Neandertaller ve Homo Sapienslerin Neolitik ve Buzul D�nemi �nsanlar�
��
Neandertaller adalar� gibi et kesmek i�in �ift gerdi aletleri postu temizlemek i�in
k�vr�ml� kaz�c�lar deride delikler a�mak i�in dar ve sivri b��ak kullan�l�yor.
�� Di�er gruplarda soyutlanm�� g��ebe Neandertal gruplar� 60 bin y�l bu �ekilde ya�ad�lar. Buz
�a�� boyunca ma�aralarda ya�ad�lar.
�� Neandertaller
b�y�k olas�l�kla konu�ma yeisine sahiptir bug�n ki Yer alan Cebarra
ma�aras�nda 60bin y�ll�k bir dil kemi�i bulunmu�tur. Bu da Neandertlilerin
konu�abildi�ine dair ilk kan�tt�r.
��� ��kan kemik Neandertaller
et yerken ilgin� bir kemik buldular insana ait ancak kedilerinde yoktur. Bu
kemik ete nas�l girdi. Bu kemik par�as� onlar�n hayat�nda �ok etkili olacakt�r
bu da d�nyalar�n tek insan sakinleri onlar de�il.
��� Bu �a�� uygun olarak devam etmekte Neandertaller i�in hayat zor. Her yer kapl�. Kara uyum
sa�layanlar i�in bile bu fazla. Daha uzaklarda avlanmalar� ge�iyor.
Avlayacaklar� hayvanlarda kendilerine yiyecek ar�yorlar.
��� Bu da a�l�ktan �lmeleri demektir.
Dolays�yla do�uya do�ru yiyecek arama karar� al�rlar. Ancak sadece g��l�
olanlar gidecek.
��� Yola ��kan �� ki�i uzun karl� yolculuklar�na
devam ederler. Ancak takatleri kalmam��t�r. S���nacak bir yer ararlar. Bir kaya
par�as� yan�na var�rlar. Eski ilkel y�ntemlerle ate� yakarlar. (Acaba o d�nemde
ate� bulun mu� muydu !) orada ilgin� bir �ey oluyor daha �nce g�rd�kleri ilgin�
kemikten bir tane daha buluyorlar ve kayan�n �zerine �izilmi� bir hayvan resmi.
Avc�lardan biri so�u�a yenik d��t�. Say�lar� giderek azal�yor.
����� Neanderaller
hakk�nda biraz daha fazla bilgi sahibi olman�n sebebi �l�lerini g�mm��
olmalar�d�r.
���� Fransa�n�n g�neyinde ki la moustier mezar�nda bir �ukur i�inde bir erkek �ocu�u
bulundu.
Yan�nda ta�
balta ba��n�n alt�nda bir �akmak ta�� bulunmu�.
���� Av aramaya devam ederken iri bir hayvanla
kar��la��rlar ve m�zraklar�yla avlar�n� d���r�rler. Tam bu s�rada daha ince
olan iki ki�i yanlar�na yakla��r ve o bulduklar� iki kemik ile �izilen hayvan
resimleri gizemini ��zm��lerdi. Art�k bunlar homosapiens�
e aittir.
��� M�zra��n promenatlar�n eline ge�mesi neandertaller i�in sonun ba�lang�c� olur. Neandertler zihinsel becerilere sahip promegmunlarla
yar��mak zorundad�rlar. Bunlar modern insanlar�n do�rudan akrabas�d�r ve
hepsinden daha �retken avc�lard�r. Arkeoloji prodisranlar�n
mamutlar� avlad�klar�n� kan�tlar.
��� Larry agenbroad meslek hayat�n�, bu soyu t�kenmi� dev hayvanlar�n
Kolombiya mamutlar� Afrika�dan farkl�d�r. Buz �a��nda Afrika�n�n tek h�kimi
Kolombiya mamutuydu. Hayvan�n ayak ve di�leri savunmas�nda etkili organlard�r.
Amerika�da h�kim olan en b�y�k ku� terotomdur. Bu ku�
le� yer. Bir par�a i�in avc�larla sava�acak kadar b�y�kt�r. Terotonun
iki kanat aras�
�� Buzul �a��n teknolojisinden faydalanarak
hayatta kalmak i�in gerekli beceriler kazan�l�r. Bundan sonra soyu t�kenmi�
hayvanlar yeniden yarat�lacakt�r.
��� M�hendisler soyu t�kenmi� 2 tane hayvan�n
taklitle yarat�lmas� isteniliyor bu fazla ideal� olacakt�r.
��� Mamutun kaslar�n�n yerine pramatit ko�ba�lar� ile taklit edilecek tabi mamutu taklit
etmek kolay olmayacak.
��� 5 bin y�l �nce Britanya Avrasya
anakaras�nda ayr�ld�.10 bin y�l �nce neolitik d�nemin sonunda b�y�k av
hayvanlar� �l�r. B�ylece poleotik avc�lar�n da sonu
gelir.
��� Bu y�zden mezolitik
ve neolitik d�nemlerdekiler �ok farkl� ko�ullara uyum sa�lamak zorunda
kald�lar.
�� �nsanlar avc�l��a devam m� edecekler di yoksa tar�ma m� y�neleceklerdi. Binlerce y�l�n sonunda
avc�l�ktan ba�ar�s�z olurlar.
��� Neolitik ya�am tarz� paleotik
d�nemin avc� ve toplay�c� ya�am tarz�ndan �ok farkl�d�r.topra��
i�lemek haftalarca �al��mak zorunda kalm��lard�r. Tar�mla birlikte insan daha
karma��k ve sosyal davran�� sergilemeye ba�lad�lar.
��� Avrupa�n�n kuzey bat�s�nda ki neolitik
d�nemde kalan dev an�tlar Avrupa toplumunda de�i�ime dair b�y�k kan�tlard�r.
���� Stonehengertan
��� Tek ki�ilik mezarlar toplumun h�zla eski
sistemden yeni bir sisteme do�ru de�i�ti�i g�r�n�yor. Eski sistemde mezarlar
uzun tepeler �eklinde ve toplu g�m�l�rlermi�. Atalar�nda �l�lerin bir arada
bulunurlar. Yeni ve yuvarlak tepeler ise tek ki�ilik mezarlar simgeliyor. Bu da
toplum de�eri yerine birey de�erini g�steriyor. Bu y�zden bundan �nceki 2 bin
y�l�nda ki de�i�im eski d�nyan�n sonu �imdi ki d�nyan�n ba�lang�c� olarak kabul
edilir.
���� Tek ki�ilik mezarlarda bulunan e�yalarda
iki �eyin belirtisidir.
1 baz�
bireyler ki�isel varl��a sahip oldu�u
2 el
i��ili�i �ok ileri oldu�u g�steriliyor.
�� Neolitik d�nemdeki bu tepeler sosyal ya�am�n
de�i�ti�in kan�t�d�r. Arkeologlar aras�nda Akdeniz bilginin yay�ld��� merkez
alma e�ilimi vard�r. Bnzat piramitleri stonehergeler ilgin� paralellik g�steriyor. Ayn� d�nemde
yap�lm��lard�r. Eski toplumlar�n sahip oldu�u s�ra d��� bir m�hendislik
sergileniyor. Piramitlerdeki semboller o toplumun k�lt�rel yap�s� ilgilidir.
�� Stonehange bronz
�a�� ba��nda tamamlan�r. Neolitik d�nem sona ermi� metal alet devri
ba�lam��t�r. Art�k yeni silahlar ve yeni tar�m aletleri �retilir. S�rekli sava�
ve rekabetin oldu�u bir d�neme girilir.
��� Neonbren� Avrupa
da ki piramitlerin biri b�y�k bir kaya ta� ve toprak y���n� 5 tonluk kald�r�m
ta�lar�yla �evrilmi� kald�r�m ta�lar� �zerinde bir duvar var 5 bin y�l boyunca
bozulmadan kal�r. Mezar b�l�m�nde k�� g�nd�n�m�nde G�ne� do�arken ���nlar�
�zerinde dikey �izgi bulunan ta�a yans�r. Sonra damdaki a��kl�ktan i�eri
giriyor.
��� Neolitik an�tlar�n g�rkemli bir �rne�idir.
Bu an�tlar iyice incelenirse onlar� in�a eden insanlar�n ay�n ve g�ne�in
hareketlerini bildi�ine dair bir kan�tt�r.
���� Nimbrenshe de en
karanl�k k�s�mlar� yeni bulu�lard�. Bat� �ana��nda �l�ler y�kan�rd�. �ana��n
arkas�nda ki ta�larda semboller vard�. Ay�n her 18,6 y�lda batt��� do�u b�l�m�
bununla ayn� hizada acaba hedef g�ne� de�il de ay olabilir mi? E�er bu tahmin
do�ru ise nimbren�te ki odalar�n dizilimlerinin g�ne�
o kadar ay ile ilgisi vard�r. O zaman bu insanlar inan�lar� i�in ne s�ylenebilinir.
��� G�ne� ile Ay�n �o�unlukla iki cins ile ayn�
ba�lamda d���n�r. Ayl�k d�ng�lerden dolay� kad�nlar�n ayla ba�lant�lar�
d���n�lebilinir.
��� Stonehengte hem
toplumun kad�n k�sm�n� yani Aya �nem verilirken hem de erkek kesime yani G�ne�e
hedeflenmi� olabilir. ��nk� tar�m�n geli�mesi ile G�ne�in g�c� ile erke�e ba�l�
olarak art�yor. Erkeklerin g�ne�le kad�nlar�n Ay ile uygun bir ikilem
d���n�l�r. Bu ikilemin sebebi ne olabilir. Bunun anlam� buzullar �a��nda.
���� Poleotik
d�nemdeki avc� ve toplay�c�n�n buzullar erimeden �nceki ya�am tarz�n� anlamak
gerekiyor. Baz� Antropologlar g�n�m�zde belli toplumlar�n belli ipu�lar� verdi�ini
d���n�yorlar. Buna �rnek Kalahari ��l�nde ki Pu�man kabileleridir.
���� Bu kabileler �zerinde ki ara�t�rmalardan
her iki cinste uyum i�inde g�r�l�r. Erkek avl�yor kad�n geri kalan i�i yap�yor.
Sadece �ekirdek ailenin olmas� sosyal e�itlikten bahsedilebilinir. G�� ve
zenginlik bilinmiyordu.
���� Kad�nlar�n ayl�k d�ng�s� Ay ile ba�lant�
kurdu�unda onlar�n g�c�n� art�r�yordu. D�nyada ki d�zeni kad�nlar g�kteki
d�zeni ise Ay kuruyordu. �nemli av partileri b�y�k olas�l�kla gece
d�zenleniyordu. Hayatta kalmak i�in avlanmak b�y�k �nem ta��yordu.
���� Hayat�n ritmi Ay �zerinde �retiliyordu.
Dolunay s�ras�nda av� yakalamak i�in �����nda yaralan�l�yordu. Dinlenip yeni ay
s�ras�nda karanl�k oldu�unda erkekler e�leriyle oluyordu.
���� Hava ko�ullar� de�i�ir buzullar erir b�y�k
hayvanlar ortadan kaybolur. B�ylece sonra ki birka� bin y�lda insanlar kendi
yiyece�ini �retmek zorunda kalacaklard�.
��� Tar�m devri istenilen de�il hayatta
kalman�n �art� idi. Tar�mla birlikte eski sa�l�kl� yap�lar yoku.
Yava� yava� �zel m�lkiyet geli�ir b�ylece de�i�im
ka��n�lmaz olurdu.
��� Neolitik insanlar i�in bu an�tlar
yitirdikleri ge�mi�i temsil ediyorlard�. Bu an�tlarda Ay�a sayg� duyulup
tap�naklarda ki eski ayinleri canland�r�yordu. Art�k tar�m yapmak i�in g�ne�in
hareketlerini izlemek zorundayd�lar. Bu duruma d��menin sebebini Ay�n
hareketlerini unutup g�ne�in hareketlerini unutmakt�.
���� G�venebilece�i bir rehbere ihtiya�lar�
vard�. G�ne� ve Ay hakk�nda bilgi sahibi olan bir b�y�c� onlara yol g�sterip
teselli edebilirdi. Arkeologlar son 2 y�z y�l s�re�te Almanya Fransa ve �svi�re
de bronz �a��na ait kaz� alanlar�nda bulunan alt�ndan yap�lm�� 3 konili objeyi
y�llarca incelendi.
���� Berlin eski �a� m�zesi m�d�r� bu konilerin
b�y�c� �apkas� oldu�unu s�yler. T�renlerde ba�lar�na takarlard�. Bu ki�ilere
rahip kral denilirdi. Bunlar zaman uzman�yd�. Bronz �a��nda bu bilgi onlara g��
katard�, G�ne� ve Ay bu �apkadan temsil ediliyordu. Bu bilgi bat� medeniyet ve
k�lt�r�n� temsil ediyordu.
����� Nesiller boyu avlanan �zg�r insanlar�n
kolektif deneyimler bilgilerini etkiliyordu. Kad�nlar�n rol� de�i�iyordu. Ay�n
art�k etkisi yok tar�mda g�ne�e ihtiya� vard�. Bude
erke�in �st�nl�k ele ge�irdi�ini g�sterirdi. �nsanlar Tanr� alarak g�ne�e
tapmal�yd�.
�� Art�k en b�y�k endi�e di�er insanlard�.
�nsanlar art�k toprak sahipleri idi. B�ylece kavgalar ba�lad� kavgalar
m�cadelelere m�cadele sava�lara d�n��t�. D�nyan�n yeniden d�zelmesi i�in umut
����� vaat edebilirdi. Rahip kral bunu ba�ard���nda halka b�y�k mutluluk
kendiside b�y�k g�ce sahip olurdu. ��te o an�tlar bu nedenle yap�ld�. �n�as�
se�kin bir grup taraf�ndan organize edildi ve b�y�k olas�l�kla b�y�k bir olay ama�lan�l�yordu.
���� ��te s�z konusu buzul �a��nda ya�ama nam
ut ve devasa ku�un mekanik tasar�m� tamamlad�. Kolombiya mamutunun di�lerini
bir insan�n ne kadar uza�a f�rlatabilece�ini pratikte g�steriliyor.
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
S 1 )� Neolitik d�nemle paleotik
d�nemin temel farkl�l�klar� nelerdir. �
S 2 )� Neolitk d�nemden
kalan an�tlar nerdedir.
S 3 ) ��ngiltere� de Neolitk
d�nemden kalan toplu an�tlar�n genel �zellikleri nelerdir.�
S 4 )� Neolitk d�nemdeki
mezarlar bize o d�nemin sosyal yap�s� hakk�nda nas�l bir fikir verir.
S 5 )� hangi sosyal de�i�imlerle erkek egemenli�i
ortaya ��k�yor.
S 6 )� bireysel mezarlar bize neyi kan�tlamaktad�r.
S 7 )� Ta� devri insanlar� g��l� makineler ve
aletler olmadan bu b�y�k mezar an�tlar� nas�l yapt�lar.
S 8 )�� Tar�ma ge�ilmesiyle birlikte insanlar
aras�ndaki sosyal yap� nas�l �ekillendi.
S 9 )�� Ay ve g�ne�in �nemi neydi.
S 10)� Fransa�da Almanya�da ve �svi�re�de kaz�lar
sonucu bulunan �� koni �zerinde ki i�lemeler ne anlam ifade ediyordu.
������