Roket Motorlar�n�n Yak�t� Yakma Sistemlerinin Bilimsel A��klanmas�(11 Dakika)

Hell askeri roketi �ngiliz ordusu i�in Victoria ekol�nden gelen William Hell taraf�ndan yap�ld�. Rokete u�u� istikrar� vermek i�in kendi egzoz gaz�yla onu kendi ekseni etraf�nda d�nd�rmek gerekti�ini bulmu�tur. Hell d�nme ile istikrar aras�ndaki denge kavram�n� ke�fetti. Kat� yak�tl� motorlarda �zg�r itici kuvvet oran� d���kt�r. Bir kez ate�leyince bitene kadar s�nmez. K���k, g��s�z, kumandas�z kat� yak�tl� roketlerle uzaya gidilmez. Uzaya gitmek i�in d�nyan�n en karma��k s�hhi tesisat� olan s�v� yak�tl� roketler kullan�l�r. Borular� �oktur. Yak�t trib�nlere gelir ve yanma odas�na gelip roketi f�rlat�r. D�nyan�n ilk s�v� yak�tl� roketi u�an bir vestiyeri and�rmaktad�r. Roketin ilk u�u�ta 4 kilograml�k bir �eki�le 2.5 saniye u�mas�n� sa�lam��t�r. �eki� g�c� daha fazla olan Sat�rn 5 roketi yap�ld�. Sat�rn 5, 110 metre boyunda 3000 ton a��rl���nda, kalk�� an�nda 3180 ton �eki� kuvvetine sahiptir. Bu da demek oluyor ki art�k uzaya ��kacak yeni bir makine ke�fedildi.

Sat�rn 5�te �nce 5 motor ate�lenir. 160 saniyede 230 ton oksijen ve kerosen yakarlar. Sonra motorlar durdurulur. 42 metrelik ilk kademe robottan ayr�l�p denize d��er. Daha sonra 2. Kademede ki 5 motor ate�lenir ve roket yoluna devam eder. Sonra 25 metrelik 2. Kademe biter ve ayr�l�r. Tek motorlu 3. Kademe 146 saniye boyunca yanarak tutulma h�z� denilen saatte 40 bin kilometre h�zla f�rlar.

Kat� yak�tl� roketi Almanlar u�aklara takarak �ok k�sa hareketlenmelerini sa�lad�lar. Uzay meki�inde de kat� yak�t roket motoru ad� verilen imkans�z denilebilecek bir teknolojiyi kullan�yorlar. Ruslar roket motorlar� konusunda olduk�a ba�ar�l�d�r. Amerikal�lar bu sisteme hayran kald� ve bir tane sat�n ald�. RD-180 f�rlat�ld��� g�n ger�ekten �nemli bir g�nd�. S�v� yak�t roket at�lmadan birka� saat �nce pompalan�yor. 16 ton kadar pompalan�yor ve 32 dakika sonra y�r�ngede olaca�� planlan�yor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r:

1. Roket motorunda kapasite �l��m�nde hangi oran kullan�l�r?

2. �a�da� robot�ulu�un babas� olarak bilinen bilim adam� kimdir?

3. �D�nyan�n ilk s�v� yak�tl� roketini hangi bilim adam� yapm��t�r?

4. S�v� yak�tl� motorlarda oksijenin so�umas� i�in ne kadar s�cakl�kta olmas� gerekir?

5. �ok kademeli roket motorlar�n�n kullan�lma nedenleri nedir?

6. S�v� yak�tl� roketlerin avantajlar� ve dezavantajlar� nedir?

7. Sat�rn 5 hangi tarihte uzaya f�rlat�ld�?

8. RD-180 roketinin motor sistemi nas�ld�r?

�� G�L�STAN D�KS�N B�YOLOJ� ��RETMENL��� 5. SINIF

�����������������������������������������������������������������