�EMPAZELER�N ETOLOJ�K DAVRANI�LARI ( 45Dk )

F�LM�N �ZET�

������ �empanzelerin DNA�lar�n�n %98�i insanlarla ayn�d�r. Ancak �ok az�m�z onlar� g�rebiliyor. Komik taraflar� her zaman izleyenleri e�lendiriyor. Yavrular i�in �nemli olan e�lence ve oyun. Ancak b�y�d�k�e ortaya karanl�k y�nleri ��kabiliyor. 11 Nisan 1994�te �ngiltere�deki bir hayvanat bah�esinde g�n�ll� bak�c� �empanzelere yemek veriyordu. Bu bak�c� �empanzeleri �ok iyi tan�yordu. �zellikle erkek �empanzelere kar�� dikkatli olunmas� gerekti�ini ifade etmi�tir. Hayvanat bah�esindeki en sald�rgan ve en tehlikeli hayvan olabilirler. O y�zden her zaman onlara kar�� dikkatli olunmas� gerekiyor. Bu bak�c� tutsak erkek �empanzenin sald�r�s�na u�ram��. Parmaklar�n� yemi�. Omu yeme�e �al��m��. Daha sonra bak�c� kendisine sald�ran �empanzeyi g�rmeye gitti�inde� �empanze bak�c�n�n y�z�ne bakamam��. Uzmanlar yapt��� davran��tan utand��� i�in yapt���n� d���nm��ler.

������� �empanzeler 15-20 ya��na geldiklerinde insandan daha g��l�d�rler ve bunlar �iddetli zarar verirler. ��nk� bunlarda �iddetle dolu bir kapasite mevcuttur. Uganda�n�n bat�s�ndaki K�bale Ulusal Park�nda yer alan ya�mur alan� �empanzenin ba�l�ca ya�am alan�d�r. �empanzeler Uganda halk�n�n �ocuklar�na sald�rarak �ld�r�yorlar. Bunu erkek �empanzeler ger�ekle�tiriyor. Gittik�e bunlar, hayvan s�r�lerine de sald�rmaya ba�lam��lard�r. �o�u zaman insanlar�n bira �retti�i k�s�mlara gelip, onlarla besleniyorlard�. Bunlar sarho� bile olabiliyorlard�. Su�lar� bu �ekilde i�ledikleri kan�s�na var�lm��t�. Bilim adamlar�n�n yapt��� ara�t�rmalara g�re; asl�nda �empanzeler olgun ve tatl� meyvelerle beslenirlerdi. Baz�lar� da termik ve kar�ncalarla beslenirlerdi.� Taze et yemek i�in riske girebilirlerdi. �empanzeler gen�lerin ve bebeklerin etlerinin pe�indeler. ��nk� onlar�n etleri daha yumu�akt�r.Ayr�ca bunlar maymunu av olarak yerler. �ok h�rsl� avc�lard�r. ��nk� bunlar eti �ok seviyor. �nsanlar hari� b�t�n primatlardan daha fazla et yiyorlar. �ocuklar� maymunlar� yer gibi yiyorlar. �nce elleri, ayaklar� ve ba��rsaklar� yiyorlard�. Ancak yap�lan ara�t�rmalara g�re sald�rgan �empanze sadece bir taneydi. Saddam ad� ile an�l�yordu. Bu sald�rgan daha sonra uzman avc�lar taraf�ndan �ld�r�lm��t�r.

���������� �empanzelerin bu ho� olmayan �zelliklerini ��renmek baz� bak�mlardan olduk�a rahats�z edici. Ancak bir bak�ma �empanzeleri insanlara yakla�t�r�yor. ��nk� sava�� and�r�yor. Bir �eyi yapmalar� �empanzeleri de insanlar gibi garip bir davran�� i�ine al�yor. �iddetten bahsetmek hem insanlar hakk�nda bir �eyler ��renmeyi sa�layacakt�r. B�ylece insanlar onlara kar�� daha duyarl� bir ilgi duyacakt�r.

�A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

������ 1.�empazeler insanlarla benzerlik g�sterir mi?

�2.�empazeler sald�rgan �zelli�e sahip mi?

�3.�empazelerin sald�rgan olmalar� ne ile alakal�d�r?

�4.�empazeler ne ile besleniyorlar?

������ 5.�empazelerin insanlarla etkile�iminin olumlu ve olumsuz y�nleri nelerdir?