������������������������������������������ �arab�n Tarihsel �retim �yk�s� 90 Dakika
�zet 1

��� �arab�n ilk kan�t� 7 bin y�l �ncesine dayanmaktad�r tarihten bir ta� devir i�kisi olmaktan modern bir i�kiye do�ru yol alm��t�r. Her �z�m minyat�r bir �araphane gibidir. �z�mler �zerinde beyaz bir zar vard�r.

�� Bu do�al bir mayad�r. �ki hafta boyunca maya �ekeri alkole d�n��t�recektir.Buna mucizevi maya denir.Bu g�n bunu yapan �ok yontem vard�r ancak i�ini iyi yapan antik �a� y�ntemini kullan�r.�lk �arab� nerde ve ne zaman yap�ld��� ise iran�da kal�nt�lar� bulunmu�tur.Totarik asit kan�t� bilim adamlar�n sahip oldu�u en iyi kan�tt�r.En az 7 bin y�l �nce �arap yap�yorlard�.En eski kan�t Ortado�u kesiminden gelmektedir.�sadan �nce 5000 y�l �nce hem k�m�z� hemde beyaz �arap �retimi vard�r.�retimin nedeni k�smen sarho� edici olmas�d�r yani i�inde alkol vard�r.En �nemli �zelliklerinden �arab�n tada ve kokuya sahip olmas�d�r.�arap as�l olarak asillerin i�ece�iydi s�radan insanlar bira i�iyorlard�. En istekli al�c�lar� m�s�r firavunlar�d�r.M�s�r firavunlar�n di�er ya�am i�in �arap kal�nt�lar� bulmu�tur.�arap zevk d���nda ba�ka ama� i�inde yani tedavi i�in �arap bir ila�t�r.Her t�rl� hastal�k i�in �rne�in g�zellik,sa� b�y�tmek,di�leri temizlemek gibi.Mikroplardan ar�nmak i�in i�me sular�na kat�yorlard�.Antik devirde e�er Romal�lar olmasayd� i�ti�imiz �araplar �ok farkl� olurdu gittikleri her yerde asma �z�m bah�eleri b�rakt�lar.Asiller en pahal� �arab� i�iyorlard� k�leler ise k�t� �arab� i�iyorlard� tabi� ki zevk i�in de�il g�� i�in i�iyorlard�.�arap Roma �mparatonlu�un zenginle�mesinde rol ald� ayn� zamanda ��k���nede yol a�t� Arnavutlular �araba d��k�nd�ler ama roma kanunlar�na g�re d��ar�ya �arap sat�lmaz.�sa�n�n ilk mucizesi suyu �araba d�n��mesi oldu�una inan�rlar.Hz. Muhammet din �arab� cazbedici olmas� nedeniyle ortado�unun �o�u �arab� i�meyib�rakm��t�r.M�sl�manlar onu i�mek i�in cennete kadar beklemelidir.�araplar ge�irgen ah�ap f���dan saklan�rlar.f���da sadece bir iki y�l saklana bilinirdi sonra �arap sirkeye don���rd� da sonra �i�e ve mantar t�pa kullan�lmaya ba�lad� b�ylece daha uzun s�re saklana bildi.�arap �i�elerde saklanmaya ba�lanmas�yla yeniden mayalanmaya ba�lad� yan� k�p�klenmeye ba�lad�.Bu g�nk� �araplar iki kes mayaland�r�l�r yani iki kes �eker i�irilir.Bunun sonucunda k�p��� olan �arap �retilir.�arap en iyi kum ve �ak�ll� topraklarda yeti�ir.Suyu alabilmek i�in asma �ok �aba harcar buda kaliteli meyve vermesini sa�lar.En iyi beyaz �arap �ardoniye �arab�d�r.Sonralarda g�r�lmeyen bir katil asma bah�elerini ele ge�irdi asmalar �l�yorlard�.Bunu yapan asma bitiydi.Amerika�n�n yerli asmalar� buna diren�liydi ama di�erleri de�il sonra Amerika asma k�kleri di�er asmalara a��lanarak ��z�m bulundu hala bu y�ntem kullan�l�r.Birle�mi� devletler 1920 y�l�nda �arap �retimini yasaklamas�yla geriye sadece �� �arap �retilen yer kald� ve bunlarda sadece kutsal ama�lar i�in �retim yapt�.Yasaklama 13 y�l s�rd� .Canifonya �araplar� d�zenlenen bir yar��mada hem beyaz �arapta hem de k�rm�z��arapta birinci oldu.G�n�m�zde daha kaliteli �arap �retmek i�in b�cekila�lar� kullan�m�azat�lmaktad�r.Eskiden �imdiye kadar �arab�n kalitesi her zaman de�i�mi�tir ve i�en say�s� yar�ya d��m��t�r.Su insanlar� ay�r�r �arap ise kavu�turur diye bir s�ylem vard�r.
�zet 2

�arap, yaz�l� tarih kadar eskidir.�lk mahsullerin kan�t� yedi bin y�l �ncesine dayan�r ve o d�nemde bir ta� devri i�kisi olmaktan teknolojik end�stri haline gelmi�tir.Yery�z�ndeki her y�z ki�iden biri �arap yap�m�na ve pazarlanmas�na kat�lmaktad�r.Her �z�m minyat�r bir �arap gibidir.Onu �araba d�n��t�rmek i�in gerekli b�t�n elementlere sahiptir.�z�mlerin �zerindeki beyaz zar do�al bir mayad�r.Hasat zaman� maya bu �ans�n� yakalar.�z�mleri ezmek i�in �araphane getirildi�i zaman maya i�ini yapacak konuma gelir.Su,i�indeki �ekeri ��lg�nca yemeye ba�lar.Buna mayalanma mucizesi denir.��nk� iki hafta boyunca maya �ekeri alkole d�n��t�recektir.Mayalanm�� �z�m suyuna �arap denir.Bug�n bu i�in bir�ok teknolojisi vard�r.Ama modern �arap yap�mc�lar� sadece antik �a�daki �arap yap�m�n� yap�yorlar.�z�mleri eziyorlar ve gerisini do�an�n yapmas�na izin veriyorlar.

�arap, bug�n do�a, bilim ve sanat�n kar���m�d�r. Ekvatorun her iki etraf�ndaki dar enlemleri kucaklayan asma bah�elerinden dikkatle se�ilerek yap�l�r. Burdaki iklim en iyi �araplar� yapmak i�in uygun iklimdir. Ama insan ilk �arab� nerde ve ne zaman yapt�?

Bilim adam� Petrik ipu�lar� tart�yor.Antik kentlerdeki tortular� inceliyor.�ran�dan gelen bir ��mle�in(tarihi yakla��k �sa�dan �nce 3500 y�ld�r.)etraf�na yay�lm�� k�rm�z� lekeler bunun antik �a� d�neminden kalan ger�ek tortu kan�t� oldu�unu g�steriyor.Bilim adam�n�n sahip oldu�u en iyi ipucu tortorik asit kan�t�d�r.Eski tortular kaz�l�r ve kaynat�l�r.Sonra izler k�z�l �tesi taray�c�ya konulur.Atalar�m�z yedi bin �nce �arap yap�yorlard�.Bulunan ��mleklerin hatlar�nda en eski �arap teknesi oldu�u ortaya ��km��t�r.Tarihi �sa dan �ncedir.�sa dan �nce hem k�rm�z� hem de beyaz �arap vard�.Peki insanlar neden �arap yapar?

Sarho� etti�i i�indir. �arab�n en �nemli �zelli�i koku, tada ve alkole sahip olmas�d�r. Bunlar ilkel duyulard�r ve hormonal seviyede etkiler.

Antik d�nyada �arap l�ks bir kalem haline geldi. Herkes onu istiyordu. Ama �z�m her yerde yeti�miyordu. Modern teknoloji olmad��� i�in h�zla sirkeye d�n���yordu. �arab� nas�l saklayacaklar�n� bilmiyorlard�. �arap asil insanlar�n i�kisiydi. Devasa boyutlarda bir �arap ticareti geli�ti ve en istekli al�c�lar� aras�nda m�s�r firavunlar� vard�. �arab� ya�am ve �l�mde kullanmak i�in ithal ettiler. �srail ve Filistinden �ok b�y�k ��mleklerle �arap getirdiler. M�s�rl�lar k�sa s�rede kendi �araplar�n� �retti.Duvara �izdikleri resimler onlar�n �z�m� nas�l ezdiklerini ve ��mleklere nas�l doldurduklar�n� g�sterir.

Bir�ok antik k�lt�rde �arap zevkten ziyade bir ama� i�in i�ildi. Ayr�ca bir ila�t�. �sa�dan �nce yunan fizik�i Hipocrat hastalar�na �arap re�etesi yaz�yordu. �arap, sa�lar� uzatmak, y�z� temizlemek, di�leri beyazlatmak ve insan�n moralini yerine getirmek i�in kullan�l�yordu. Hipocrat��n �arap hakk�nda sezgisel olarak bildi�i �eyi modern bilim �imdi do�rulamaktad�r. Son �al��malar, gerekti�i miktarda i�ildi�inde �arab�n kalp hastal�klar� riskini d���rd���n� g�stermektedir.

Antik �a� i�in en �nemli �ey �arab�n suyun i�ilmesini daha g�venilir hale getirmesidir. Mikroplardan kurtulmak i�in i�me sular�na �arap katt�lar.

Yunanl�lar �z�mlerin �o�unu �talya�daki s�m�rgelerinde yeti�tirdiler. E�er Romal�lar ve onlar�n imparatorluk kurma giri�imleri olmasayd� bug�n i�ti�imiz �arap �ok farkl� olacakt�. �sa�dan �nce ve sonra Romal�lar istila etmek i�in gittikleri her yerde arkalar�nda asma bah�eleri b�rakt�lar. �arap Romal�lar�n k�lt�rel kimliklerinin merkezindeydi. Romal�lar�n �arap k�lt�r�nde �arab� i�tikleri kaplar�n �eklide �nemliydi. Teknikler geli�tik�e cam kaplar yapmaya ba�lad�lar. Romal�lar �arap��l��� end�stri olarak geli�tirdi.

�sa�n�n ilk mucizesi suyu �araba d�n��t�rmekti. Ancak �sa�dan sonra 7.yy da �arap ve en b�y�k dinlerden bir tanesi yollar�n� ay�rd�. Hz Muhammed(S.A.V)�in ona ��eytan�n cazibesi� ad�n� verdikten sonra Orta Do�u�nun b�y�k bir k�sm� �arab� terk etti. Ger�ek M�sl�manlar onu i�mek i�in cennete gitmeyi beklemelilerdir.

1970�li y�llarda �arab�n ayakta ezildi�i g�nler ge�ti. Bunun yerine cihazlar, makineler geli�ti. �z�m�n suyu ��kt�ktan sonra paslanmaz �elik tanklarla mayaland�. Bug�n hala daha iyi �arap teknolojileri i�in ara�t�rmalar devam ediyor.

1.�arap nedir?

2.Mayalanma mucizesi nedir?

3.Modern �arap yap�mc�lar� �arab� nas�l yapt�lar?

4.�arap i�in en uygun iklim �artlar� nelerdir?

5.�nsan ilk �arab� nerde ve ne zaman yapt�?

6.Bilim adam� Petrik�in sahip oldu�u en iyi ipucu kan�t� nedir?

7.Atalar�m�z ne zamandan beri �arap yap�yorlar?

8.En eski �arap teknesi ne zaman ortaya ��km��t�r?

9.insanlar neden �arap i�er?

10.�arap neden �a�lar boyunca bir�ok uygar�n se�ti�i i�ki haline geldi?

11.�arab�n en istekli al�c�lar� kimler olmu�tur?

12.M�s�rl�lar�n duvara �izdikleri resimler neyi anlat�yor?

13.Antik k�lt�rde �arap hangi ama�larla i�ildi?

14.Antik �a�da �arab�n en �nemli �zelli�i neydi?

15.Yunanl�lar �z�mlerini nerede yeti�tiriyorlard�?

16.Romal�lar i�in �arap kaplar� neden �nemliydi?

17.Romal�lar �arap��l��� nas�l geli�tirdi?

18.�sa�n�n ilk mucizesi nedir?

19.�sa dan sonra 7. yy da neden Orta Do�u�nun b�y�k bir k�sm� �arab� terk etti?

20.�slamiyetten sonra �arab�n haram olmas�n�n sebebi nedir?

21.�arab�n ayakla ezildi�i g�nler ne zaman son buldu?

22.�arab�n kalp hastal�klar�na nas�l bir etkisi vard�r?

23.G�n�m�zde �arap yap�mc�lar� �arab� hangi y�ntemlerle yap�yorlar?

24.Yeni teknolojiyle bir ba�ar�s�zl�k �r�n� her yerde homojenle�mi� bir �r�ne d�n��t�rmesi tehlikesi var m�d�r?

������������������������������������������������������������������������������ ������������G�lizar BUTANR� E��T�M B�YOLOJ� 3.SINIF

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1-�arab�n ilk kan�t� ne zaman bulunmu�tur?

2-Mucizevi maya nedir?

3-�nsan ilk �arab� nerde ve ne zaman yapt�?

4-�arab�n �retilmesindeki en iyi kan�t hangisidir ve nerde bulunmu�tur?

5-�arap �retimin nedeni nedir?

6-�arap as�l olarak kimlerin i�ece�idir?

7-En istekli al�c�lar� kimdir?

8-�arap zevk d���nda ba�ka ni�in i�ilir?

9-i�me suyuna ni�in �arap kat�l�rd�?

10-Romal�lar�n �arap i�in �nemi nedir?

11-K�lelere ni�in �arap verilirdi?

12-�sa�n�n ilk mucizesi hangisi diye inan�l�r?

13-M�sl�manlar ne zaman �arap i�ebilirler?

14-�arap nerde saklan�l�r?

15-Bu g�nk� �araplar ka� kes mayalan�l�r?

16-�arab� en iyi �retmek i�in hangi toprak kullan�l�r?

17-En iyi hangi �arap se�ilmi�tir?

18-Asmalar�n �l�m�ne sebep olan nedir?

19-Asma �l�mleri nas�l engenlendi?

20-Birle�mi� milletler ne zaman �arab�n �retimini yasaklad�?

21-Daha kaliteli �arap �retmek i�in ne yap�l�r?

22-Eskiden �imdiye kadar �arap kalitesi nas�l degi�ir?

23-Ge�mi�ten bu g�ne i�en say�s� nas�l de�i�mi�tir?

24-�arab�n insanlar �zerindeki etkisi nedir?

��������������������������� D�LEK �MRE E��T�M B�YOLOJ� 3.SINIF

����������������������������������������������