NASA�NIN �RETT��� UZAY TEKNOLOJ�S�
�R�NLER�N�N YERY�Z�NDEK� UYGULAMALARI(45 DAK�KA)
Amerikan uzay teknolojisi bizi di�er
gezegenlere g�t�r�yor. Ama ayn� zamanda da d�nyada da �ok i�imize yar�yor.
Nasa�n�n �retti�i �eyler say�s�z hayat� kurtarmada, enerji harcamalar�nda
tasarruf sa�lama da ve enerji paketleme de�
Bir ko�ucunun v�cut �s�s� maraton s�ras�nda
sadece otuz dakika y�z fahranayt��n �st�ne ��kar. Ama biti� �izgisini ge�tikten
on be� dakika sonra v�cut �s�s� doksan fahrenayt��n alt�na d��er. Bu ani
de�i�im biraz so�uk olan hava ile bir araya geldi�inde hipotermiye sebep
olabilir. Ko�ucular kendilerini �l�mc�l olabilecek bu durumdan �zel metalik
malzemeden yap�lan termal �rt�lerle koruyorlar. �rt� ���n bariyeri �zelli�i
g�steriyor. �rt�n�n hik�yesi bu uzayda ba�lad� ayn� uzaydan gelen di�er
binlerce m�kemmel �r�n gibi. Kaliforniya estindo�daki star metal kaplama
fabrikas�nda ki �retilen �s� muhafaza eden �rt�lerde yine NASA�n�n g�n�m�zde de
devam ettirdi�i politikan�n bir sonucu. Bu s�per ince izolasyon formunun s�rr�
bir mikrobun yirmide bir kal�nl���ndaki al�minyum katman�d�r. Yani al�minyum
folyodan binlerce kat daha incedir. ���iler bir milim kal�nl���ndaki bir bu�uk
metre geni�li�indeki yirmi bir bu�uk kilometre uzunlu�unda ve d�rt y�z kilo
gram a��rl���nda ki poliratan plastik rulosunu kaplayacaklar. Rulo y�klenip
makineye kapat�ld�ktan sonra so�utma �nitesi hazneyi havadaki b�t�n nemin
donduruldu�u eksi elli santigrat�a so�utacak. Mekanik pompalar arka tarafta
bunlar so�urma yap�yorlar ve �nlerinde bir k�r�k var b�ylece haznedeki b�t�n
havay� emip ya� pompal�yorlar. Haznedeki �s� buradaki �ubuklar olmasa s�f�r
dereceye d��mez ��nk� i�inde su kal�rsa oksijende kal�r. Donmazsa i�e yaramaz.
Dondu�unda i�inde oksijen kald���nda zarar vermez. Haznede ki �s�tma unsurlar�
�� y�z on be� dereceye kadar �s� sa�l�yor ve plastik film rulosu d�nmeye
ba�l�yor. Her tel �s�tma unsurunu besliyor ve an�nda buharla��yor. Is� bariyerinin
ge�mi�i 1950�lere kadar uzan�yor ve o zamandan beri hem insanl� hem de insans�z
NASA g�revlerinde kullan�lmakta. Nasa�n�n ilham verdi�i bir di�er teknolojide
�u an g�z�m�z�n �n�n de olabilir. Geli�mi� polarize filmler ve g�ne�
g�zl�klerindeki IB filtreleri. NASA Hab�l uzay teleskopunun kameralar�
taraf�ndan kaydedilen �����n dalda boylar�n� kontrol etmek i�in bir �eye
ihtiya� duydular. NASA di�er ���k yayan nesneleri g�zlemleyebilmek i�in �����
nesnelerden ay�rmak i�in ����� filtreleyen kimyasal boyal� �zel e�siz polarize
filmi yaratt�. Koruman�n seviyesi o d�nem ki �ok az bulunan g�ne� siperi
�zelli�indeki olan �o�u g�ne� g�zl���n�n �ok �tesindeydi. Polarize camlardaki
molek�ller g�z� kama�t�ran dalga boylar�n� bloke etmede de ba�ar�l�
oldu.1982�de g�ne� g�zl��� �reticisi Ig�l Ays ilk defa NASA�n�n mavi ve
ultraviyole ���k �nleticilerini ve polarize camlar� olarak g�z� tamamen koruyan
bir g�zl�k �retti. NASA narin teleskopunun sert ���ktan korur. Ya�am kalitesini
art�rmak i�in iyi bir uykudan daha iyisi yoktur. Ultra rahat bask�y� azaltan bu
�iltelerin gizli s�rr� materyali olu�turan milyonlarca a��k yap�l� h�crelerdir.
S�radan s�ngerin g�zenekli yap�s�na bask� uyguland���nda enerjinin �o�u
uygulanan g�ce kar�� koydu�u i�in materyali geri iter. Tempro h�creleri ise
�oku emer i�indeki havay� bo�altarak enerjiyi materyale yayar ve bask�y�
uygulayan nesnenin �eklini al�r. Ay robot kameralar� ve sens�rleri ile bilgi
toplayan uzaktan kumandal� bir robottur. Apollo projesinde aya inen
astronotlar�n bir solunum cihaz�na ihtiya�lar� olacaklar�n� fark ettiler. PLSS
ad�n� verdikleri ve astronotlara ay y�r�y��leri s�ras�nda d�rt saat oksijen
sa�layacak bir solunum cihaz� tasarlad�lar. Elektrikli ara�lar�n daha g��l�
olmas� i�in �al���yorlar. Bir kere �arj ettikten sonra �ok daha uzun mesafeleri
kat etmemizi sa�layan bir ak� sistemi teknolojisine sahipler. NASA�n�n
yaratt��� �arj edilebilir lityum piller bu araba ve diz �st� bilgisayarda
kullan�l�yor. PRP(petrol at��� temizleme) �r�n� suyu ve topra�� temizler �ok
k���k partik�llerden olu�ur. Hidrokarbonca tutunan ya� emicilerdir. Desteleyici
maddeye gerek yoktur. Geri d�n���ml�d�r. PRP tozu asl�nda mikrosper denilen i�i
bo� minik taneciklerden olu�uyor. Mikrosperleri tek etkin madde kullan�larak
�retiliyor bal mumu.
Buzda kurutulmu� yiyeceklerde kuma�tan
yap�lan yap�lara g�ne� panellerine hatta spor ayakkab�lara kadar bir�ok �eyin
uzaydan bize ula�mas� NASA�n�n ana plan�n�n bir par�as�. Nasa kuruldu�unda
uzay� ke�fetmek i�in geli�tirilen her t�r teknolojinin halk�n kullan�m�na
sunulmas�n� �art ko�mu�tu. �nsanlar genellikle g�nl�k hayatlar�nda
kulland�klar� bir�ok �eyi uzay teknolojisi sayesinde ortaya ��kt���n� fark
etmiyorlar.
����������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda
Vard�r.
1.
NASA ka� y�l�nda kuruldu?
2.
NASA�n�n kurulma amac� nedir?
3.
Termal �rt�n�n faydalar� nedir?
4.
Kaplama yap�lan malzemelerin h�z fark� neyden kaynaklanarak de�i�iyor?
5.
So�utma sisteminde nemin olmas� makineyi nas�l etkiler?
6.
Al�minyum bulutu filme ula��nca hangi rengi al�r?
7.
Astronotun k�yafeti nas�l olmal�d�r?
8.
Kameralar� IB izolasyonundan korumak i�in lenslerin i�ine ne
yerle�tirildi?
9.
G�ne� siperi �zelli�indeki ye�il renkli camlar hangi
renklerdeki ����� absorbe ederler ?
10.
Kaplamaya hangi maddenin eklenmesiyle ultraviyole ve mavi
���nlar�n zarar�n� y�zde doksan dokuz(%99) oran�n da azalt�r?
11.
Yanmaz kaplamalara ne denir?
12.
Ay robot ilk defa ka� y�l�nda ve nerede kullan�ld�?
13.
NASA�n�n elektrik tasarruflu karanl�kta parlayan teknolojisi
ne bazl�d�r?
14.
PRP(petrol at���n� temizleme) neyden yap�l�yor ve yap�ld���
maddenin i�inde neler ihtiva eder?
�� ��
�����������������������������������������������������������������������������������������������������������
KAD�R G�KPUNAR
��������������������������������������������������������������������������������������������������������������
08010002017���� ����������������������� ����� ����������������������������������������������������������������������