�������������������������������������� Spor Bilimi Efsaneleri 36 Dakika

���������� Bu eski u�ak hangar� e�i benzeri olmayan bir laboratuvar olu�turulmu�lar. Tek bir amac� olan; y�ksek teknolojili bir tesis d�nyada en iyi atletleri analiz etmek i�in, bura da en iyi bilimle insan performans�n� s�n�rlar� bilim oynad���m�z oyunlarda i� ba��nda. Buras� sporla bilimi bir birine girdi�i yer.

���������� Sanatsal bilim seviyesine gelmek i�in sanat donan�mlar�na ihtiya� vard�r. Spor bilimi laboratuvar� 256metre kare en iyi teknoloji kullanarak bu hangar� e�i benzeri olmayan spor test alan�na d�n��t�rm��ler. Bu spor bilim laboratuvar� 2600 metre kare spor teknolojisiyle dolu d�nyadaki en elit atletlerin beyinlerine ve v�cutlar�na girmek i�in tasarlanm��t�r.

���������� �nsan performans�n�n zirvesini analiz etmek i�in d�nyan�n en geli�mi� bilimsel teknolojisini kullan�l�yor. Masada h�zlanma �l�erleri ve bas�n� sens�rleri al�yorlar. Biyolojik ve anatomik olarak �zel mankenler kullan�l�yor. Alan�nda �nc� g�z takipleri, a��r� y�ksek h�z �l�en kameralar, kirbit �� �akma testi mankenleri, alanlar�nda lider hareketi yakalamak teknolojileri var. T�m bu aletler oynad���m�z oyunlara yak�nda bakmam�z i�in yarar sa�l�yor. Z�pl�yorsa, yumrukluyorsa, f�rlat�l�yorsa, kafa at�yorsa ya da yere �arp�yorsa buras� test edilece�i yerdir. Bunu test etmek i�in baz� olmu� olaylar� bu laboratuvar ortam�nda yapm��lar.

������ ����Bu olay beyzbol tarihinde bir kez oldu. Bu sporun en iyi at�c�lar�nda biri Ssangyong�d�l� kazanan Rady Jonhnson ba��na gelmi�tir. Jonhson topu at�yor yerine varam�yor, saha da u�an bir ku�u vuruyor. Bu olay�n olas�l��� hesaplaya bilmek i�in iki fakt�r g�z �n�nde bulundurmak gerekiyor. Topun pozisyonu ve ku�un pozisyonu ve h�zla giden topun d�z vekt�r� kullan�lacaklar. B�rakt��� yerle gidece�i yer aras�na yakla��k 200 beyzbol topu konulabilir bu da topun 200 farkl� yerde bulunma olas�l��� vard�r. Yakla��k ku�un hacmi 6.5dm k�p demek stadyumun hacmi ise 565 bin metre k�p ku�un stadyumda bulunaca�� 85 milyon farkl� yer olur. Topla ku�un bir araya gelme olas�l��� 1/19 milyarda. Laboratuvar da bunu yapmak i�in toplara ve ku�lara ihtiyac�m�z var toplar� atmak i�inde saatte 150km at�� makinesi kullan�lm�� ve ku�lar� yerine tavuklar� kullan�lm��t�r. Tavuklar� u�urmak i�in saatte 75 km h�za ayarland�, bu da bir g�vercinin ortalama h�z�na e�ittir. Bunu 200 kez yap�l�yor ama ba�ar� sa�lanmad�. 19 milyar olas�l�kta 19 999 999 800 kez denemek gerekir bu olay ileride ya�amas� nerdeyse imkans�z bir �ey bunu sebebi profesyonel beyzbol ba�lad���ndan beri yakla��k 100 milyon at�� yap�lm�� sadece bir kere ya�anm��.

������� 16 ocak 2007 OKLAHOMA TEXAS kar�� at�� zaman� s�f�ra yakla��yordu Oklahoma h�cumu BYRON EATON �izgiyi ge�mek �zere olan topu takip ediyor ve sahan�n kenar�nda topu havaya f�rlat�yor yar�m saniye kala basket oluyor. Bunu yapmak i�in ne yapt� bunu ��renmek i�in bu at��� yapan h�cum oyuncusu BYRON ve ona pas atmak i�in NBA en iyi oyuncusu CUTT�NO MOBEY getiriyorlar. BYRON �s�n�rsam ve be� deneme hakk� verirseniz atar�m diyor. Bu sadece at�� de�ildi ka�an bir topu yakalamakt�. Byron�un g�zleri oda��n� de�i�tirmek zorunda kal�yor. Elindeki toptan �embere bu yak�nda uza�a de�i�ime g�z merce�in uzamas� denir. Topu yakalad��� zamandan �embere hedefe kilitlene kadar saniyenin 0,19 kadar zaman ge�iyor bu arada �� kritik hesaplamas� gerekiyor. Bunlar menzil, f�rlatma a��s�, ve elinde ��karma h�z� orijinal at��� yapt���nda menzili 19.1m elinde ��karma 38.6 km f�rlatma a��s� 64 dereceydi. F�rlatma a��s� kritik bir �neme sahip hata pay� azat�l�yor 46 cm �ember nerdeyse topun yar��ap�n iki kat� 90 derecelik ac�yla gelirse hata pay� en fazlad�r.Her y�nde 12cm hata pay� olur. Byron�un bu at���nda bu de�i�kenlerini birini hesaplayamasa at��lar� bo�a gider. Be�inci denemesinde at�yor menzili 9.1m f�rlatma a��s� 64 derece elinde ��karma h�z� 38.5 km d�r. �al���l�rsa yap�labilir.

������� 17 ekim 1992 bat� Washington �niversitesinin ko�ucusu olan Chris Moore Saint �niversitesi kar��s�nda rutink ko�usu yap�yor. Tutucu Chris g�r��� bir savunma oyuncusu taraf�nda engelleniyor. Top onu sol omuz yast���na geldi devrildi�inde top onu sol topu�una popusuna ve sa� topu�una sonras�nda da eli bir �ekilde topu buldu. Bacaklar�n aras�nda ge�irdi ve sa� eliyle topu �izgiden ge�ene kadar sa�lama ald�. Bunu tekrar yapmak i�in Chris ve orada olay�n i�inde olan tak�m iki arkada��n� getirdiler. Top g��s�nde z�plad���nda ve d�nmeye ba�lad���nda i� kulaktaki s�v� Chris�e hangi y�n� yukar�s� oldu�unu s�yl�yor. Topu g�rme imkan� olmad���nda alt�nc� hissine y�neliyor. Buna i� alg� deniliyor. Sinirler, eklemler ve kas beyine sinyaller g�nderiyor. Kol ve bacaklar hareket yapmaya ve birbiriyle ili�kide olmaya devam ediyor. Z�playan topu �e�itli sapmalar� yakalamay� zorla�t�rmasa gerek ba�ka bir mant�kla bunu daha kolayla�t�r�l�yor denilebilir. Top ne kadar k�sma �arparsa beyine o kadar sinyal gider i� alg� ani olarak topun v�cudun neresinde oldu�unu hesaplayacakt�r. Sonu� kusursuz i� alg� hesaplamas�d�r. Bu ba�lant� zincirini kontrol edemedikleri tek �ey topun z�plamas�d�r. Kusursuz bir k�renin z�plamas� �nceden kestirilebilir. Onlar yuvarlams� denilen �ekildeki bir topla oynuyorlar. Bu �ekil z�plamas� �nceden kestiremez yap�yor. Rastgele at�lan bir topun do�rudan geldi�i yeregitme olas�l��� 1/180 d�r. Chris in v�cudu m�kemmel olmas� demekt�r. Topun 5 m�kemmel z�plamas� 1/189 milyondu.94 denemede chris hayat�nda bir kere yapt��� dahilce do�a�lamay� bir kez daha yapamad�.

������ 25 A�ustos 2006 �spanyol 1.li�in tak�mlar�nda Viera Barcelona�ya kar�� 85.dk barcelona y�ld�z� Ronaldinho�ya bir orta yap�l�yor. Stadyumda herkes ve kendisi bile �ok oluyor. Bu vuru�u �u �ekilde yapt� a��lan ortay� g�ys�yle ortay� kontrol ediyor.d�nerek savunma oyuncusundan s�yr�l�yor ve rova�atayla sa� aya��yla g�l� at�yor. Bunu yapmak i�in �ans yetenek ve bilim kombilasyonu gerekiyor. Bu vuru�u tekrar yapmak i�in 1.lig y�ld�zlar�nda biri geliyor Josen Hernandez rova�ata konusunda bir uzman bu vuru�u yapacak biri varsa o da odur. Rova�atay� biyo mekani�ini analiz etmek i�in bilim insanlar� Jason un vurdu�u aya��na kablosuz h�zlama �l�e�i ba�l�yor. Jason�a yard�m etmek i�in de Jesse Marsch ve birde kaleci getirmi�ler. Ronadinho�nu baca�� topa de�di�i anda saniyede 1800 derece h�zla gidiyor bu helikopter pervaneside daha h�zl� demek ve en �nemli bir �eyde d�n��e ra�men topu kenar�na 180 dereve kala vuruyor 5derece yukar�da olsa vuru� a�a��da gidecek ve gol olmayacak. Vuru�un a��s� Jason un zorland��� yerdir. 19cu denemesinde at�yor aya��ndaki h�z �l�erden gelen sinyal aya��n� ronaldinho�nu baca�� gibi 180 derece getirip vurdu�unu ve saniyede 1800 derece oldu�unu ortaya ��karm��t�r.

���������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

 

1)    Hayatta bir kere olabilecek birdaha asla ya�anmayacak olaylar� yoksa ya�anabilir mi?

2)    Y�ld�r�m ayn� yere iki kez d��er mi?

3)    U�ak hangar� laboratuvara d�n��t�r�lmesini tek amac� nedir?

4)    Bu laboratuvar�n �zellikleri nedir?

5)    Biyolojik ve anatomik olarak �zel ne kullan�yorlar?

6)    Bu laboratuvarda kulland���m�z aletler bize neyi sa�l�yor?

7)    Beyzbol tarihinde kimin ba��na gelmi�?

8)    Topu f�rlatmak ve tavuklar� u�urmak i�in hangi aletleri kullan�lm��t�r?

9)    Beyzbol tarihinde olan oyay� bir daha labaratuvar ortam�nda yapabilmi�ler mi?

10)  G�z merce�in uzamas� nedir?

11)  CUTT�NO MOBEY basketi atabilmi� mi?

12)  BYRON EATON at��� yaparken hangi kritik hesaplamalar� gerekiyor ve yapmasa ne olur?

13)  �� alg� nedir?

14)  Chris b�y�l� an� yeniden yapabilecek mi?

15)  Bir insan�n baca�� helikopter pervanesinden h�zl� d�nebilir mi ?

16)  Bu denemelerin hepside ba�ar� saglanm�� m�d�r?

Muhacir BAYKARA FEN B�LG�S���RETMENL��� (�.�) A-4 10010054022

�����������

�����������������������������������������������