NASA�NIN �RETT��� UZAY TEKNOLOJ�S� �R�NLER�N�N YERY�Z�NDEK� UYGULAMALARI(45 DAK�KA)

Amerikan uzay teknolojisi bizi di�er gezegenlere g�t�r�yor. Ama ayn� zamanda da d�nyada da �ok i�imize yar�yor. Nasa�n�n �retti�i �eyler say�s�z hayat� kurtarmada, enerji harcamalar�nda tasarruf sa�lama da ve enerji paketleme de�

Bir ko�ucunun v�cut �s�s� maraton s�ras�nda sadece otuz dakika y�z fahranayt��n �st�ne ��kar. Ama biti� �izgisini ge�tikten on be� dakika sonra v�cut �s�s� doksan fahrenayt��n alt�na d��er. Bu ani de�i�im biraz so�uk olan hava ile bir araya geldi�inde hipotermiye sebep olabilir. Ko�ucular kendilerini �l�mc�l olabilecek bu durumdan �zel metalik malzemeden yap�lan termal �rt�lerle koruyorlar. �rt� ���n bariyeri �zelli�i g�steriyor. �rt�n�n hik�yesi bu uzayda ba�lad� ayn� uzaydan gelen di�er binlerce m�kemmel �r�n gibi. Kaliforniya estindo�daki star metal kaplama fabrikas�nda ki �retilen �s� muhafaza eden �rt�lerde yine NASA�n�n g�n�m�zde de devam ettirdi�i politikan�n bir sonucu. Bu s�per ince izolasyon formunun s�rr� bir mikrobun yirmide bir kal�nl���ndaki al�minyum katman�d�r. Yani al�minyum folyodan binlerce kat daha incedir. ���iler bir milim kal�nl���ndaki bir bu�uk metre geni�li�indeki yirmi bir bu�uk kilometre uzunlu�unda ve d�rt y�z kilo gram a��rl���nda ki poliratan plastik rulosunu kaplayacaklar. Rulo y�klenip makineye kapat�ld�ktan sonra so�utma �nitesi hazneyi havadaki b�t�n nemin donduruldu�u eksi elli santigrat�a so�utacak. Mekanik pompalar arka tarafta bunlar so�urma yap�yorlar ve �nlerinde bir k�r�k var b�ylece haznedeki b�t�n havay� emip ya� pompal�yorlar. Haznedeki �s� buradaki �ubuklar olmasa s�f�r dereceye d��mez ��nk� i�inde su kal�rsa oksijende kal�r. Donmazsa i�e yaramaz. Dondu�unda i�inde oksijen kald���nda zarar vermez. Haznede ki �s�tma unsurlar� �� y�z on be� dereceye kadar �s� sa�l�yor ve plastik film rulosu d�nmeye ba�l�yor. Her tel �s�tma unsurunu besliyor ve an�nda buharla��yor. Is� bariyerinin ge�mi�i 1950�lere kadar uzan�yor ve o zamandan beri hem insanl� hem de insans�z NASA g�revlerinde kullan�lmakta. Nasa�n�n ilham verdi�i bir di�er teknolojide �u an g�z�m�z�n �n�n de olabilir. Geli�mi� polarize filmler ve g�ne� g�zl�klerindeki IB filtreleri. NASA Hab�l uzay teleskopunun kameralar� taraf�ndan kaydedilen �����n dalda boylar�n� kontrol etmek i�in bir �eye ihtiya� duydular. NASA di�er ���k yayan nesneleri g�zlemleyebilmek i�in ����� nesnelerden ay�rmak i�in ����� filtreleyen kimyasal boyal� �zel e�siz polarize filmi yaratt�. Koruman�n seviyesi o d�nem ki �ok az bulunan g�ne� siperi �zelli�indeki olan �o�u g�ne� g�zl���n�n �ok �tesindeydi. Polarize camlardaki molek�ller g�z� kama�t�ran dalga boylar�n� bloke etmede de ba�ar�l� oldu.1982�de g�ne� g�zl��� �reticisi Ig�l Ays ilk defa NASA�n�n mavi ve ultraviyole ���k �nleticilerini ve polarize camlar� olarak g�z� tamamen koruyan bir g�zl�k �retti. NASA narin teleskopunun sert ���ktan korur. Ya�am kalitesini art�rmak i�in iyi bir uykudan daha iyisi yoktur. Ultra rahat bask�y� azaltan bu �iltelerin gizli s�rr� materyali olu�turan milyonlarca a��k yap�l� h�crelerdir. S�radan s�ngerin g�zenekli yap�s�na bask� uyguland���nda enerjinin �o�u uygulanan g�ce kar�� koydu�u i�in materyali geri iter. Tempro h�creleri ise �oku emer i�indeki havay� bo�altarak enerjiyi materyale yayar ve bask�y� uygulayan nesnenin �eklini al�r. Ay robot kameralar� ve sens�rleri ile bilgi toplayan uzaktan kumandal� bir robottur. Apollo projesinde aya inen astronotlar�n bir solunum cihaz�na ihtiya�lar� olacaklar�n� fark ettiler. PLSS ad�n� verdikleri ve astronotlara ay y�r�y��leri s�ras�nda d�rt saat oksijen sa�layacak bir solunum cihaz� tasarlad�lar. Elektrikli ara�lar�n daha g��l� olmas� i�in �al���yorlar. Bir kere �arj ettikten sonra �ok daha uzun mesafeleri kat etmemizi sa�layan bir ak� sistemi teknolojisine sahipler. NASA�n�n yaratt��� �arj edilebilir lityum piller bu araba ve diz �st� bilgisayarda kullan�l�yor. PRP(petrol at��� temizleme) �r�n� suyu ve topra�� temizler �ok k���k partik�llerden olu�ur. Hidrokarbonca tutunan ya� emicilerdir. Desteleyici maddeye gerek yoktur. Geri d�n���ml�d�r. PRP tozu asl�nda mikrosper denilen i�i bo� minik taneciklerden olu�uyor. Mikrosperleri tek etkin madde kullan�larak �retiliyor bal mumu.

Buzda kurutulmu� yiyeceklerde kuma�tan yap�lan yap�lara g�ne� panellerine hatta spor ayakkab�lara kadar bir�ok �eyin uzaydan bize ula�mas� NASA�n�n ana plan�n�n bir par�as�. Nasa kuruldu�unda uzay� ke�fetmek i�in geli�tirilen her t�r teknolojinin halk�n kullan�m�na sunulmas�n� �art ko�mu�tu. �nsanlar genellikle g�nl�k hayatlar�nda kulland�klar� bir�ok �eyi uzay teknolojisi sayesinde ortaya ��kt���n� fark etmiyorlar.

����������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.       NASA ka� y�l�nda kuruldu?

2.       NASA�n�n kurulma amac� nedir?

3.       Termal �rt�n�n faydalar� nedir?

4.       Kaplama yap�lan malzemelerin h�z fark� neyden kaynaklanarak de�i�iyor?

5.       So�utma sisteminde nemin olmas� makineyi nas�l etkiler?

6.       Al�minyum bulutu filme ula��nca hangi rengi al�r?

7.       Astronotun k�yafeti nas�l olmal�d�r?

8.       Kameralar� IB izolasyonundan korumak i�in lenslerin i�ine ne yerle�tirildi?

9.       G�ne� siperi �zelli�indeki ye�il renkli camlar hangi renklerdeki ����� absorbe ederler ?

10.   Kaplamaya hangi maddenin eklenmesiyle ultraviyole ve mavi ���nlar�n zarar�n� y�zde doksan dokuz(%99) oran�n da azalt�r?

11.   Yanmaz kaplamalara ne denir?

12.   Ay robot ilk defa ka� y�l�nda ve nerede kullan�ld�?

13.   NASA�n�n elektrik tasarruflu karanl�kta parlayan teknolojisi ne bazl�d�r?

14.   PRP(petrol at���n� temizleme) neyden yap�l�yor ve yap�ld��� maddenin i�inde neler ihtiva eder?

�� ��

����������������������������������������������������������������������������������������������������������� KAD�R G�KPUNAR

�������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 08010002017���� ����������������������� ����� ����������������������������������������������������������������������