�������� On Dokuzuncu Y�z Y�l Y�zy�l�n Sava�, �la� ve Haberle�me
Teknolojisi
�En
karma��k teknoloji, ABD traf�ndan 19. yy�da kullan�lmaya ba�lanm��t�r.Sava�
sanat�ndaki teknolojik standartlar�,i� Sava�ta ya�anan emsalsiz
geli�meler,silahlar,ileti�im,ta��ma ve haberle�me teknolojisi belirlemi�tir.
2003 y�l�nda yap�lan Irak Sava���nda Amerika, o zamana kadar ��kan en modern
silahlar ve taktiklerle sald�rm��t�r.Fakat,bu teknoloji ba�ka bir �at��mayla
140 y�l �nce y�l �nce ya�anm�� Amerikan i� sava��yla ayn� k�kendn
gelmi�tir.Amerikan i� sava�� eknolojisi ile bug�n Orduda kullan�lan teknoloji
aras�nda do�rudan� bir ba� g�r�lmektedir.
�����
�� sava� teknolojisi 18. yy��n sonlar�nda �ngiltere�de ba�layan Sanayi
devrimine kadar uzan�yordu. Sanayi devrimi, d�nemi �nemli de�i�ikliklerin
yap�laca�� d�nemdi.Sanayi devrimindeki en �nemli ��e daha �nce elle yap�lan
�eylerin makinelerle yap�labilece�i fikriydi. 19. yy��n oratalar�nda �zellikle
kuzeyde fabrikalarda seri �retim ba�lam��t�r. Fakat,G�ney ise tar�mla
u�ra��l�yordu. Burada pamuk sanayisi geli�mi�ti.K�lelikle birlikte; bu iki ayr�
grup aras�ndaki farkl�l�klar,�at��malara yol a�m��t�r.Sanayi teknolojisi bar��
halinden sava� haline d�n��m��t�r.Silahlar �retilmeye ba�lanm��t�r.�� sava��n
ba�lang�c�ndapiyede askerleri 1600�lerden beri kullan�lan yivsiz namlulu
t�feklerle donanm��lard�.Fakat bu silahlar etkisizdi.��nk�, top silah�n a�z�na
yada namluya oturmuyordu.Yeni silahlar �retilmeye ba�land�. Silahlarda yivler
a��lmaya ba�lanmd�. Yiv a�ama elle a��labilecegi gibi,torna makinas� ile daha
rahat yap�labiliyordu. Bu silah uzun menzilli sava�larda etkiliydi.1400�lerden
beri kullan�lan yuvarlak namlu topu da,
����
1.5 milyonun �zeride Springfield t�fe�i �retildi. Bu t�feklerin menzili
daha fazlayd�. Silah teknolojisi ilerlemeye devam etti. �stten yada namlunun
sonundan doldurmal� t�fekler �retildi.bunlarn menzili 1200 metreydi. Bunlar
birlik suvarileri taraf�ndan kullan�lmaya ba�land�. Daha sonra Taylor Henry
taraf�ndan seri ate�li t�fekler �retildi.Dakikada 30 kur�un menzili ise 900
metreydi.Daha sonra toplar �retilmeye ba�land�. Toplar�n menzili 1800 metreydi.
Fakat yak�n menzilde daha etkili bir silaht�. �� sava�lar sadece karada de�il,
denizlerde de devam etti. G�n�m�zde en g��l� donanma ABD donanmas�d�r. Sava� gemilerin
ortak y�n�, metal bir iskelet ve metal bir kaplamad�r. Metal, z�rhl� gemilerde
kulllan�lm��t�r. Tahta sava� gemilerini g�revlendiren birli�in temel
stradejisi, G�ney eyaletlerini denizden abluka alt�na almakt�. Buna Anakonda
plan� denildi. Konfederasyonun bu plana cevap nispetinde z�rhl� gemiler
�retmeye ba�ald�lar. Ve ilk z�rhl� geminin ad� CSC. Virgina�d�r. Gemi
�����
Askeri te�hizatlar�n ta��nmas� i�in yeni teknolojik ara�lar �retilmeye
ba�land�. Yeni �retilen bu ta��ma araca �Demir At� denildi. O zamanlar �retilen
lokomotif motoru, saatte en fazla
�����
�� sava� s�ras�nda emirler yaya, atl� ve g�vercinle ta��n�yordu. Bu
g�nler boyunca s�r�yordu.� Teknolojik
ad�mlar mesajlar�n saniyede iletilme f�rsat� sa�lad�. Modern medya sava�
alan�nda canl� yay�nlar yapmaya ba�lad�. �leti�imin temelini telgraf
olu�turmaktad�r. Yaz�l� mesajlarda temel sorun, mesaj�n ka��da yaz�lmas� ve
kaybolmas�yd�. Mesaj�n yerine ula��p ula��lmad��� bilinmiyordu. Telgraf,
mesajlar�n g�nderip� al�nmas�nda zaman�
saniyelere indiriyordu. Telgraf, orduda �nemli bir ileti�im arac�yd�.� Gazete sanayisi i�inde �nemliydi. Haberlerin
an�nda ula�mas�n� sa�l�yordu. William Bloom�un yapt��� bask� makinalar�
gazeteleri h�zla basmaya ba�lad�. Saatte 10.000 sayfa basabiliyordu. Sayfan�n
iki y�z�ne ayn� anda bask� yapabiliyordu. Tarihte ilk kez i� sava� s�ras�nda,
sava��n zaferi �ekilmeye ba�lad�.
�����
Konserve besin �retilmeye ba�land�. Konserve besinler g�n�m�ze kadar
ula�m��t�r. Nicholas Appert� besinlerin
�araplar gibi �i�elerde saklanma fikrini geli�tirdi. Yeterince �s�ya maruz
kalan ve hava ge�irmeyen kaplarda saklanan besinlerin bozulmad�klar�
ke�fedildi. Daha sonra teneke kutular geli�tirildi.
����
Sava� s�ras�nda yaral�lar�, cepheden al�n�p, hasteneye ula�t�rmak i�in
ambulanslar ke�fedildi. Estetik ameliyatlar geli�tirildi. Sava�ta yaralananlar
i�in protezler geli�tirildi. Bu protezler, kol,bacak,burun,el,ayak vb.
protezlerdir.� Bu d�nemde kullan�lan protezler
g�n�m�z protezlerinin atas� say�labilir. C-LEG, ABD ordusu taraf�ndan
kullan�lan en moder ayak protezidir. G�n�m�z sava� t�bb�, silahlar,sava�
gemileri,nakliye ve haberle�me... B�t�n bunlar�n teknolojik k�kleri, Amerikan
tarihinin ak���n� de�i�tiren sava�a dayanmaktad�r. Bu teknoloji 21. yy� da
Amerika ordusuna yard�m etmektedir.
��
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin
Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1.
Sava�
sanat�ndaki teknolojik standartlar� neler belirlemi�tir?
2.
Varolan
en karma��k teknoloji hangi �lke taraf�ndan kullan�l�yor?
3.
��
sava� teknojisi nerde,ne zaman ba�lam�� ve ne zamana kadar s�rm��t�r?
4.
Sanayi
devriminde en �nemli ��e nedir?
5.
Sanayi
teknolojisi, ne zaman ve� nas�l� bar�� halinden sava� haline d�n��m��t�r?
6.
��
sava��n ba�lang�c�nda hangi silah t�r� kullan�l�yordu?
7.
Haberle�mede
Teknoloji ne zaman kullanmaya ba�lanm��t�r?
8.
Anakonda
plan� nedir?
9.
Konfederasyon
Anakonda plan�na� nas�l bir verdi?
10.
�lk
z�rhl� geminin ismi nedir?
11.
CSC.
Virgina ve USS. Monitor aras�ndaki kar��la�ma nerede ve ne zaman olmu�tur?
12.
Haberle�mede
Telgraf�n �nemi nedir?
13.
Bask�
makineleri kim taraf�ndan icat edildi ?
14.
Konserve
besin nas�l ortaya ��km��t�r?
15.
Protezler
nas�l ortaya ��km��t�r ve ilk protezler hangileriydi?
16.
ABD
taraf�ndan kullan�lan ilk modern ayak protezi hangisidir?
ADI VE SOYADI���� : Mustafa ULU�
������������� ������������������������������RENC� NO�������� : 9010002033
�����������������������������������������
FAK�LTE/B�L�M : E�itim / Biyoloji ��rt.