On Salg�n�n S�rr� 1,Nil Deltas�ndaki Eski Ahitlerdeki Efsanevi Salg�nlar

��
On Salg�n�n S�rr� 1, Nil Deltas�ndaki Eski Ahitlerdeki Efsanevi Salg�nlar 47 dakika

Eksedosun on felaketinin mant�kl� a��klamas�n� ara�t�rmak insanl��n hayal g�c�n� y�zy�llarca me�gul etmi�tir.Bunlar�n �o�u bug�n halen ya�anan do�al olaylar� tarif etmektedir.Eksedosta anlat�lan on felaketi temel ��elere indirseniz karanl�k ve dolu f�rt�nas� gibi do�al olaylar� g�r�rs�n�z.B�t�n olarak bak�ld��nda bu kurgusal bir �yk�d�r. Ancak yinede kayna��n� tarihsel deneyimlerden alm��t�r.�lk ihtimal sandorini ada gruplar�nda bulunan tela yanarda��n�n patlamas�d�r.B�y�k patlama ba�lang��ta yava� ba�lam��,siyah yanarda��n a�z�ndan a�z�ndan pis kokulu k�k�rt buharlar� ��k�p havaya yay�lm��t�r.�lk sars�nt�lar aday� sallam��.Denizden kaynar buharlar f��k�rm��.Dev yanarda� siyah volkanik k�l p�sk�rtmeye ba�lam��.Patlama sonras�nda ise deniz y�kselmi� tsunami dalgalar� k�y�daki t�m yerle�im alanlar�n� yok etmi�.

Eksedos kitab�n�n dokuzuncu k�sm�nda tanr�n�n eski m�s�ra g�nderdi�i felaket a��k�a anlat�lm��t�r.Daha �nce g�r�lmemi� bir dolu f�rt�nas�.Yahudilerin tanr�s� ��yle der :

Halk�m�n gitmesine izin ver ,izin ver ki bana tap�nabilsin.Musa asas�n� g�ky�z�ne do�ru uzatt� ve tanr� yery�z�ne dolu f�rt�nas� ile g�k g�r�lt�s� ve alevler g�nderdi.(Eksedos 9.k�s�m 13 ve 23.k�ta)

Binlerce devasa dolu tanesi m�s�r� y�k�yordu.Yedinci felakette anlat�lan �iddetli dolu f�rt�nas�n�n olu�um sistemi karma��kt�r.Atmosfer fizi�i enstit�s�nden bilim insanlar� bu denli muazzam bir f�rt�nan�n nas�l ba�lam�� olabilece�ini anlamaya �al��yor.Dolunun k�tle kazanmak i�in havan�n i�indeki toz gibi par�ac�klara ihtiyac� vard�r.Bas�n� odas�nda gerekli r�zgar h�z�n� ve s�cakl�� olu�turan bilim insanlar� iki bin metre y�kseklikteki f�rt�nan�n ko�ullar�n� yapay ortamda yarat�yor.Havaya g�m�� iyod�r par�ac�klar� p�sk�rt�yor ve aniden dolu olu�turuyor.Belki aynen �ncil de yaz�ld�� gibi.Eksedos kitab� yedinci felaketin getirdi�i dolunun m�s�r�n t�m �r�nlerini yok etti�ini yaz�yor.

Sekizinci felaket,topra��n �zerini �ekirge s�r�leri kaplayacak.Musa asas�n� m�s�r �lkesinin �zerine do�ru uzatt� ve tanr� bir g�n bir gece boyunca do�u r�zgar� g�nderdi.Sabah oldu�unda ise do�u r�zgar� �ekirgeleri getirdi.(Eksedos 10.k�s�m 13.k�ta).�ekirge s�r�leri milyarlar halinde geldi ve doludan arta kalan her �eyi t�kettiler.Tarlalardaki tohumlar� a�a�lardaki meyve ve yapraklar� yok ettiler.

K�ller yo�unla�t��nda ise g�ky�z� karar�r.�ncil deki bir sonraki aynen bu senaryoyu tasvir etmektedir.Karanl�k m�s�r�n �zerine yayacak.Tanr� Musa ya ��yle dedi:

Kolunu g�ky�z�ne uzat o zaman hissedilebilir bir karanl�k b�t�n m�s�r�n �zerini �rtecek.Musa elini g�ky�z�ne do�ru uzatt� ve kesit bir karanl�k �� g�n boyunca m�s�r�n �zerini kaplad�.Bu �� g�n boyunca kimse kimseyi g�remedi ya da bulundu�u yerden k�m�ldayamad�.(Eksedos 10.k�s�m 21 ve 23.k�ta).Tela patlamas� karanl�k felaketine sebeb olmu� olabilirdi .Hava ilintili �� felaketi santorini olay�na ba�lama fikri cazip geliyordu.

M�s�r tarihine ait kal�nt�lar� ara�t�ran arkeologlar ara�t�rma s�ras�nda s�ra d�� ta�lara rastlad�lar.Bu ta�lar so�umu� lavlardan olu�an delikli s�nger ta��na benziyorlard�.Ama m�s�rda hi� yanarda� yoktu.Bilim adamlar� bu ta�lar�n santorini patlamas�ndan yay�lan k�llerin m�s�r k�y�lar�na ula�abilece�inin fiziksel kan�t� oldu�una inanabiliyorlar.Bu ta�lar viyana atom enstit�s�ne g�nderildi.

Volkanik madde analizi uzmanlar� bu ta�lar� inceleyerek hangi yanarda��n parmak izini ta��d��n� tan�mlayabiliyorlar.Yap�lan ara�t�rmaya g�re bu ta�lar�n kayna�� santorini deki tela yanarda��d�r.Bu ta�lar�n test sonu�lar� bizi santorini patlamas� ile �ncil de s�z� ge�en ve hava ile ilintili olan felaketler aras�nda kurulacak ba�lant�ya bir ad�m daha yakla�t�r�yor.

Onuncu felaket ilk do�an erkek �ocuklar�n �l�m� hala esrar�n� koruyor.Tanr�n�n firavuna ve m�s�ra vurdu�u son darbenin Yahudileri k�lelikten kurtard��n� anlat�r.Bilim insanlar� �ncil �yk�lerine dair somut kan�t bulamad� hen�z.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

S.1.M�s�rdaki felaketin sebebleri nedir?

S.2.Tanr�n�n m�s�ra g�nderdi�i felaketin a��klamas� nedir?

S.3.Yedinci felakette anlat�lan �iddetli dolu f�rt�nas�n�n olu�um sistemi nas�ld�r?Bu denli bir f�rt�na nas�l olu�mu� olabilir?

S.4.Havay� etkileyen �� felaket hangileridir?

S.5.�ekirgelerin ortaya ��k��n� sa�layan olaylar�n tela yanarda��ndan havaya yay�lan k�ller olabilir mi?

S.6.Dokuzuncu felaketin a��klamalar� neler olabilir?

S.7.M�s�rda bir ara�t�rma sonucu bulunan ta�lar�n tela yanarda��n�n patlamas� ile ba�lant�s� nedir?

S.8.Patlama ne zaman ger�ekle�mi�tir?

S.9.Patlama eksedosta yer alan tarihle �ak��yor muydu?

s.10.7,8,9 ve 10. felaketler nelerdir?

��

�BARAN �REN�� LK��RET�M FEN B�LG�S�-4.SINIF