SAH�L TEKNOLOJ�S� VE K�LT�R�(45
DAK�KA)
�������� On bin ziyaret�i kapasitesi olan Ocean
Dome, d�nyan�n en b�y�k kapal� yapay plaj�d�r. 1993�de tamamlanan Ocean Dome,
Japonya Miyazaki�de Seagaia ad�ndaki olduk�a b�y�k bir tesisin bir par�as�d�r.
Ocean Dome�un suyunun �ok temiz olmas� ve istenilen �artlara getirilebilme
olana��n�n olmas� buran�n �ok b�y�k ilgi g�rmesine sebep oldu. Ayr�ca mart�
seslerini bile teknolojik aletlerle misafirlere dinletmeleri tamamen do�al bir
ortam olu�turdu�unun bir kan�t�d�r.
������� Roma imparatorlu�u zirvedeyken onlarda
sahil k�lt�r� �ok geli�ti. �ok say�da sahil etkinlikleri d�zenlediler. Sahiller
insanlar�n ili�ki ya�amak i�in geldikleri bir ortamd�. Mutluluk simgesiydi.
Orta �a� insan�n�n d���ncesi ise bunun tam z�tt� d�r. Onlara g�re, suya maruz
kalmak kendilerinin vebaya kar�� savunmas�z kalmakla e�de�erdi. Ancak 18.
y�zy�ldaki sahil anlay��� Orta�a� d���ncesine ters bir anlay��t�. 18. y�zy�lda
insanlar tedavi olarak, denize girmenin depresyondan c�zzama kadar her �eyi
iyile�tirece�ine inand�lar. �Bunun i�in, denize
banyo makinesi denilen bir aletle s�k s�k girerlerdi.� Daha sonra insanlar y�zmeyi ��rendik�e art�k
denize girmek b�y�k bir e�lence haline geldi.
�������� New Jersey yak�nlar�ndaki Atlantik
City�nin ke�fi, sahil teknolojisi ve k�lt�r� ad�na yap�lm�� b�y�k ke�iflerden
biridir. Ayn� zamanda Amerika�n�n ilk modern sahil yeri olan Atlantik City,
bug�n y�lda 37 milyon turist al�yor. Sahiller, y�llar boyu d��manlar� savurmak
i�in de kullan�ld�. Bunun i�in kaleler yap�ld� ve sahilin �evresi boyunca
d��man� savuracak �nlemler al�nd�. Teknolojinin geli�mesiyle sava�larda �e�itli
tekneler kullan�ld�. 1987 y�l�nda �ok �zellikli bir sava� teknesi icat edildi.
G�vdesi ne suya nede karaya de�en bu tekne bir hava yast��� �zerinde �al���rd�.
1964 y�ll�nda ortaya ��kan kum ara�lar�n�n en �nemli �zelli�i, kaportas�n�n
hafifli�iydi. Bu kaporta arac�n a��rl���n� 600 kg� a kadar d���rd�.
������� 1896 y�l�nda plaj�n kapal� alana
ta��nmas� sahil teknolojisine yeni bir �nem kazand�rd�. �� d�n�m �zerine kurulu
olan bu plaj�n, �ok b�y�k su havuzlar�n� tamamen suyla doldurmas� bir saat
s�r�yordu. Bu muazzam b�y�kl�kteki plaj g�nl�k yirmi bine yak�n ziyaret�i
alabiliyordu.
�������� Mayonun tarihine bakt���m�zda ilk
ad�mda mayo y�zmek i�in de�il daha �ok �rt�nmek i�in tasarland�. �lk
fonksiyonel mayo tasarlan�p kullan�lana kadar, kad�nlar y�zme k�yafetlerini
suyun alt�nda tutmak i�in k�yafetlerinin kenarlar�nda a��rl�k takt�lar.
Bikininin ortaya ��kmas� sahil k�lt�r�nde yeni bir d�nem a�t� ve bu �zellikle
1970�li ve 1980�li y�llarda �ok yayg�nla�t�. Mayo ve bikinide �ok say�da kuma�
t�r� kullan�lm�� olup en son �retilen mikro fiber kuma�, bir sa� telinden y�z
kez daha incedir. Bu �zellik de hafifli�i sa�layaca�� i�in y�zmek i�in �ok
b�y�k bir �neme sahiptir. G�ne� kreminin tarihi de �ok eskiye dayanmaktad�r.
�lk organik g�ne� kreminin alerji yapmas�, deri kanserine yol a�mas� gibi
sebeplerden dolay� �retimi yasakland�. 1920�li ve 1930�lu y�llarda uzunlu�u 5m
a��rl���
�������� �E�lencenin bitip sahilin terk edilmesiyle
sahilin temizli�i i�in trakt�rler �retildi. Sahilin yaln�zla�mas�yla metal detekt�rlere
sahip insanlar i�in yeni bir i� ya da zevk ortaya ��kar. Bunlar tenhala�m��
sahili dola�arak detekt�rlerle kay�p alt�n, g�m�� gibi �nemli e�yalara sahip
olurlar. Ayr�ca sahil teknolojisinin �ok fazla geli�mesiyle birlikte tamam�
bozulmu� olan sahiller yeniden olu�turulabilir ya da risk alt�nda olan yap�lar
farkl� bir yere ta��nabilir.
��������� Teknolojinin, ge�mi�ten g�n�m�ze
kadar olan s�recine bakt���m�zda do�ru kullan�ld��� s�rece ne kadar de�erli bir
�ey oldu�unu bu filmin her karesinde g�rebiliyoruz. �
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r:
����������
�������� 1- Ocean Dome�un sugar beach alan�nda
kum yerine ne kullan�l�r?
�������� 2- Muazzam b�y�kl�kte dalga
olu�turmada bilgisayar kontroll� sistemin �al��ma mekanizmas� nas�ld�r?
�������� 3- Ocean Dome�un �at�s� nas�l bir
mekanizmayla a��l�r ve tamamen a��lmas� ne kadar s�rer?
�������� 4- 18. y�zy�ldaki insanlar�n yapm��
olduklar� banyo makinesi nas�l bir alettir? Nas�l �al���r?
�������� 5- ��lk y�zme teknolojisi ka� y�l�nda
geli�tirildi? Nas�l bir sistem olu�turuldu?
�������� 6- �Amerika�n�n ilk tahta kald�r�m� ne zaman ve
nerede yap�ld�? Bug�nk� boyutlar� nas�ld�r?
�������� 7- Hitler d��manlar�n� yenebilmek i�in
sahili nas�l kullanm��t�r?
�������� 8- Kum ara�lar�n� kim icat etti?
�������� 9- D�nyadaki en b�y�k kapal� y�zme
havuzunu kim, nerede yapm��t�r?
������� 10- �lk fonksiyonel mayoyu ka� y�l�nda,
kim giymi�tir?
������� 11- Bikini ne zaman tasarland�? Ad�n�
nereden alm��t�r?
������� 12- �lk organik g�ne� kremi ka� y�l�nda
�retildi? Bu kremin ham maddesi nedir?
������� 13- Polarize camlar�n patentini kim, ne
zaman ald�?
������� 14- Polarize cam, g�z� UV ���nlar�ndan
nas�l korur?
������ �15- Sahillerde i�eceklerin so�uk kalmas�n�
sa�layan k�p�kler ne zaman �retildi?
������� 16- Teneke i�ecek kutular�n�n so�utma
mekanizmas� nas�ld�r?
������� 17- Metal detekt�r�n �nemi hangi
olaydan sonra artt�? Hangi bilim adam� metal detekt�r�n� bir kur�un ��karmak
i�in kulland�?
������� 18- Sahil erozyonu nedir?
�������������������������������������������������
��������������������������Eseng�l MELEN E��T�M
B�YOLOJ� 4. SINIF