Püsküren Magma �le Atmosfer Kirlenmesi- K�talar�n Püsküren
Lavlardan Olu�umu Küresel Is�nma ve Küresel So�uma Periyotlar�n�n Olu�umu
�����������
Tektonik levhalar�n ek yerlerinden magman�n yukar� s�zmas�yla
volkanik da�lar olu�ur. Bu da�lar ge�mi�ten bu g�ne kadar yery�z�nde bir�ok
y�k�ma neden oldu�u bilinmektedir. Gerek tarihi belgeler gerekse tektonik
kal�nt�lar bu ola�an �st� y�k�mlar hakk�nda bilgi sahibi olmam�z� sa�lar.
G�n�m�zde ya�anan yanarda� patlamalar� gelecekte de bu t�r do�a olaylar�n�n
olaca��na dair ipu�lar� vermektedir. Her magman�n p�sk�rtt��� k�ller
birbirinden farkl� oldu�undan bilim adamlar� k�llerin kar��la�t�rmas�n�
yapabiliyor. D�nyan�n farkl� yerlerinde bulunan ve ayn� zamana ait k�l
�rnekleri ve buzullar�n incelenmesi sonucu bir s�per volkan ke�fedildi.
����������� Bilim adamlar�n�n buzullar�
inceleyerek 75 bin y�l �nce d�nyan�n aniden so�udu�unu fak etti. Ayr�ca baz�
deniz canl�lar�n�n yap�s�n� inceleyerek ge�mi�teki iklimin yap�s� tahmin
edilebilir. Bu da ge�mi�te k�resel so�umaya bir volkanik patlaman�n neden
oldu�u bilgisine ula�malar�n� sa�lad�.
Modern zamanlardaki
volkan patlamalar� milyonlarca insana k�tl�k, ölüm ve ate� getirebilir. Toba Gölü Endonezya`da
bulunur. Bu göl uzaydan çok rahat görülür ve do�ald�r. Ama bu göl gizemleri de
içinde bar�nd�r�r.
Bilim adamlar�
75.000 y�l önceyi anlatan bir buz parças� bulurlar. Profesör Greg ve ekibi bu
parçay� inceler ve içinde sülfat bulundu�u görülür. Bu buza göre 75.000 y�l
önce atmosfer sülfür bulunduruyordu. Sülfürik asit metali eritecek güce
sahiptir ve hayat� ya�amaz k�lar. Tüm bilim adamlar� 75.000 y�l önce dünyada
afet gerçekle�ti�i konusunda hem fikir. Atmosferde sülfat�n olmas� için volkanik
patlaman�n olmas� gerek. Toba Gölü Güney Do�u Asya`daki
en büyük göldür. Bir ba�tan di�er ba�a olan uzunlu�u
100 km
geni�li�i 30 km`dir. Toba Gölü
dünyada derin bir çukurun oldu�unun kan�t�d�r. Toba Gölü’nün çevresinde küller
bulunur. Bu küller volkanik patlamalara dair ipuçlar� ta��r. Bu küller de
75.000 y�l önceye aittir. Bilim adamlar� 75.000 y�l önce hangi volkan�n patlamaya
neden oldu�unu ara�t�r�r. Güneydo�u Asya`n�n yakla��k
70 volkan� vard�r. Pinatuba Da�� incelenir. Lakin incelemelerin sonu
negatiftir. 75.000 y�l önceki patlamada gezegenin s�cakl���nda ani bir dü�ü�
olur, 4400 megatonluk bir sülfat gökyüzüne yay�l�r. Bu büyük patlama, püskürme
Toba Gölü’nde gerçekle�ir. Patlama sonucu sular�n�n birikmesiyle büyük
kraterler olu�ur. Patlama yeryüzüne milyonlarca ton kül b�rak�r. Bu çe�it
patlamalar 2 veya 3 hafta sürer. Küllerin ana maddesi olan sülfür dioksitin tüm
gezegendeki iklimi de�i�tirecek kadar devasa bir gücü vard�r. Sülfür dioksit
gezegenlerde ani bir �ekilde s�cakl���n dü�mesine neden olur. Lakin bu etkiler
birkaç y�l içinde kaybolur. Nasa süper
püskürtmenin 1000 y�ll�k donmaya neden olup olmayaca��n� ara�t�r�r. Ara�t�rmalar
ile bu donman�n Toba Gölündeki büyük patlamadan oldu�u sonucuna var�l�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar�n� Bu Filmde Bulabilirsiniz�
- Ge�mi�teki Atmosfer Nas�l
Bilinebilir?
- Fosillere G�re �klim Nedir?
- Volkan K�llerinin Analizi
Nedir?
- S�per Volkan�n Ke�fi Nas�l
Oldu?
- B�y�k Yanarda� Patlamalar�
nerelerde ger�ekle�ebilir?
- 75.000 y�l önce dünyada hangi olay geçekle�mi�tir?
- Atmosferde sülfat�n bulunmas�n�n nedeni ne olabilir?
- Toba Gölündeki vadilerde bulunan küller nas�l olu�mu�tur?
- Yüksek mineralli küller nas�l meydana gelir?
- 75.000 y�l önceki patlaman�n sonucunda dünyada ne gibi sonuçlar ya�anm��t�r?
- Bir volkan�n volkan olmas� için aranan �art nedir?
- Toba Gölü nas�l olu�mu�tur?
- Nas�l bir tek süper volkan Güney yar�m kürenin büyük bir bölümünü olu�turan 2800 kilometreküplük bir alan� kaplar ve en büyük çukuru olu�turur?
- Sülfürik asit nas�l olu�ur?
- Sülfürik asit bulutlar�n�n etkileri nelerdir?
- Süper püskürtme 1000 y�ll�k donma etkisi yaratabilir mi?
- Günümüzde böyle büyük bir patlama ya�ansa ne gibi sonuçlar olu�ur?
TÜRKAN ÖZARAZ B�YOLOJ� Ö�RETMENL���