�LD�RMEYE PROGRAMLANMI� HAYVANLAR VE B�TK�LER ( 75 Dk )

F�LM�N �ZET�

�������������� D�nyan�n en eski ve en kurak ��l� Nobibya�d�r. Uzaydan bile ��plak ve kurak. Gece dondurucu so�u�u, g�nd�z dev bir sobay� and�r�r. G�ney Afrika�n�n Atlantik k�y�s�na kadar uzan�r. Bombo� g�r�nmesine ra�men burada bir�ok canl� ya�ar. Nobibya yandan �arkl� y�lan� bu ac�mas�z ��lde �ok rahat ediyor. Y�lan�n gev�ek kumda hareket edebilmesi i�in� yandan �arkl� ilerlemesi gerekiyor. B�ylece y�zey �s�s�n�n 65 dereceye ula�t��� k�zg�n kumda uygun bir bi�imde hareket edebiliyor. Bir yerde fazla kalsa y�lan yanabilir. Bu y�lan�n b�y�k bir b�l�m� kuma de�miyor. B�ylece s�caktan etkile�im azal�yor.� Ve hareket olana�� kazan�yor. Yandan �arkl� y�lan, ak�ama do�ru kum s�cakl���n� yitirirken hareket etmesi g��le�ir. O nedenle kendisine kumun alt�na girerek av�n� yakalamak i�in tuzak kurar. Yass� burunlu kertenkele de s�cakl�kla ba�a ��kmas� gerekir. Bu nedenle kumun �zerinde s�rekli dans eder. Yandan �arkl� y�lan; g�rme, koku ve duyma duyusuyla av�n� yakalar. Ani bir hamle ile zehrini av�na verir. Sonra av�n� salar. Av birka� saniyede �l�r.

������������� �ld�rmeye programlanm�� di�er hayvanlar� inceleyecek olursak; Mercan resifin sualt� d�nyas� hem avc�, hem de av i�in zorlu bir ortamd�r. Labirente benzeyen bu ortam yar�klar ve oyuklarla doludur. Dil bal�klar� kendilerini �ok iyi kamufle ederler. Sadece g�zleri d��ar�da kalacak �ekilde kumun alt�na yerle�ir. G�zler birbirinden ba��ms�z hareket eder. O y�zden fark edilmeleri zordur. Fener bal���nda da oltaya benzer y�zge�leri vard�r. Bu y�zgeci bir olta gibi kullanarak av�n� yakalar. Hipap kurba�as�n�n her parma��n�n ucunda k���k dokuna�lar� vard�r. Kurbanlar�n� a��z bo�lu�una dokuna�lar� ile birlikte �ekerler. Ahtapot da �ok zeki bir omurgas�zd�r. �ok geli�mi� bir beyni ve sinir sistemi vard�r. Katil vantuzlar�yla av�n� yakalar. Ahtapotlar bulunduklar� yere g�re �ekil ve renk de�i�tirerek her yere k�sa s�re uyum sa�lar. Dereler ve tatl� sularda s�ra d��� bir katil vard�r. Beyni olmayan, sadece sinir sistemi mevcuttur. Bu canl� su polipleridir. Av�n� dokuna�lar�yla yakalar. Dokuna�lar�nda zehir h�creleri vard�r. Yeni Zelenda�da ma�aralarda ya�ayan mantar sine�i larvas� yeti�kinli�inde bir �ey yemez, ama larva halinde doymak bilmez. Bu larva y�ld�z k�mesine benzer s�v� salg�layarak av�na tuzak kurar. Bitkilerde en iyi kamufle edilmi� katillerdir. Bunlar etoburdur. S�rahi �i�ekleri kokular�, renkleri ve nektarlar�yla av�n� etkiler. Etobur bitkilerden en korkun� olan� sinekkapan�d�r. Kapanlar�yla avlar�n� yakalarlar. Kapanlardaki dikenler av�n hapis olmas�n� sa�lar.

��������������� Gizli katillerin d�nyas�nda kamuflaj sayesinde kurbanlar, avc�lar�n� g�remiyor. Gizli katiller i� ba��nda. Bunlar�n hayatta kalabilmesi i�in �ld�rmeye programlanm�� olmas� gerekir.
Do�an�n usta katillerinin neler yapt���n� g�rmek i�in onlar�n gizli d�nyas�na bakmak gerekir. Haz�rl�ks�z yakalama ve kurnazl�k ya�am ve �l�m aras�ndaki fark� belirleyen stratejilerdir.���l ya�am alanlar� bombo� g�r�nmesine ra�men i�inde pek �ok canl� bar�nd�r�r. Bunlardan biri de Yandan �arkl� y�lan�, av�n� pusuya d���rmek i�in hain planlar�n� uygular ve sonunda ba�ar�r. Ayn� �ekilde su alt� d�nyas� da hem av hem avc� i�in zorlu bir ortamd�r. Bu ortamlarda kendini zekice kamufle eden canl�lar vard�r. Dil bal���, kendilerini �ok iyi kamufle ederler, g�zleri d��ar�da kalacak bir �ekilde kumun alt�na yerle�ir. Fener bal���, oltaya benzer y�zge�lerini kullanarak av�n� yakalar. Hem karada hem suda avlanmay� ba�aran Ahtapot, av�n� g��l� kollar�n�n aras�na al�r ve kramotofor denilen h�creleriyle renk de�i�tirerek her ortama uyum sa�layan kusursuz katil olabilir. Kuyru�uyla solucan taklidi yapan y�lan, karanl�kta ���k yayarak b�cekleri avlayan Mantar sine�i larvas�, kurbanlar�na may�n tarlas� �eklinde tuzaklar kuran kar�nca aslan�� Bunlar sessiz katiller, her biri �ld�rmeye programlanm��. Bitkilerde en iyi kamufle edilmi� katillerden biridir. Bunlar etoburlard�r. S�rahi �i�eklerinin �ekici renk, koku ve nektarlar�yla av�n� sindirim havuzuna �ekmeleri, G�ne� Pulu bitkisinin dokuna�lar�ndaki �i� tanelerine yap��an b�cekleri bo�malar�, Sinek Kapan� bitkisinin bir kapan gibi avlar�n� pusuda beklemeleri, onlar�n birer kusursuz katil oldu�unu g�zler �n�ne seriyor.

Dünyan�n en kurak çöllerinden biri Nambibya’d�r. Nambibya’da ya�ayan birçok canl� vard�r. Yandan çarkl� y�lan bu çölde rahat hareket edebiliyor. Bu canl�n�n vücudu hareket ederken yere de�miyor. Böylece yanmaktan kurtuluyor. Yass� burunlu kertenkele de s�cakla ba� etmeye çal���yor. S�cak kumda yanmamak için ayaklar�n� s�rayla kald�r�yor. Yandan çarkl� y�lan k�zg�n kumlarda susuz ya�amaya adapte olmu� bir canl�d�r. Av yakalama konusunda da stratejisi mükemmeldir.

Su alt� dünyas� hem av hem de avc� için zor bir ortamd�r. Dil bal��� renk de�i�tirebilme özelli�inden dolay� kendini kamufle edebiliyor. Dil bal��� av�n� çabucak bitirecek di�lere sahiptir. Ba�ka bir türü ise fener bal���d�r. Bu bal�k okyanusta su yüzeyindeki yosunlara tutunarak ya�ar. Hipa kurba�as� parmak uçlar�nda küçük dokunaçlar� vard�r. Bu kurba�a sudaki en küçük bas�nç de�i�imini bile alg�lar.

Deniz çekilince k�y� hayalet yengeçleriyle doluyor. Yengeçler ahtapotlara yakalan�yor. Ahtapot, solungaç solunumu yapt���ndan su d���nda fazla kalamaz. Ahtapotlar sifondan sald�klar� su sayesinde öne do�ru hareket eder. Ahtapotun her vantuzunda 10.000 nöron bulunur.

Tatl� su polipleri bitkilere tutunur. Sinir sistemi olmamas�na ra�men dokunu�a tepki verir. Mantar sine�i larvas� av� için tuzaklar haz�rlar. Bu tuzak karanl�kta parlay�p küçük hayvanlar�n ilgisini çeker.

Kertil y�lan� kuyru�uyla solucan taklidi yaparak av�n� kendine çeker. Kar�nca aslan� çölde çukurlar kazarak özellikle kar�ncalar� bu çukurlara dü�ürüp avl�yor.

Bitkiler de hayvanlar gibi avlanma özelli�ine sahiptir. Bunlardan baz�lar� sürahi çiçekleri ve güne� gülleridir. Güne� gülleri üzerinde bulundurdu�u tanecikleriyle av�n� üzerine yap��t�r�r. Etobur bitkilerden en korkuncu sinekkapand�r. Bu bitkilerin içindeki tüyler harekete geçti�inde kapan kendili�inden kapan�r.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

1.�ld�rmeye programlanm�� hayvanlar avlar�n� nas�l yakal�yor?

2. Katil hayvanlar nerelerde ya�ar?

3. Bitkilerde katil �zelik ta��rlar m�?

4. Bitkilerin en tehlikeli olan� hangisidir?

5. Bu katil canl�lar�n hayatta kalabilmesi neye ba�l�d�r?
6.Hayvanlar�n ve bitkilerin avlama taktikleri nas�ld�r?
7.Bitkiler avlar�ndan nas�l faydalan�r?
8.Bu canl�lar hayatta kalmay� nas�l ba�ar�r?
9.Sessiz katillerin ya�am alanlar� nerelerdir?
10.Bitkilerin ve hayvanlar�n avlar�n� pusuya d���rme taktikleri nelerdir?
11.Etobur bitkiler hangileridir?

1) Kertenkele neden gündüz ortaya ç�kar?

2) Sergassum kurba�a bal��� nerede ya�ar ve kamufle yetene�i nas�ld�r*

3) Ahtapotun özellikleri nelerdir?

4) Canl�lardaki renk de�i�imi nas�l meydana gelir?

5) Ahtapotlar�n en sevdikleri yiyecek nedir?

6) Ahtapotun kaç kolu vard�r?

7) Su polipinin kaç zehir hücresi vard�r ve bu hücreler ne i�e yarar?

8) Mantar sine�i larvas�n�n haz�rlad��� tuza��n hangi ko�ullara ihtiyac� vard�r?

9) Kertil y�lan� nas�l bir y�land�r?

10) Kar�nca aslan� bar�nd��� çukurlar� nas�l olu�turuyor?

11) Sürahi çiçekleri kurban�n� nas�l kendine çeker?

12) Güne� gülleri av�n� nas�l bir mekanizmayla öldürür?

�ENGÜL G�YEN E��T�M B�YOLOJ� 07010002008