S�r�lerde Toplu Ya�ama �ekilleri

Say�larda g�� hayvanlar i�in �ok �nemlidir. Fakat �l�mc�l tehditler olu�turabilirler. S�r�ler her zaman insanlar�n ba��na bela olmu�tur. Ge�en y�llar i�inde Birle�ik Devletleri yeni bir b�y�k s�r� i�gal istila etti. Bunlar katil ar�lard�r. Afrika k�kenli bal ar�lar� �o�unlukla katil ar� olarak bilinir. Bu ar�lar 1950�de Brezilya�daki deneylerle Avrupa ve Afrika ar�lar�n�n genetik olarak bile�tirilmesiyle �ok�a �retildi. Ancak bu ar�lar ka�t���nda deney kontrolden ��km��t�. 1990�da Amerika�ya ula�t�lar ve yol boyunca bir�ok insan� �ld�rd�ler. Bunlar�n en tehlikeli silahlar� i�neleridir. Deriye saplan�r ve zehri bo�alt�r. Afrika k�kenli ar�lar kurbanlar�n� 1 km kovalayabilirler. Bunlar �ok hassast�rlar. Ferromon adl� kimyasal maddeler salg�layarak birbirlerine haber verirler. Ar� bir kez �s�r�r ve i�nesini ba��rsaklar�yla deride b�rak�r. Ve ar� �l�r. Ar�lar�n i�nelerinin ucunda k���k ampuller vard�r. Bu i�neler deriye saplan�r. Bunlar� �ekerek ��karmak yanl��t�r. ��nk� bu �ekilde daha fazla zehir v�cuda girer. Bu sebeple kaz�yarak ��karmak gerekir. Ar� zehrini etkisiz hale getirmek i�in Epinefrin ve Antistamin kullan�l�r. Bir di�er s�r� �ekirgelerdir. �ekirgeler ye�il olan her �eyi yerler. ��l �ekirgeleri kurakl�kla de�i�erek bacaklar� uzar ve s�r� olu�turarak daha etkin sald�r�ya ge�erler. Her biri her g�n kendi a��rl���n�n 3 kat� yer, s�r� halinde 20 km�lik alan� kaplayabilirler. ��l �ekirgelerinde kimyasal kullanarak yok etmek m�mk�nd�r. Ancak bu kimyasallar insanlara da zarar verdi�inden daha g�venli olan parazit ya da mantar y�ntemi �zerinde �al���l�yor. Bir di�er s�r� ise sivrisineklerdir. Bunlar kan� sever s�r� halinde dola�arak e� ararlar, sadece di�ileri �s�r�r ve kan� emerek hem protein al�r hem de y�ksek d�zeyde protein i�eren yumurtalar�n� olu�turabilir. Sivrisinekler deriyi deldikten sonra hortumuyla kan� emer. Ve yerine t�k�r�k b�rak�r. Baz� t�rlerin t�k�r��� bir�ok paraziti ve vir�s� beraberinde ta��r. S�tma, sar�humma ve bat� nil vir�s� gibi. Hamam b�cekleri s�r�leri �s�rmaz ancak t�berk�loz, salmanella, tifo gibi hastal�klar� bula�t�r�rlar. T�k�r�k ve d��k�lar� �ocuklarda ast�m� tetikleyen alerjenleri ihtiva eder. �o�unlukla gece aktiftirler. Baz� g�da kaynaklar� �ok oldu�undan �o�alarak kontrol edilemez duruma gelirler. Telleri �i�neyebilir ve bir betonu kemirebilirler. Ayr�ca �ok say�da bakteri ve vir�s�n ta��y�c�s�d�rlar. �zerlerindeki pireler vebaya sebep olur. Kurtcuklar ise sineklerin larvalar�d�r. Renksiz ve kabuksuzdurlar. �lm�� ve ��r�yen etleri yerler bu neden t�bbi m�dahalelerde yara temizleyici olarak kullan�l�r. Ayr�ca bal�k yemi ve k�pek mamas� olarak da faydalan�l�r. Hint Okyanusu�ndaki adada bulunan K�z�l yenge� s�r�lerinin en tehlikeli avc�lar� ise ��lg�n sar� kar�ncalard�r. Bu kar�ncalar�n en tehlikelisi ise k�z�l ate� kar�ncalar�d�r. Bunlarda erkek sadece �iftle�mede kullan�l�r. Zehirleri Anflaktik �oka sebep olabilir. Suyun i�inde ise k�rm�z� piranalar en tehlikeli canl�lard�r. Titrer sinekler Afrika�da yerel yemeklerde kullan�l�r. S�r� halinde ya�ayan canl�lar�n en tehlikelisi Japonya�daki e�ek ar�lar�d�r. 30 mm uzunlu�unda i�nelere sahiptir. Saatte 35 km h�zla ko�ar. Ancak di�er ar�lar gibi �s�rd�klar�nda �lmezler. Amerika�daki Kara Tavuklar di�er s�r� olu�turan hayvanlardan biridir. Bu ku� s�r�s� tarlalar� talan ederek b�y�k zararlara yol a�ar.� Di�er ku� s�r�s� yarasalard�r. Bunlar ma�aralarda topluca bulunur. bunlar�n d��k�lar� ile beslenen dermistit b�cekleri de s�r� olu�turmu�tur. S�l�kler ise t�p d�nyas�nda kullan�lan s�r�lerdendir. Sahip olduklar� vantuzlarla kan� emerek dola��m� sa�larlar. �eki� ba�l� k�pek bal�klar� ise �itle�mek veya beslenme i�in bir araya gelirler. Deniz analar� s�r�leri ise k���k plankton ve k���k bal�klarla beslenirler. Nematokis ad� verilen i�nelerini avlar�na f�rlatarak zehirlerler.

1- Ar� zehirine kar�� hangi maddeler kullan�l�r?

2- Kurt�uklar�n t�p d�nyas�ndaki faydalar� nelerdi?

3- Sivrisineklerin bula�t�rd��� hastal�klar nelerdir ve nas�l bula��r?

4- S�l�klerin �nemi nedir?