Sorgulama �le Bilimsel Olarak Yalan Nas�l De�ifre Edilir

������� ��phelilerin sorgulamas� her t�rl� cezai soru�turmada b�y�k �nem ta��r. Bir ��pheli do�ru ya da yalan s�yleyebilece�i gibi masum ya da su�luda olabilir. Sorgulama y�ksek riskli bir oyundur. �ok fazla bask� uygularsan�z masum bir insan i�lemedi�i bir su�u i�lemi� gibi itiraf edebilir. Ama ger�ek ortaya ��kar�lmazsa da bir katil serbest kalabilir. Peki, bir sorgululay�c� ger�e�e nas�l ula��r. Yeni teknoloji �r�n� cihazlar v�cudumuzu tarayarak yalan�n izini s�rebilir. Ara�t�rmalara g�re beden dili ve konu�ma kal�plar� yalan� ortaya ��karabilir. Yalan s�ylemek ki�i �zerinde �ok b�y�k bir gerginlik yarat�r. Y�ksek oranda duygusal ve bili�sel stres s�zl� ve s�zl� olmayan davran��lar�nda g�zlemlenir. Yalan s�ylemenin yaratt��� stres bu insan�n beden dilini de�i�tirir. Volters bu de�i�imlere aldatma i�aretleri demi�tir. Yalan s�yledi�ini kan�tlar g�r�n�r en �nemli i�aretler y�z etraf�ndaki ink�r dedi�imiz hareketlerdir. G�zleri, burnu, a�z� ve kulaklar� �rtmek ya da kafay� �ok fazla sallayarak a�r� reddetme gibi hareketler ya da ka��rma gibi bedeni sorgulay�c�dan uzakla�t�ran hareketlerdir. Yalan s�yleme stresi ki�inin konu�mas�n� da etkileyebilir. Bu s�zl� i�aretlerde bili�sel uyumsuzluk ad� verilen bir durum vard�r. Zihindeki o a��r� gerilim ve mesaj iletim esnas�nda kaybolur. Di�er i�aretler ink�r, haf�za s�r�meleri, ifadeyi a��r� derecede savunma g�ven bana, inan bana vb i�aretleri fazla kullanma gibi i�aretlerdir. Aldatma i�aretlerinin tek izi beden dili ve konu�madaki bu de�i�imler de�ildir. Yalanc�n�n kar��la�t��� en b�y�k zorluklardan biri ger�ek duygular�n� saklamakt�r. Bir sorgulaman�n iyi planlanmas� i�in �� a�amadan olu�mas� gerekir. Bunlar;

1.��pheliyle yak�nl�k kurmak

2.��phelinin hik�yelerini a���a ��karmak

3.��phelinin hik�yelerine meydan okumak

�������� Ba�ar�l� bir sorgulaman�n ilk evresinde sorgulay�c� ��phelinin davran��lar� ile ilgili bir sabit nokta geli�tirmelidir. Sorgulay�c�lar ��phelinin hik�yesini yalan s�yledikleri konular �zerine de�erler. Ayr�ca ��phelinin anlatt�klar�na uymayan delillerde ararlar. Sorgulama teknikleri zorlay�c� y�ntemlere ba�vurmadan ula��labilir. Ancak bu yakla��m herkes taraf�ndan benimsenmiyor. Zorlay�c� y�ntemler uygulan�rsa zaman zaman ki�ilerde yalan itiraflara sebebiyet verebilir. Ancak insanlar belirli ko�ullar alt�nda yalan itiraflarda bulunabilirler. �lk yalan makinesi 1917 �de icat edilen poligraft�. Cihaz insan fizyolojisindeki yalan sonucunda olu�an de�i�imleri �l�mektedir. Cihaz�n do�ruluk oran� %50 ile %90 aras�nda de�i�ti�inden poligraft� elde edilen kan�tlar mahkemede nadiren kabul edilir. Newyorktaki Columbia �niversitesinde ki ara�t�rmac�lar yalan s�yledi�imizde beyin i�levlerinin de�i�ip de�i�medi�i konusunda bir ara�t�rma yapm��lard�r. Bilgisayar g�r�nt�leri ele ge�irildi�i zaman ki�i yalan s�yledi�i s�ralarda beyninin bu b�lgelerinde faaliyet art��� g�zleniyor. Beynin bu b�lgelerinde sungular k�vr�m vard�r di�er ad� ise hata d�zeltme b�lgesidir ve bu b�lge yalan s�yleyen ki�iye kendine kontrol imk�n� tan�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.Sorgulama ni�in riskli bir olayd�r?

2.Su�lu �zerinde bask� uygulamak ki�iye su�unu itiraf ettirebilir mi?

3.Bir sorgulay�c� ger�e�e nas�l ula��r?

4.Beden dili ve konu�ma kal�plar� yalan� ortaya nas�l ��kart�r?

5.Aldatma teorisi nedir?

6.Ki�inin yalan s�yledi�ini kan�tlayan bedensel hareketler nelerdir?

7.Aldatma i�aretlerinin izi nas�l belli olur?

8.Bir sorgulaman�n iyi planlanmas� i�in ka� a�amadan olu�mas� gerekir? Bunlar nelerdir?

9.Ba�ar�l� bir sorgulaman�n ilk a�amas�nda neler yap�lmal�d�r?

10.Sorgulama tekniklerinden zorlay�c� y�ntemler ni�in herkes taraf�ndan benimsenmemektedir?

11.�lk yalan makinesi ne zaman icat edilmi�tir?

12.Yalan makinesinin ad� nedir?

13.Yalan makinesinin g�revi nedir?

14.Newyorktaki Columbia �niversitesindeki ara�t�rmac�lar insan v�cudunda nerede g�zlem yapm��lard�r?

15.Beyindeki sungular k�s�m (hata d�zeltme b�lgesi)� g�revi nedir?