�������������������������������������� Spor Bilimi Efsaneleri
36 Dakika
���������� Bu eski
u�ak hangar� e�i benzeri olmayan bir laboratuvar olu�turulmu�lar. Tek bir amac�
olan; y�ksek teknolojili bir tesis d�nyada en iyi atletleri analiz etmek i�in,
bura da en iyi bilimle insan performans�n� s�n�rlar� bilim oynad���m�z
oyunlarda i� ba��nda. Buras� sporla bilimi bir birine girdi�i yer.
���������� Sanatsal bilim seviyesine gelmek
i�in sanat donan�mlar�na ihtiya� vard�r. Spor bilimi laboratuvar� 256metre kare
en iyi teknoloji kullanarak bu hangar� e�i benzeri olmayan spor test alan�na
d�n��t�rm��ler. Bu spor bilim laboratuvar� 2600 metre kare spor teknolojisiyle
dolu d�nyadaki en elit atletlerin beyinlerine ve v�cutlar�na girmek i�in
tasarlanm��t�r.
���������� �nsan performans�n�n zirvesini
analiz etmek i�in d�nyan�n en geli�mi� bilimsel teknolojisini kullan�l�yor.
Masada h�zlanma �l�erleri ve bas�n� sens�rleri al�yorlar. Biyolojik ve anatomik
olarak �zel mankenler kullan�l�yor. Alan�nda �nc� g�z takipleri, a��r� y�ksek
h�z �l�en kameralar, kirbit �� �akma testi mankenleri, alanlar�nda lider
hareketi yakalamak teknolojileri var. T�m bu aletler oynad���m�z oyunlara
yak�nda bakmam�z i�in yarar sa�l�yor. Z�pl�yorsa, yumrukluyorsa,
f�rlat�l�yorsa, kafa at�yorsa ya da yere �arp�yorsa buras� test edilece�i
yerdir. Bunu test etmek i�in baz� olmu� olaylar� bu laboratuvar ortam�nda
yapm��lar.
������ �����Bu
olay beyzbol tarihinde bir kez oldu. Bu sporun en iyi at�c�lar�nda biri Ssangyong� �d�l� kazanan Rady Jonhnson ba��na gelmi�tir.
Jonhson topu at�yor yerine varam�yor, saha da u�an bir ku�u vuruyor. Bu olay�n
olas�l��� hesaplaya bilmek i�in iki fakt�r g�z �n�nde bulundurmak gerekiyor.
Topun pozisyonu ve ku�un pozisyonu ve h�zla giden topun d�z vekt�r�
kullan�lacaklar. B�rakt��� yerle gidece�i yer aras�na yakla��k 200 beyzbol topu
konulabilir bu da topun 200 farkl� yerde bulunma olas�l��� vard�r. Yakla��k
ku�un hacmi 6.5dm k�p demek stadyumun hacmi ise 565 bin metre k�p ku�un
stadyumda bulunaca�� 85 milyon farkl� yer olur. Topla ku�un bir araya gelme
olas�l��� 1/19 milyarda. Laboratuvar da bunu yapmak i�in toplara ve ku�lara
ihtiyac�m�z var toplar� atmak i�inde saatte 150km at�� makinesi kullan�lm�� ve
ku�lar� yerine tavuklar� kullan�lm��t�r. Tavuklar� u�urmak i�in saatte 75 km
h�za ayarland�, bu da bir g�vercinin ortalama h�z�na e�ittir. Bunu 200 kez
yap�l�yor ama ba�ar� sa�lanmad�. 19 milyar olas�l�kta 19 999 999 800 kez
denemek gerekir bu olay ileride ya�amas� nerdeyse imkans�z bir �ey bunu sebebi
profesyonel beyzbol ba�lad���ndan beri yakla��k 100 milyon at�� yap�lm�� sadece
bir kere ya�anm��.
������� 16 ocak 2007 OKLAHOMA TEXAS kar�� at��
zaman� s�f�ra yakla��yordu Oklahoma h�cumu BYRON EATON �izgiyi ge�mek �zere olan
topu takip ediyor ve sahan�n kenar�nda topu havaya f�rlat�yor yar�m saniye kala
basket oluyor. Bunu yapmak i�in ne yapt� bunu ��renmek i�in bu at��� yapan
h�cum oyuncusu BYRON ve ona pas atmak i�in NBA en iyi oyuncusu CUTT�NO MOBEY
getiriyorlar. BYRON �s�n�rsam ve be� deneme hakk� verirseniz atar�m diyor. Bu
sadece at�� de�ildi ka�an bir topu yakalamakt�. Byron�un g�zleri oda��n�
de�i�tirmek zorunda kal�yor. Elindeki toptan �embere bu yak�nda uza�a de�i�ime g�z merce�in uzamas� denir.
Topu yakalad��� zamandan �embere hedefe kilitlene kadar saniyenin 0,19 kadar
zaman ge�iyor bu arada �� kritik hesaplamas� gerekiyor. Bunlar menzil, f�rlatma
a��s�, ve elinde ��karma h�z� orijinal at��� yapt���nda menzili 19.1m elinde
��karma 38.6 km f�rlatma a��s� 64 dereceydi. F�rlatma a��s� kritik bir �neme
sahip hata pay� azat�l�yor 46 cm �ember nerdeyse topun yar��ap�n iki kat� 90
derecelik ac�yla gelirse hata pay� en fazlad�r.�
Her y�nde 12cm hata pay� olur. Byron�un bu at���nda bu de�i�kenlerini
birini hesaplayamasa at��lar� bo�a gider. Be�inci denemesinde at�yor menzili
9.1m f�rlatma a��s� 64 derece elinde ��karma h�z� 38.5 km d�r. �al���l�rsa
yap�labilir.
������� 17 ekim 1992 bat� Washington �niversitesinin ko�ucusu olan
Chris Moore Saint �niversitesi kar��s�nda rutink ko�usu yap�yor. Tutucu Chris
g�r��� bir savunma oyuncusu taraf�nda engelleniyor. Top onu sol omuz yast���na geldi
devrildi�inde top onu sol topu�una popusuna ve sa� topu�una sonras�nda da eli
bir �ekilde topu buldu. Bacaklar�n aras�nda ge�irdi ve sa� eliyle topu �izgiden
ge�ene kadar sa�lama ald�. Bunu tekrar yapmak i�in Chris ve orada olay�n i�inde
olan tak�m iki arkada��n� getirdiler. Top g��s�nde z�plad���nda ve d�nmeye ba�lad���nda
i� kulaktaki s�v� Chris�e hangi y�n� yukar�s� oldu�unu s�yl�yor. Topu g�rme imkan� olmad���nda
alt�nc� hissine y�neliyor. Buna i� alg� deniliyor. Sinirler, eklemler ve kas
beyine sinyaller g�nderiyor. Kol ve bacaklar hareket yapmaya ve birbiriyle
ili�kide olmaya devam ediyor. Z�playan topu �e�itli sapmalar� yakalamay�
zorla�t�rmasa gerek ba�ka bir mant�kla bunu daha kolayla�t�r�l�yor denilebilir.
Top ne kadar k�sma �arparsa beyine o kadar sinyal gider i� alg� ani olarak
topun v�cudun neresinde oldu�unu hesaplayacakt�r. Sonu� kusursuz i� alg�
hesaplamas�d�r. Bu ba�lant� zincirini kontrol edemedikleri tek �ey topun
z�plamas�d�r. Kusursuz bir k�renin z�plamas� �nceden kestirilebilir. Onlar yuvarlams� denilen �ekildeki bir topla oynuyorlar. Bu
�ekil z�plamas� �nceden kestiremez yap�yor. Rastgele at�lan bir topun do�rudan
geldi�i yeregitme olas�l��� 1/180 d�r. Chris in v�cudu m�kemmel olmas�
demekt�r. Topun 5 m�kemmel z�plamas� 1/189 milyondu.94 denemede chris hayat�nda
bir kere yapt��� dahilce do�a�lamay� bir kez daha yapamad�.
������ 25 A�ustos
2006 �spanyol 1.li�in tak�mlar�nda Viera Barcelona�ya kar�� 85.dk barcelona
y�ld�z� Ronaldinho�ya bir orta yap�l�yor. Stadyumda herkes ve kendisi bile �ok
oluyor. Bu vuru�u �u �ekilde yapt� a��lan ortay� g�ys�yle ortay� kontrol
ediyor.d�nerek savunma oyuncusundan s�yr�l�yor ve rova�atayla sa� aya��yla g�l�
at�yor. Bunu yapmak i�in �ans yetenek ve bilim kombilasyonu gerekiyor. Bu
vuru�u tekrar yapmak i�in 1.lig y�ld�zlar�nda biri geliyor Josen Hernandez
rova�ata konusunda bir uzman bu vuru�u yapacak biri varsa o da odur. Rova�atay�
biyo mekani�ini analiz etmek i�in bilim insanlar� Jason un vurdu�u aya��na
kablosuz h�zlama �l�e�i ba�l�yor. Jason�a yard�m etmek i�in de Jesse Marsch ve
birde kaleci getirmi�ler. Ronadinho�nu baca�� topa de�di�i anda saniyede 1800
derece h�zla gidiyor bu helikopter pervaneside daha h�zl� demek ve en �nemli
bir �eyde d�n��e ra�men topu kenar�na 180 dereve kala vuruyor 5derece yukar�da olsa
vuru� a�a��da gidecek ve gol olmayacak. Vuru�un a��s� Jason un zorland���
yerdir. 19cu denemesinde at�yor aya��ndaki h�z �l�erden gelen sinyal aya��n�
ronaldinho�nu baca�� gibi 180 derece getirip vurdu�unu ve saniyede 1800 derece
oldu�unu ortaya ��karm��t�r.
����������������
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1)
Hayatta bir kere olabilecek bir�
daha asla ya�anmayacak olaylar� yoksa ya�anabilir mi?
2)
Y�ld�r�m ayn� yere iki kez d��er mi?
3)
�U�ak hangar� laboratuvara
d�n��t�r�lmesini �tek amac� nedir?
4)
Bu laboratuvar�n �zellikleri nedir?
5)
�Biyolojik ve anatomik olarak �zel ne kullan�yorlar?
6)
Bu laboratuvarda kulland���m�z aletler bize
neyi sa�l�yor?
7)
Beyzbol tarihinde kimin ba��na gelmi�?
8)
Topu f�rlatmak ve tavuklar� u�urmak i�in hangi aletleri kullan�lm��t�r?
9)
Beyzbol tarihinde olan oyay� bir daha labaratuvar ortam�nda yapabilmi�ler
mi?
10) G�z merce�in uzamas� nedir?
11) CUTT�NO MOBEY basketi atabilmi� mi?
12) BYRON
EATON at��� yaparken hangi kritik hesaplamalar� gerekiyor ve yapmasa ne olur?
13) �� alg� nedir?
14) Chris b�y�l� an� yeniden
yapabilecek mi?
15) Bir insan�n baca�� helikopter
pervanesinden h�zl� d�nebilir mi ?
16) �Bu denemelerin hepside ba�ar� saglanm�� m�d�r?
Muhacir BAYKARA FEN B�LG�S��
��RETMENL��� (�.�) A-4 10010054022
�����������
�����������������������������������������������