����� Hayat�m�zda
hep e�er ve ne diyip duruyoruz. Uzun bir sopa al�p �n�ne bir top koyarak 100 m
ilerideki deli�e sokmak isteyen neyi bulmak istemi�tir?
Bu konu ba�l��� alt�nda i�leyece�imiz sorular:
�
Arabam�z�n arkas�nda kafa sallayan o k�pekle
bozu�sayd�n�z?
�
Bir kur�unu durdurmak i�in ilahi g��
isteseydiniz?
�
Ve bir kividen DNA almaya �al��sayd�n�z ne
olurdu?
������ K�t� adamlardan saklanan kahraman�n
suyun alt�na girip bir kam��la nefes ald���n� g�rd�n�z m�? Peki ya bunu
yapsayd� ne olurdu? Ne kadar derine gidebilirdi? Bunun s�n�r� var m�?
������ Cevab� bulmak i�in uzun bir boru al�p
�inolkel yapmak yeterlidir. Ama a��lmas� gereken sorunlar var. Sorunlardan biri
CO2 �tir.
������ �imdi uzun bir boru al�p �inolkel
yapaca��z. Hem de i�inde CO2 miktar�n� g�steren bir monit�r olacak.
CO2 miktar�n� bize milimetre cinsinden g�sterecek. Ald���m�z
nefesten �ok verdi�imiz CO2 miktar�n�n oran� ve ayn� havay� i�imize
�ekip verdi�imiz zaman CO2 miktar� artacakt�r. Oran artmay�
s�rd�r�rse �l�mc�l olabilir. Bu CO2 seviyesinin �l�mc�l d�zeye
y�kseldi�ini g�rmek fazla zaman almaz. 10 dakika s�rekli h�zl� h�zl� nefes al�p
verirsek CO2 miktar� y�kselir. Bo�ulma belirtileri ba�lar ve bilin�
kaybolur. Uzun �inolkelin ba��m�za a�aca�� dertlerden biride budur.
������ �imdi de belki duymu� oldu�unuz cm2�ye
kg��n ne demek oldu�unu, su alt�nda nefes al�p vermekle bir ba�� olup
olmad���n� ara�t�raca��z. V�cutlar�m�z her zaman atmosfer bas�nc�n�n etkisi
alt�ndad�r. Bunu fark etmeyiz. ��nk� al��m���z art�k.
������ 2,54 cm2 kesite sahip bir
boru al�n�r. D�nyadan atmosfere uzat�l�r. Baz� i�lemler yap�l�r. Bu i�lemler
sonucunda bu borunun a��rl��� 67 kg gelir. Cm2 ba��na toplam 1033 kg
d��er.
������ Peki, bas�n� rakamlar�n�n su alt�nda
nefes alabilme yetene�i ile ne alakas� var? G��s�m�zdeki kaslar atmosfer
bas�nc�n� a�acak kadar g��l� de�ildir. Su alt�na girdi�imizde v�cudumuza
y�klenen bas�nc� artt�r�yoruz. Normal bir �ekilde �i�irilmi� bildi�imiz bir
balon suyun d���nda. �evresinde de hava var. �evresindeki bas�n� 1 atm. Onu
suyun alt�na g�t�r�rsek suyun bas�nc� havadan daha fazla oldu�u i�in suyun
a��rl��� bas�nc� artt�racakt�r. Ve balon k���lecektir.
������ �inolkel deneyini yapan bilim adam� bir
arkada��yla birlikte havuza gider. �inolkeli al�p havuza dalar. Ne kadar derine
gidebilece�ini �l�mek i�in. 1 m derinli�e kadar inebilmi�tir. Bu derinli�e
indi�inde hi� nefes alamam��t�r. ��nk� insan ci�erlerini �i�iremiyor.
�
E�er bir araba saatte 100 km ile giderken
birden dursayd� ne olurdu? �of�r durur, araba durur ama �apkal�kta duran k�pek
hareketine devam ederdi.
������ Bir kaza esnas�nda k�pek durmad��� i�in
�anss�zl�k eseri adam�n kafas�na �arpar m�?
������ K�pe�in ba��yla g�vdesi aras�nda ba�lant�y�
kuran bir c�vata vard�r. Bir koltu�a cans�z manken yerle�tirirle ve belli bir
uzakl�ktan sanc�ma�a konulan k�pe�i f�rlat�rlar. K�pek par�alara ayr�l�r. Daha
sonra ise sadece c�vatay� sanc�mak yard�m�yla f�rlat�rlar. C�vata mankenin
kafas�n� deler. Buda c�vatan�n tek ba��na ne kadar tehlikeli oldu�unu g�sterir.
�
�imdi ise insanlar�n g�nl�k ya�amlar�nda
kulland��� 2 �eyin testi var. Birisi �ncil, biriside uydu navigasyon cihaz�. 9
mm� lik kur�unu bakal�m hangisi durduracak?
2006
y�l�nda Florida da ismi bilinmeyen bir adam ��p atmaya giderken g��s�nden bir
kur�unla vuruldu. Ama cebinde k���k bir �ncil vard�. Ve bu �ncil�in adam�
korudu�u savunuldu.
������ 9 mm�lik kur�un belli bir mesafeden
normal kal�n bir kitaba at�l�r. Kur�un kitab� delip ge�er. Yani kitap kur�unu
durduramam��t�r. E�er �n�m�ze bir kitap tutmu� olsayd�k kur�un i�imizden ge�ip
gider ve hayati bir organ�m�zda saplan�p kalabilirdi. �ok �ey beklenen kitap bu
kitap kur�unu durdurmak ��yle dursun yava�latamad� bile.
������ Peki, uydu navigasyon cihaz� ne
yapar?�����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
������ Kur�un cihazdan girer ve anamit
tabakan�n i�inde durur. Kur�un balistik jelatine giremez. Kazanan navigasyon
cihaz�d�r. Sadece plastik kenarlarda bir erime olmu�tur.
�
3 akademisyeni bir ak�l odas� denilen odaya
koyup bir soru sorulmu�. D�nyadaki herkes ayn� anda z�plasayd� ne olurdu?
Akademisyenlerin cevab� s�f�rd�r. ��yle ki: d�nyan�n kendi a��rl��� b�t�n
insanlar�n toplam a��rl���n�n 10 trilyonda 1 �dir. Bu insanlar d�nyan�n her
taraf�na da��ld��� i�in etkinin �o�u da��l�r. ��nk� insanlar e�it olarak e�it
olarak kar��t y�nlerde z�plam�� olurdu. K�sacas� bir etki olacak olsa bu etki
s�f�rd�r.
�
Kividen DNA
�
H�creler serbest b�rak�lacak �ekilde
par�alan�r. Kivi soyulur, lapa haline getirilir. DNA ��karma i�lemine yard�mc�
olsun diye tuz, deterjan ve su gereklidir. Kivinin �zerine yar�m avu� tuz, bir
miktar deterjan ve biraz su eklenir. 50oC deki tencerenin i�ine
konulup 15 dk kaynat�l�r. Daha sonra s�zg�den ge�irilerek suyu al�n�r. �zerine
yava� yava� metanol eklenir. Metanol ve su normalde
kar���r. Suda DNA ��z�n�r fakat metanol de ��z�nmez. O y�zden elde etmi�
oldu�umuz kivi kar���m� ve metanol aras�nda kalan k�s�mda bulan�kl�k meydana
gelir. ��te bu kivinin DNA s�d�r.
�
Dart deneyi�
Dart
oynarken ortalamalar yasas�n� kullansayd�k ne olurdu? �imdi bilim adamlar�n�n
ara�t�rd��� bu konuda 3 ki�i al�nm��t�r. Bunlardan birisi dart oynamay� �ok iyi
bilen biri, di�eri ara s�ra oynayan biri, en sonuncu ise hayat�nda hi�
oynamam�� biridir. 3��nde dart�n �n�ne koyarlar ellerine 10 ar tane ok verirler
ve 10 at�� sonucunda elde edilen say�lara g�re ortalamal� al�rlar. Ortalamalara
g�re 3��nede bir odak belirler. 3�� tekrar at�� yapar ve tekrar ortalamalar
al�n�r. Bu ortalamalar sonucunda odak yani hedef g�sterildi�i zaman
konsantrenin artt��� ve buna ba�l� olarak at�� say�s�ndaki art���n artt���
g�zlenir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin
Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1. Uzun
�inolkelin ba��m�za a�aca�� dertler nelerdir?
2. Balon
su alt�na girdi�inde nas�l bir de�i�ime u�rar?
3. Araban�n
�apkal���nda duran k�pek 100 km h�zla giderken aniden durdu�unda neler olur?
4. �ncil
mi yoksa uydu navigasyon cihaz� m� kur�unu durdurur?
5. D�nyadaki
herkes ayn� anda z�plasayd� d�nya �zerindeki etkisi ne olurdu?
6. Kividen
DNA nas�l al�n�r?
7. Dart
oynarken ortalamalar yasas� kullan�lsayd� ne olurdu?