���� M�knat�s
�ubu�unu d�nyan�n manyetik alan�na b�rakt���m�z vakit kendili�inden kuzeydo�uya
y�nelecektir. Pusulalar da ayn� bu mant�kla �al���r.� G�vercinlerin a��zlar�nda manyetit denen
manyetik bir mineral bulunarak manyetik alana duyarl� olmas�n� ve y�n bulmas�n�
sa�lar.
���� Bir bak�r tel
bir bak�r borunun etraf�na sar�p i�ine bir m�knat�s at�larak tellerde leblerin
yanmas�n� sa�layan bir elektrik ak�m� meydana getirebilir. Buna elektro
manyetik alan ind�ksiyonu denir. Bu indiksiyon
lunaparktaki kabinlerde kullan�l�r. Bu kabinler d��erken bak�r kanatlar�n
yan�ndan ge�iyor ve d��me hareketi elektrik ak�m�n�, elektrik ak�m� da kendi
manyetik alan�n� yaratarak kabini durduruyor. Kap�lar�n dayan�kl�l��� Hemi
Hern�s� da ki test laboratuarlara g�nderilen kap�lar 50 bin kez �arp�l�p
kapat�larak, yapay bir g�ne� ve ya�mur yapan bir yapay makineye konulur e�er su
s�zd�rmazsa ve �atlamazsa testten ge�er. Bir di�er test ise 35 kg a��rl�l���nda
bir torba as�l�r ve b�rak�l�r e�er k�r�lmazsa testten ge�er ve kap� pazarlamaya
haz�rd�r.
���� D�rt vitesli
bir 1992 model fortes kordun di�lik kutusu farkl� b�y�kl�kte di�liden olu�an
iki di�li �ark seti belirli konumlara gelecek �ekil de hareket eder. Birinci
vites i�in birinci konum diye motorun �al��mas�n� sa�lar.
���� Elektrik
kullanarak m�knat�s elde etme; kabloyu demir �ivinin etraf�na sararak bir pile
ba�lad���m�z vakit demir �ubuk ata�lar� �ekecek bir manyetik alan olu�turur.
Standart d�rt pilden 150 kg ta��yabilecek �ok b�y�k bir m�knat�s elde edilir.
���� Elmaslar�n
yap�m�;
�� A) Ekme�i iyice
yakt�ktan sonra iyice s�k��t�r�larak �zel bir makine ile �zerine atmosfer
bas�nc�n�n 60 kat� bas�n� uygulayarak karbonlar bu bas�n� da elmasa
d�n��t�r�l�yor. Fakat g�zle g�r�lmedi�i i�in mikroskop alt�nda incelenir.
Testere ve matkap u�lar� bu elmaslarla kaplan�r ve kimi y�zey a��nd�r�c�lar�nda
elmas bulunurken baz� g�z cerrahlar�nda �ok sert oldu�u i�in bu b��aklar kullan�l�r.
Bu sertli�i �l�mek i�in Mao ad�nda bir �l�ek kullan�l�r:
�
En alt derece yumu�ak maddeler
�
Orta derece �elik gibi maddeler
�
En �st derece elmas gibi sert maddeler
�B) D���k bas�n� da Hidrojen iyonlar� atmosfer
bas�nc�n�n %1 kadar bas�n�l� bir ortam da g�ne� kadar s�cakl�kta �s�t�larak
elmas elde ediliyor. Bu elmaslardan �ok sert diskler elde edildi�i i�in Mars�a
giden uzay arac�n�n camlar�nda bu diskler kullan�l�yor.
��� �Elmas�n �s� iletkenli�i �ok y�ksektir. Bak�r�n
5 kat� kadard�r. Bir eline elmas� di�er eline bak�r paray� alan bir adam ayn�
anda bunlar� buz i�ine koyarsa ilk olarak elmas elde ki s�cakl��� buza 2�3
dakika da ileterek buzun tereya�� gibi kesilmesini sa�l�yor.
��� Patates cips yap�m�; patatesler ilk olarak
beslenme hunisinden ba�layarak konwer band�ndan ge�tikten sonra paslanmaz
silindir i�inde oradan oraya savrularak �amurlar�ndan ve filizlerinden
kurtulur. Daha sonra patatesler y�kanarak 8 di�li kesme makinelerinden 1cm
binde biri kadar kesilir ve 160 derece ay �i�ek ya��na at�larak 6-8 dakika
k�zart�l�r. Daha sonra titre�en bir band�n �zerine al�narak g�zle ay�klan�p
tart�larak paketlenir.
��� M�hendisler Manyat�r Reolojik Ak��kan
S�spansiyon ad�n� verdikleri bir s�spansiyona sahip olan Ferrari; i�indeki s�v�
da manyetizma yetene�inde ki par�ac�klar vard�r. Bu s�v�n�n yo�unlu�u manyetik
alan da art�yor hatta kat�la��yor.
�� Emar; manyetik rezonans g�r�nt�leme makineleri,
dev manyetik alanlar ve y�ksek frekansl� radyo dalgalar� yaratarak v�cudu
atomik d�zeyde incelemeye yarayan makineye denir.
�� M�knat�slar�n organik maddeleri
itebilmelerini ��plak g�zle g�re bilmek i�in �ok b�y�k bir m�knat�sa ihtiya�
vard�r. Hollanda� da olan bu m�knat�s emardan 30 kat� daha g��l� ama bir kahve
fincan� kadar alana odaklayarak organik maddeleri yer �ekimi taraf�ndan a�a��,
manyetik alan taraf�ndan yukar� itilerek a��rl�k yok ediliyor.
��� �in� de ki trenlerin tekerlek veya motoru
olmad��� halde ilerlemesi ise tren yolu, manyetik bir alan �reterek ak�m trende
ki m�knat�slarla etkile�ime ge�ti�i vakit tren saatte 500km h�zla ilerliyor.
Maliyeti �ok y�ksek oldu i�in her yerde bulunmuyor. �leride s�per iletkenlerle
bunu ba�arabileceklerine inan�l�yor.
��� Kompleks bak�r oksit manyetik yola
b�rakt���m�zda hi� bir �ey olmaz iken �st�ne -160 derece s�v� Hidrojen
d�kt���m�zde s�per iletken hale ge�erek hareket etmeye ba�lar.
��� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
�in
�de ki �zel trenlerin �al��ma mekanizmas�n� a��klay�n?
1- M�knat�slar
organik maddeleri nas�l iterek, a��rl���n� yok ederler. A��klay�n�z?
2- Emar
nedir?
3- Patates
cipsi yap�m� hakk�nda bilgi veriniz?
4- Ekmekten,
elmas yap�m� nas�l olur?
5- Elektrik
ak�m� kullanarak nas�l m�knat�s yapar�z a��klay�n�z?
6- Kap�lar
piyasaya s�r�lebilmesi i�in ge�tikleri testler nelerdir?
7- D�nyan�n
manyetik alan� nas�l olu�mu�tur a��klay�n�z?
8- M�knat�s
uygulanarak nas�l elektrik ak�m� �retilir?
9- Posta
g�vercinin a�z�ndaki manyetit ne i�e yarar?
10- Hidrojen
iyonundan nas�l elmas elde edilir a��klay�n�z?
11- S�per
iletken maddeler ne demektir?
���������������������� ����������������������������������������������Mutlu
PALA
��������������������������������������������������������������������
Biyoloji ��retmenli�i
��������������������������������������������������������������������
3.s�n�f 10010002006