����������� NASA�n�n dev ta��y�c�lar� aras�nda
Pantonol 124 ve S�per Gupi� nin �nemi b�y�kt�r. Bu u�aklarla Atlas 5 roketleri
ve uluslar aras� uzay istasyonun �nemli par�alar�n� ta��mak i�in icat
edilmi�tir. Roket par�alar�n� imal yerlerinden f�rlatma yerlerine bu kargo
u�aklar� sayesinde ta��n�r.
Pantonol 124 gezegenin en
b�y�k kargo u�aklar�ndan biridir. Rus yap�m� bu dev nakliye u�a�� 69 m
uzunlu�unda 20 m boyunda, bagaj hacmi ise 7534 � ten b�y�kt�r. 55 arabay�
alabilecek kapasiteye sahiptir. Pantonol 124 maksimum kalk�� a��rl��� 353
tondur. Bu u�ak yerden kald�r�lamayacak kadar a��rl�ktaki nesnelerin
ta��nmas�nda kullan�l�r. 2002 y�l�nda Pantonol Amerikan kupas� i�in 24 metrelik
bir yat� �ngiltere � den Yeni Zelanda� ya ta��d�. 2005 y�ll�nda ise Pusoloni taraf�ndan ganimet olarak al�nan 160 tonluk granit
dikili ta�� Etyopya� ya geri g�t�rd�. Ancak atlas V roketleri Pantonol� un� bug�ne dek ta��d��� en pahal� ve en hassas
kargolard�r.
����������� Pantonol� un en �a��rt�c� �zelli�i
3,5 tonluk burun kapa��n�n u�aktaki 34 bilgisayar�n biri taraf�ndan kontrol
edilmesi, bilgisayar kapa�� motor sistemini ve hidrolik ayaklar� y�netiyor.
U�ak yerde olmas�na ra�men i�eri �ekilebilen �n tekerlekleri bir ba�ka hayret
verici �zelli�idir. Bu sayede u�ak y�klemeyi ve bo�altmay� kolayla�t�racak 3
derecelik ��kme ger�ekle�tiriyor, t�pk� bir otob�s gibi.
����������� �lk Pantonol kargo u�a�� Pantonol
22.10.1965� te Paris havac�l�k g�steri�inde ilk kez
sahneye ��kt�, D�nya� n�n en b�y�k u�a�� olarak
selamland�. Asl�nda Rus ordusu taraf�ndan Rusya� n�n
geli�memi� do�u b�lgelerine kargo ta��mak i�in kullan�l�rd�.2� li �n tekerle�i, denge i�in kullan�lan ikiz kuyruk kanad�
ve 88 tonluk ta��ma kapasitesi ile da�l�k b�lgelerdeki operasyonlar i�in dizayn
edilmi�tir. 1986� da Pantonol 22 takma ad� akbaba olan Pantonol 124� e b�rakt�.
Bu kargo u�a�� ilkine g�re daha geni�, daha uzun, daha a��r ve b�y�k y�kleri ta��mak
i�in geli�tirildi.4 ana sistemden olu�makta ve 6 ki�ilik u�u� ekibi taraf�ndan
u�urulmaktad�r. Bu u�ak saatte 8-9 ton aras�nda yak�t yak�yor ve bu u�aklar�n
pistleri daha b�y�k oluyor.
������������ Di�er bir u�ak ise 377 SGP s�per
Gupi� dir. Uzay istasyonunun Amerikal�lar taraf�ndan yap�lan neredeyse t�m
par�alar�n�n imal edildi�i noktadan f�rlat�ld��� noktaya Gupi ta��yor. S�ra
d��� ve e�siz bir hava ta��t�d�r, Gupi� yi e�siz
k�lan �ey g�r�n���d�r. D�nya� n�n en �i�man u�a��
olarak biliniyor. S�per Gupi 43 metre uzunlu�unda, kanat mesafesi 47 metre ve
14 metre boyundaki bu u�a��n 22 ton ta��ma kapasitesi vard�r. �zel e�itilmi�
pilotlar taraf�ndan u�uruluyor. Pantonol 124 kadar geni� olmazsa da s�per Gupi
uzay istasyonunun par�alar�n� ta��mak i�in m�kemmel g�vde ve boyutlara
sahiptir. Ge�mi�te �nceki maddeleri a��r� k�r�lgan uzay teleskopunun aynas�n�
ve Amerika� n�n ilk uzay istasyonunun S�per Gupi� yi ta��d�. Bu S�per Gupi �imdiye kadar yap�lan 4 Gupi� den
biridir. Seri 1960� lar�n ba�lar�nda hamile Gupi� nin yap�m�yla ba�land�. Kuzey
Kaliforniya da bir pistte �al��malar ba�lad�. 40 tondan fazla a��rl���yla ilk
test u�u�unu 19 eyl�l 1962� de ger�ekle�tirdi. Bir �ok �st d�zey NASA yetkilisi
asla u�amayaca��n� s�ylediler ama u�tu ve D�nyan�n en b�y�k u�a�� olarak tarihe
ge�ti. NASA i�in demir bas haline geldi. �ok ba�ar�l� olan bu u�aklar 1965� te daha geni� ve a��r kargolar i�in ikincisi imal edildi,
ismi S�per Gupi oldu. S�per Gupi �ncekine nazaran burun k�sm� a��labilir duruma
getirildi ve kargolar �n taraftan y�klenebildi.
��������� Roketler y�r�ngeye malzeme g�t�r�rken
ve astronotlar Uluslar aras� uzay istasyonunda i�inde evrenin s�rlar�n�
ke�federken hepsi ba�ar�lar�n� bu ta��y�c� u�aklar�n becerilerine bor�lular.
�
���������������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin
Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
���������������