�nsanlar�n
ihtiya� duyduklar� yiyecekleri bulabilecekleri bir yer ihtiyac� insanl�k tarihi
kadar eskidir. Yiyecek olmadan ya�anmaz. Yiyecek ihtiyac� her toplumun her
medeniyetin olmazsa olmaz�d�r. �ehirler olu�tuk�a� buralarda yo�unla�an insan n�fusu
ihtiya�lar�n� �iftliklerde yeti�tirmek yerine , haz�r alabilecekleri pazarlara
y�nelmeye ba�lad� . Avrupal� g��menler kuzey Amerika ya yerle�meye ba�lad���
andan itibaren limanlarda insanlar�n avl�yamad���
veya kendi ba�lar�na yeti�tiremedikleri �r�nlerin yan� s�ra kahve,
�eker,battaniye gibi temel ihtiya�lar sat�lmaya ba�land� . al��-veri� in
tarihinin ne oldu�u bilinmiyor. Paran�n icad�ndan �nce mallar takas yoluyla el
de�i�tirirdi. Biraz tuz a kar��l�k develer y�k�nce alt�n ve erzak , ayna ya
kar��l�k yine y�klerce alt�n ve g�m���n takas edildi�i d�nemleri yaz�yor tarih
kitaplar� , o zamanlarda ender bulunan �eyler bol bulunanlardan de�erliydi. Bu
kural paran�n kullan�lmaya ba�lanmas�ndan sonrada pek de�i�medi asl�nda.����������������������������������������� -----
neyse bu kadar eskiye gitmeyelim�
Ge�en
her g�n �ehirlerin ald��� n�fus g��leri artmaktayd�. Bu yo�unlu�un
ihtiya�lar�n� kar��l�yabilecekleri yerler ilk parakent e sat�c�lar yani d�kkan ad� verilen yerler
a��lmaya ba�lad�. D�kkanlarda �e�it fazlayd� ve k�sa s�rede �ok kazan�
sa�lad�lar. Artan kazan�lar ve taleplerin �oklu�undan dolay� k�sa s�rede
d�kkanlar artmaya ba�lad�.
20.yy
ba�lar�nda ( the great atlant�c & pas�f�c tea company ) �lkenin ilk
marketler zincirini olu�turmu�.� G�n�m�z
al��-veri� �eklinden uzak olan bir �ekilde m��teri liste haz�rlar g�revliye
verir , g�revlide �r�nlerini getirirdi. M��terinin tezgahlar�n arkas�na ge�ip
�r�nleri se�ebilmesi yasakt�. Bu yasak o zamanlarda bir bakkal i�letmecisi olan
ki�i taraf�ndan kald�r�l�yor. Bu ki�inin sonradan a�t��� ( p�ggly
w�ggly ) ad�ndaki ilk s�per market �rne�i ilk
al��-veri� sepetinin ve �r�n etiketlerinin kullan�ld��� yer oluyor�
G�n
ge�tik�e b�y�yen bir sekt�r halini alan s�permarket i�letmecili�i g�n ge�tik�e
b�y�yor. Artan gelirler rekabet ortam� olu�turuyordu. . .
Amerika'n�n
2. d�nya sava��na kat�l�m�yla mahallelerde ki bakkal lar�n
i�letmecileri askere �a�r�ld�. Bu nedenden dolay� kapanan k���k i�letmeler
b�t�n talebin s�permarketlerden kar��lanmas�na neden oldu. Sava� zaman� orduya
�a�r�lan erkeklerin yerine s�permarketler kad�nlar� �al��t�rarak o zaman�n
devrim niteli�inde ki �zg�r kad�n karakterini ba�latm�� oldu. --- ne de olsa ekonomik
�zg�rl�kt� as�l �zg�rl�k kapitalist bir sistemde�
Bununla
birlikte sava� sonras� bolluk s�permarketlerin devle�mesine ve �lke
ekonomisinde b�y�k yer alan dev gelirlere sahip oldular. Artan gelirler rekabet
ortam�n� daha da k�z��t�rd�.
S�permarketler
1930 lardan g�n�m�ze sat��lar�n�n d��t��� zaman 80
y�ld�r ayn� reklam s�z�yle �r�nlerini tekrar satm��lard�r. ( �ND�R�M ) .
asl�nda indirimi yap�lan �r�n promosyondur . dikkatler onun �zerine �ekilir ve
ona �zendirilir. Promosyonu yap�lan �r�n�n fiyat�n�n azalt�ld��� miktarda ba�ka
�r�nlerin fiyat miktar� artt�r�l�r�
G�n�m�z
s�permarketlerinde teknolojiyi bir g�n ilerden takip edebilmek m�mk�n. Ups ( evrensel �r�n kodu) teknolojisi ilk olarak
marketlerde kullan�lm�� ve geli�tirilmi�tir. �lk olarak 1937 de katlana bilir
iskemleden yola ��karak, g�n�m�z market arabas� geli�imi ve bunlar�n
h�rs�zlar�na kar�� teknolojik yenilikler yine ilk olarak s�per marketlerde
kullan�lm��t�r. G�n ge�tik�e artan rekabet ortam� i�letmecileri daha da zor
durumda b�rakm��t�r. Bunun faydalar�ysa g�n�m�z s�permarketlerine yans�m��t�r.
Teknoloji ve s�permarketler o kadar i�li-d��l� olmu�lar ki insanlara
bilgisayarlar� veya� android
cep telefonlar�yla sanal ortamda market gezdirilebiliyor ( g�rsel olarak) yapt���
al��-veri� listesini ( kredi kart no ve �ifre ) ile birlikte al�p ertesi g�n
veya ayn� g�n i�erisinde m��teriye alm�� oldu�u �r�nleri ula�t�r�p teslim
edebiliyor�
Bununla
da kalmay�p sosyal bilimlerden� de
faydalan�p m��terinin ilgi alanlar�n� ve nas�l daha �ok al�� � veri� yapaca��n�
sa�lamak i�in �e�itli y�ntemler denemektedirler. Psikoloji biliminden
faydalan�p ; insanlar�n hangi ton ���kta , ne t�r renkte , ne t�r m�zik dinlerken
, hangi kokular e�li�inde s�per markette daha �ok gezip daha fazla al�-veri�
yapt�klar�n� ara�t�r�yorlar�
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
�HSAN AKBA� / E��T�M FAK.
B�O.��RT.� NO: 10010002042