����������������������������������������������������� �Muhte�em Makine-�nsan V�cudu

��nsan ikiy�zalt� kemik,alt�y�zelli kas,ya�am boyu(70 ya�) �� trilyon kez atan kalp,her nefesi binbe�y�z metre ta��yan solunum,milyarlarca h�cre ve bunlarla beraber e�siz bir denge ile �al��an genetik kodlar bulunur.�nsan v�cudu m�kemmel bir mekanizmad�r.

�Teknoloji ile beyinin d���n���n�,kalbin at���n� ve bir hayat�n ba�lamas�n� g�rebiliyoruz.�nan�lmaz insan v�cudunun potansiyelini ke�fediyoruz.

��nsan ad� verilen g�zellik,bir sperm ve yumurta h�cresinin birle�imi ile g�zle g�r�lemeyecek kadar k���k bir yap�dan olu�ur.Bir m�hendisin, biribirinden farkl� ama birbiriyle uyum i�inde durabilen bir makine yaratmas� olarak tarif edersek, yanl�� bir s�ylem olmayacakt�r.

�D�nya�da saniyenin �eyre�inde yeni bir insan ya�am yolculu�una ba���yor.Bu yolculu�u anlamak i�in en ba�tan ba�lamal�y�z.

�Kavram k�mesinde , bagz� insanlar i�in mucizeler; imkans�zd�r.Ama bu��n�n bilimi imkans�z� ger�ekle�tirebiliyor.

�Onbir y�ld�r �oco�u olmayan bir �ift,bir terslik oldu�unu d���n�p,doktora ba�vururlar.Doktor,mucize da��tmad���n� ama,�Her hafta t�p bebek tedavisi ile her hafta bir bebek doguyor.��

�T�p bebek,insan v�cudunun d���nda yap�lmas�na ra�men do�al bir uygulamad�r.Vucutda ger�ekle�en d�llenme labaratuar ortam�nda ger�ekle�tirilecektir.

�Kad�na,yumartalamas�n� artd�rmak,h�zland�rmak ve sa�lam yumurta h�creleri olu�mas�n� sa�lamak i�in , bir dizi hormon tedavisi yap�lmaktad�r.Bir s�re sonra , hormon tedavisi ile yumurtalar haz�r hale gelmektedir.

�Kad�n,ameliyathaneye al�n�yor.Burada bir �e�it enjekt�r yard�m� ile kad�nda olu�an 27 adet yumurta al�n�yor ve labaratuar ortam�nda g�ven alt�na al�n�yor.Erkegin , spermleri al�n�yor.Erkekden ve kad�ndan al�nan �reme h�creleri,sa�l�kl� olanlar� ay�rt ediliyor.Spermin sa�l�kl� oldu�unu mikroskop incelmesinde g�zlenen hareket becerisine g�re saptan�yor.Kad�nda sa�l�kl� yumurta h�cresi say�s� 13 olarak belirleniyor.

�Labaratuar ortam�nda, kad�n�n herhangi bir sa�l�kl� yumurta h�cresi al�n�yor ve erkekden al�nan rastgele bir sperm h�cresi , yumurtaya enjekte ediliyor ve bu geri kalan b�t�n yumurta h�crelerine tekrarlan�yor.Bu a�amadan sonra kritik d�neme giriliyor.��nk�; spermin yumurtay� sa�l�kl� bir �ekilde d�llemesi gerekmektedir.Eger , ba�ar��� olunursa bir insan�n olu�umunun ilk mucizesi ger�ekle�mi� olcakt�r.

�Erkek ve kad�ndan al�nan �reme h�crelerinde, 23 erkekde � 23 kad�nda kromozon bulunur ve bunlar d�llenme ile bir insan�n toplam kromozon say�s� yani, 46 kromozonlu bir yap�y� olu�tururlar.Bu olu�an karma��k yap� , yeni olu�acak canl�n�n b�t�n biligilerini( boy uzunlu�u,sa� rengi vb) bilgilerini bar�nd�r�r.Bu olu�an yeni canl�n�n ilk var olma an� diyebiliriz.

��nsan genom projesi ile biyolojide bir devrim olmu�tur.27 milyon par�al�k bir puzzle �n ��z�lmeye ba�lam��t�r.Bilim adamlar�n i�i cok zordur, 4 harf ve yakla��k 3 milyon kelimeden olu�an bir kitap� anlamak,yorumlamak ve ��zmek gerekmektedir.Ama bu proje ger�ekle�tirildi�inde , ya�lanman�n bile �n�ne ge�ilebilicegini �ne s�rmektedir.

�Kad�ndan al�nan 13 yumurta ba�ar�l� bir �ekilde d�llendi.D�llenmi� yumurta h�zl� bir mitoza ba�lad�.Bu sayede DNA kodlar�n� �o�altmaktad�r.Mitoz� be� g�n takip ediliyor.Sonunda blastozit denilen h�cre k�meleri meydana geliyor.Bu olu�an blastozitlerden biri ailenin �ocu�u olabilir.

�Blaztositlerde emriyonik k�k h�creler bulunur.Bu k�k h�creler ba�kala��m ge�irerek insan� olu�turan di�er h�cre tipleri d�n���rler.(kan,sinir,kas,kemik vb)K�k h�creler bulunduklar� ortama g�re ba�kala��m ge�irirler.Yani ayn� ortamda bulunan k�k h�creler, ayn� tip h�cre tiplerine d�n���rler.Bu y�zden ba�kala��m ge�irip , �e�itli h�cre tiplerine d�n��melerinde bulunduklar� ortam cok �nemlidir.K�k h�crelerinde ilk ba�kala��m ge�iren h�cre kalp kas� h�cresi yani dola��m sistemi sistemi h�creleridir.Eger eri�kin bir insanda, blastozit d�neminden bu yana ta��d��� k�k h�creler bulunursa, insanlar�n yakalanaca�� �l�mc�l hastal�klara ve organ ve uzuv kay�plar�nda �l�mlerin ��ne gecilebiliecegi d���n�l�yor.�rnegin, b�brek yetmezli�i olan bir insan uyumlu bir b�brek bulamaz ise �l�cek , eger k�k h�creleri bilinir ise� hasta hayat�n� kaybetmeden ona yeni bir b�brek olu�turmak kolay olucak.Bu �rnek belki g�n�m�z d�nyas�nda m�mk�n de�il ama ilerleyen zamanlarda bu ve bunun gibi yeni tedavi y�ntemleri geli�tirilebilece�i ve uygulanabilicegi ortamlar olu�acakt�r.

�Kad�ndan al�nan 27 yumurtadan , 13 � sa�l�kl� idi ve d�llenen 13 yumurtadan 5 tane eri�kin blastosit meydana geldi.Bu 5 tane blastozit art�k kad�n�n rahmine enjekte etmeye haz�r.(Olu�an blastozitlerden say�s� hastan�n iste�ine ba�l� olarak , rahime enjekte ediliyor.Ne kadar cok blastozit enjekte edilirse o kadar sans fazla , ama lakin! Hepsininde tutma olas�l��� bulunmakta .Bu y�zden kad�n�n iste�ine b�rak�lmakta.) Enjekte edilen blastozitlerin kad�n�n rahmine tutunmas� laz�m , eger tutunursa kad�n hamile kalacakt�r.

�10 g�n sonra kad�na hamilelik testi yap�l�r.Sonu� pozitif ise operasyon ba�ar�l� olmu�tur.Bu a�amadan sonra emriyo-fet�s-bebek d�n���m� ger�ekle�ecek ve yeni bir insan ya�am� ba�layacakt�r.

�Rahimde geli�im s�recinde ilk olu�an sitem dola��m sitemidir.Embriyo 27 g�n sonra kalp at��� ba�lamaktad�r.Bundan sonra hayat�n�n sonuna dek hi� durmadan devam edecek bir olay .

�Bir insan �mr� boyunca(ort 70 y�l) ortalama 3 trilyon kez kalp at��� meydana gelir.Kalp at��lar�n� beyin kontrol eder.Y�ksek kondisyon harcama gerektirdi�i durumlarda veya korkma,a��k olma vb durumlarda beyin kalpe mesaj(impuls) g�ndererek kalp at�� say�s� ve ritmini d�zenler.

�Beyin ve v�cut koordineli �al���r.Bir sporcu v�cudunu geli�tirirken , ayn� zamanda beyin fonksiyon i�levlerini de geli�tirir.� �rne�in, bir basketbolcu devaml� sahada efor sarf etmektedir, oyun s�ras�nda h�zl� d���nme ve karar vermesi, top s�rerken arkada�lar�n� g�zlemlemesi gerekmektedir. Yani ayn� anda bir�ok fonksiyonu yerine getirmektedir.V�cudunun ma� boyunca zinde kalmas� i�in devaml� antrenman yapmaktad�r.Bilim adamlar�n�n ara�t�rmas� ile bir basketbolcu antremin yaparken , yaln�zca v�cudunu geli�tirmekle kalmay�p ayn� anda beyin fonksiyonlar�n�n h�zl� �al��mas�n� ve �abuk karar verme, alg�lama gibi hayati �nem ta��yan fonksiyonlar�n� da ayn� anda geli�tirmektedir.

��nsan beyni v�cudun %2 si iken , oksijenin %20 sini kullan�r.�ki yar�m k�resinde yakla��k 100 trilyon sinir h�cresi(n�ron) bulunmaktad�r.N�ronlar omurilik yoluyla b�t�n v�cudu sarm��lard�r.D��ar�dan veya i�eriden gelen tepkileri direk beyine iletmektedir.

�T�m�r hastas� olan bir insan �ok �abuk v�cutsal faaliyetlerini kaybedebilir ve hayat�n� kaybedebilir.T�m�r tedavisi cok zor ve riskli bir ameliyatt�r.Tedavide t�m�r�n yeri �ok �nemlidir.Yanl�� yere yap�lan m�dahale b�y�k ve �nlemez sonu�lar do�urabilir.

�Beyninin kontrol merkezi ve konu�ma merkezi yak�n�nda t�m�r bulunan bir hasta �nce MR � �ekilir. MR da t�m�r�n kaplad��� alan ve hangi fonksiyona zarar verdi�ini saptamak cok �nemlidir.MR sonu�lar�ndan hastan�n beyninin 3 boyutlu haritas� ��kar�l�r.Bu harita sayesinde doktor ameliyat esnas�nda hi�bir s�rprize mahal vermemek istemektedir.Ameliyattan �nce hastay� tan�r, hem 3 boyutlu harita ile anatomik, hem de �e�itli testler ile psikolojik olarak tan�r.T�m�r konu�ma merkezi yak�n�nda oldu�undan , hasta ameliyat�n gei� bir k�sm�nda uyan�k kalmak zorundad�r. B�ylece doktor ani geli�ebilecek olumsuz durumlara kar�� tedbir almaktad�r.

�Ameliyat �ncesi doktor birka� defa 3 boyutlu harita �st�nde al��t�rma yaparak , beyinin i� yap�s�n� tam olarak kavramaktad�r.

�nsan v�cudu ne kadar karma��k olursa olsun, insanl�k hep onu ��zmeye u�ra�m��t�r.Varl���n�, ilk yarat�ld��� g�nden beri ara�t�ran insan,hi�bir zaman bu gayesinden vazge�meyecektir.Bu b�t�n ugra�lar�da insanl��a yeni ufaklar a�acakt�r..

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.�nsan v�cudunu bir �eye benzetmek gerekirse neye benzetirdiniz?

2.Biyoloji a��s�ndan sizce teknolojinin yararlar� nelerdir?

3.�nsan temelde nelerden olu�ur?

4.Sizin kavram k�menizde ,��MKANSIZ� kelimesinin nas�l bir kar��l��� bulunmaktad�r?

5.Bilim ve teknoloji sizce imkans�z� ba�arabilirimi?

6.T�p Bebek tedavisi hakk�nda bilgi veriniz.

7.�nsan Genom projesi nedir?

8.Kromozon nedir? �nsanda ka� kromozom bulunur?

9.Blastozit nedir?

10.K�k H�cre nedir?K�k h�cre ile gelecekte neler yap�labilir?

11.K�k h�crelerin ba�kala��m� ile ortam aras�ndaki ili�ki nedir?

12.Rahime enjekte edilen blastositlerin say�s�n�n fazla olmas�n�n avantajlar� ve dezavantajlar� nelerdir?

13.Embriyo da ilk hangi sistem olu�ur?

14.Kalp ile Beyin aras�nda nas�l bir ili�ki vard�r?

15.Vucut geli�imi ile Beyin fonksiyonlar� aras�nda nas�l bir ili�ki vard�r?

16.Tim�r hastal��� nedir?

17.Tim�r tedavisinde MR �n �nemi nedir?

18.Tim�r tedavisinde t�m�r�n yerinin tam olarak bilinmesi neden �nemlidir?

����� CELAL U�AR FEN B�LG�S� ��RETMENL��� (�.�) A-4 9010054021