nlanmam�� ve ara�t�r�lan bir�ok konu, bilim dal�, se�enek var.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

  1. Bilim adamlar� g�n�m�zde ilahi g��leri nerelerde aramaktad�rlar?
  2. Tanr�, melekler sadece inanmam�z i�in mi vard�r?
  3. Casey bring deneyinin ge�erli, sa�lam, g�venilir, olabilmesi i�in yakla��k ka� ki�iyi denek olarak kullanm��t�r?
  4. �ocuklar ne zaman, nas�l tanr�ya inanmaya ba�lar?
  5. Baz� insanlar bu sakl� D�nya�y� beden d��� bir deneyimle g�rd�klerine inan�yorlar. Bu fenomenler tanr�n�n varl���n�n kan�t�m�?
  6. Beden d��� deneyim ne demektir?
  7. TPJ b�lgesinin beden d��� deneyime nas�l bir etkisi vard�r?
  8. Psikolog Jennifer� a g�re kontrol eksikli�inde insanlar ne t�rl� olaylarla kar��la��r?
  9. Din neden yoksul ve mahrum insanlarda daha yo�undur?
  10. Neden hep neden diye soruyoruz? Hayat�m�za bir anlam bulma �abas� m� bize tanr�y� icat ettirdi?
  11. Gezegenimizde ki di�er ak�ll� canl�lar tanr�ya inan�yor mu?
  12. �empanzelerin insanlarla kar��la�t�r�ld���nda k���k bir �ocu�a g�re dahi eksikli�i nedir?
  13. �empanzelerde empati yetisi var m�d�r?
  14. Tanr�ya inanmak, ileti�ime ge�ebilmek i�in ne gereklidir?
  15. Tanr� ger�ekten de dualar�m�za cevap veriyormu? Yoksa bu sadece kafam�zda m�?
  16. �ocuklar�n ne zaman inand�klar�, varl�klara ne zaman ileti�ime ge�ti�ine ne zaman, ka� ya��nda ba�lar?
  17. Tanr�yla ileti�imde inanan ile inanmayanlar aras�nda ki fark nedir?
  18. Tanr�yla ileti�ime ge�en bir inanan�n, beyninde hangi b�l�mler aktif olur?

����������������������������������������������������������������������������������� B�LAL G�K�EFEN B�LG�S� ��RETMENL���(�.�) 4. SINIF