SAH�L TEKNOLOJ�S� VE K�LT�R�(45 DAK�KA)

 

�������� On bin ziyaret�i kapasitesi olan Ocean Dome, d�nyan�n en b�y�k kapal� yapay plaj�d�r. 1993�de tamamlanan Ocean Dome, Japonya Miyazaki�de Seagaia ad�ndaki olduk�a b�y�k bir tesisin bir par�as�d�r. Ocean Dome�un suyunun �ok temiz olmas� ve istenilen �artlara getirilebilme olana��n�n olmas� buran�n �ok b�y�k ilgi g�rmesine sebep oldu. Ayr�ca mart� seslerini bile teknolojik aletlerle misafirlere dinletmeleri tamamen do�al bir ortam olu�turdu�unun bir kan�t�d�r.

������� Roma imparatorlu�u zirvedeyken onlarda sahil k�lt�r� �ok geli�ti. �ok say�da sahil etkinlikleri d�zenlediler. Sahiller insanlar�n ili�ki ya�amak i�in geldikleri bir ortamd�. Mutluluk simgesiydi. Orta �a� insan�n�n d���ncesi ise bunun tam z�tt� d�r. Onlara g�re, suya maruz kalmak kendilerinin vebaya kar�� savunmas�z kalmakla e�de�erdi. Ancak 18. y�zy�ldaki sahil anlay��� Orta�a� d���ncesine ters bir anlay��t�. 18. y�zy�lda insanlar tedavi olarak, denize girmenin depresyondan c�zzama kadar her �eyi iyile�tirece�ine inand�lar. Bunun i�in, denize banyo makinesi denilen bir aletle s�k s�k girerlerdi.Daha sonra insanlar y�zmeyi ��rendik�e art�k denize girmek b�y�k bir e�lence haline geldi.

�������� New Jersey yak�nlar�ndaki Atlantik City�nin ke�fi, sahil teknolojisi ve k�lt�r� ad�na yap�lm�� b�y�k ke�iflerden biridir. Ayn� zamanda Amerika�n�n ilk modern sahil yeri olan Atlantik City, bug�n y�lda 37 milyon turist al�yor. Sahiller, y�llar boyu d��manlar� savurmak i�in de kullan�ld�. Bunun i�in kaleler yap�ld� ve sahilin �evresi boyunca d��man� savuracak �nlemler al�nd�. Teknolojinin geli�mesiyle sava�larda �e�itli tekneler kullan�ld�. 1987 y�l�nda �ok �zellikli bir sava� teknesi icat edildi. G�vdesi ne suya nede karaya de�en bu tekne bir hava yast��� �zerinde �al���rd�. 1964 y�ll�nda ortaya ��kan kum ara�lar�n�n en �nemli �zelli�i, kaportas�n�n hafifli�iydi. Bu kaporta arac�n a��rl���n� 600 kg� a kadar d���rd�.

������� 1896 y�l�nda plaj�n kapal� alana ta��nmas� sahil teknolojisine yeni bir �nem kazand�rd�. �� d�n�m �zerine kurulu olan bu plaj�n, �ok b�y�k su havuzlar�n� tamamen suyla doldurmas� bir saat s�r�yordu. Bu muazzam b�y�kl�kteki plaj g�nl�k yirmi bine yak�n ziyaret�i alabiliyordu.

�������� Mayonun tarihine bakt���m�zda ilk ad�mda mayo y�zmek i�in de�il daha �ok �rt�nmek i�in tasarland�. �lk fonksiyonel mayo tasarlan�p kullan�lana kadar, kad�nlar y�zme k�yafetlerini suyun alt�nda tutmak i�in k�yafetlerinin kenarlar�nda a��rl�k takt�lar. Bikininin ortaya ��kmas� sahil k�lt�r�nde yeni bir d�nem a�t� ve bu �zellikle 1970�li ve 1980�li y�llarda �ok yayg�nla�t�. Mayo ve bikinide �ok say�da kuma� t�r� kullan�lm�� olup en son �retilen mikro fiber kuma�, bir sa� telinden y�z kez daha incedir. Bu �zellik de hafifli�i sa�layaca�� i�in y�zmek i�in �ok b�y�k bir �neme sahiptir. G�ne� kreminin tarihi de �ok eskiye dayanmaktad�r. �lk organik g�ne� kreminin alerji yapmas�, deri kanserine yol a�mas� gibi sebeplerden dolay� �retimi yasakland�. 1920�li ve 1930�lu y�llarda uzunlu�u 5m a��rl��� 100 kg olan surfboardlar� sekoya a�ac�ndan elle yap�l�rd�. 1950�de Hobie Alter balsadan surfboardlar� yapmaya ba�lad�. Fakat 1957�de �ok farkl� bir teknolojinin geli�mesiyle k�p�kten surfboardlar� yap�lmaya ba�land�. G�ne� g�zl�klerinin tarihi 18. y�zy�la dayan�r. �lk olarak karart�lm�� g�zl�kler kullan�lm�� olup daha sonralar� bunlar�n kama�an g�zlere hi�bir faydas�n�n olmad��� ��renilince 20. y�zy�l�n ortalar�nda polarize camlar �retildi. Bir di�er teknolojik geli�me ise; denizde uzun s�re kalan insanlar�n ���mesini engellemek i�in �e�itli giysiler �retilmesiydi. G�n�m�zde neofrenden yap�lm�� s�cak dalg�� elbisesi sayesinde insanlar �ok so�uk sularda 8 saat kadar kalabilirler. Sahilde i�ecekleri so�uk tutman�n iki yolundan biri; k�p�kten yap�lm�� kutular, di�eri ise kendini so�utan teneke i�ecek kutulard�r. Bu kutular 3 dakikada i�ece�i -1 dereceye kadar so�utabilir.

�������� E�lencenin bitip sahilin terk edilmesiyle sahilin temizli�i i�in trakt�rler �retildi. Sahilin yaln�zla�mas�yla metal detekt�rlere sahip insanlar i�in yeni bir i� ya da zevk ortaya ��kar. Bunlar tenhala�m�� sahili dola�arak detekt�rlerle kay�p alt�n, g�m�� gibi �nemli e�yalara sahip olurlar. Ayr�ca sahil teknolojisinin �ok fazla geli�mesiyle birlikte tamam� bozulmu� olan sahiller yeniden olu�turulabilir ya da risk alt�nda olan yap�lar farkl� bir yere ta��nabilir.

��������� Teknolojinin, ge�mi�ten g�n�m�ze kadar olan s�recine bakt���m�zda do�ru kullan�ld��� s�rece ne kadar de�erli bir �ey oldu�unu bu filmin her karesinde g�rebiliyoruz.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r:

����������

�������� 1- Ocean Dome�un sugar beach alan�nda kum yerine ne kullan�l�r?

�������� 2- Muazzam b�y�kl�kte dalga olu�turmada bilgisayar kontroll� sistemin �al��ma mekanizmas� nas�ld�r?

�������� 3- Ocean Dome�un �at�s� nas�l bir mekanizmayla a��l�r ve tamamen a��lmas� ne kadar s�rer?

�������� 4- 18. y�zy�ldaki insanlar�n yapm�� olduklar� banyo makinesi nas�l bir alettir? Nas�l �al���r?

�������� 5- �lk y�zme teknolojisi ka� y�l�nda geli�tirildi? Nas�l bir sistem olu�turuldu?

�������� 6- Amerika�n�n ilk tahta kald�r�m� ne zaman ve nerede yap�ld�? Bug�nk� boyutlar� nas�ld�r?

�������� 7- Hitler d��manlar�n� yenebilmek i�in sahili nas�l kullanm��t�r?

�������� 8- Kum ara�lar�n� kim icat etti?

�������� 9- D�nyadaki en b�y�k kapal� y�zme havuzunu kim, nerede yapm��t�r?

������� 10- �lk fonksiyonel mayoyu ka� y�l�nda, kim giymi�tir?

������� 11- Bikini ne zaman tasarland�? Ad�n� nereden alm��t�r?

������� 12- �lk organik g�ne� kremi ka� y�l�nda �retildi? Bu kremin ham maddesi nedir?

������� 13- Polarize camlar�n patentini kim, ne zaman ald�?

������� 14- Polarize cam, g�z� UV ���nlar�ndan nas�l korur?

������ 15- Sahillerde i�eceklerin so�uk kalmas�n� sa�layan k�p�kler ne zaman �retildi?

������� 16- Teneke i�ecek kutular�n�n so�utma mekanizmas� nas�ld�r?

������� 17- Metal detekt�r�n �nemi hangi olaydan sonra artt�? Hangi bilim adam� metal detekt�r�n� bir kur�un ��karmak i�in kulland�?

������� 18- Sahil erozyonu nedir?

 

������������������������������������������������� �������������������������Eseng�l MELEN E��T�M B�YOLOJ� 4. SINIF