�Maymun Dehas� Ve Zek�s�n�n �nsanlarla Ortak
Paydalar� Ve �nsan�ms� 45 Dk
Evrim ile ilgili
�al��malar�n ���k tuttu�u en g�zel ve ilgin� videolardan biri Maymun Zekas��d�r. Maymun Zekas��nda
insanlar�n atalar� olarak g�r�len maymunlar�n insanlarla olan ortak �zellikleri
ve farklar� belirtilerek, evrim fikrinin �z�n� olu�turan bilgiler
verilmektedir.
Baz� bilim
adamlar�na g�re maymunlar, insanlar�n akrabalar�d�r. Birka� milyon y�l �nce
bizim de maymunlar gibi oldu�umuzu ancak �imdi gezegene h�kmetti�imiz
vurgulan�yor. E�er bizler maymunlara bu kadar yak�nsak �imdi nas�l oluyordu da
arada u�urumlar kadar fark olabiliyordu?
Maymunlar y�zlerce
kelimeyi anlayabilirler. Bir �e�it lisanlar� vard�r ve karma��k aletler kullan�rlar.
D�nyadaki 10 milyon ya da daha fazla t�r i�inde insan DNA�s�n�n %40�
solucanlarla, genlerimizin %60�� tavuk, %80�i fare ve neredeyse� %100��n� maymunlarla payla��r�z. DNA�m�z�n bu
kadar benzer olmas�n�n sebebi gen a�ac�n�n ayn� dal�ndan evrele�mi� olmas�d�r.
Maymunlar aras�nda bizimle en uzak benzerli�i olan, 10 milyon y�l �nce ayr�lan
orangutanlard�r. Benzerlik az olmas�na ra�men DNA�m�z�n %96.4��n�
payla��yoruz. 8 milyon y�l �nce goriller ile %97.7
ortak DNA, 5 milyon y�l �nce ise �empanze ve bonobolar ba�ka bir dal olarak
ayr�ld�. Hem �empanze ve hem bonobolar�n DNA�s�n�n %98.7�sini
payla��yoruz.
Bilim adamlar�
bizde olup maymunlarda eksik olan y�nlerimizin neler oldu�unu anlamak i�in
insan ve maymunlara �e�itli testler yap�lm��t�r. Bu testler: Kendini Tan�ma
Testi,� Alet Yapma Testi, ��renme Testi,
Anl�k Haf�za Test ve ��birli�i Testi�dir.
Kendini Tan�ma
Testi�nde y�z� i�aretlenip ayna kar��s�na ��kar�lan iki ya��ndaki �ocuk da
maymun da y�z�ndeki i�areti fark ederek i�aretli k�sma dokunmu� ve kendini
tan�m��t�r.
Alet Yapma
Testi�nde ormana yerle�tirilen gizli bir kamera ile maymunlar�n avlar�na
ula�mak i�in �e�itli aletler yapt�klar�, �rne�in d�z bir sopadan 10 kat daha� fazla av
sa�layan f�r�alar yapt�klar� g�zlenmi�tir.
��renme Testi�nde
maymunlar�n ba�ar�l� oldu�u ancak insanlar gibi taklit yoluyla de�il, do�ruca
�d�le ula�t�klar� g�r�lm��t�r.
Anl�k Haf�za
Testi�nde ise �ok daha �a��rt�c� ve �st�n zeka
gerektiren bir durum s�z konusudur. 7ya��ndaki bir �empanze 9 ya��ndaki bir
�ocu�a oranla �ok daha �st�n bir yetenek g�stererek ba�ar�l� oluyor. Ve
maymunlar�n 0.65 saniyede say�lar�n nerde oldu�unu hat�rlayabildikleri
g�zleniyor.
��birli�i Testi�nde
ise maymunlar �ok ba�ar�l� olam�yor. Belki de maymun ve insan� ay�ran biz �izgi
ortaya ��k�yor. Maymunlar�n bencil davran��lar g�sterdi�i g�zleniyor. Ayr�ca
yap�lan ba�ka bir deneyde yiyece�e ula�maya �al��an ki�iden �nce hareket ettikleri,yar��t�klar� s�z konusudur. Ancak parmakla idare
edilen �eye ise bir ��kar olmad��� i�in ula�maya �al��mamaktad�r. Bu durum,
maymunlar�n sadece bencil bak�� a��s� ile i�birli�i yapt���n� g�steriyor.
Pensilvanya
�niversitesi�nde kas distrofisi �zerinde �al��an bir bilim adam�, �al��mas�nda
insan ve maymun kas h�crelerini inceliyor. �nsan ve maymundan ince birer par�a
�ene kas� al�yor.
�nsan�n �i�neme
kas�n�n altta ve maymunun 1/3�i kadar olmas�, bunun genetik mutasyon oldu�unu
d���nd�r�yor. Maymunlarda beyin i�in kat� ve esnek olmayan bir hasar s�z
konusudur. Kaslar�n kemikte ba�lant� noktas�nda belirgin bir iz vard�r. �nsanda
ise bu etki �ok daha zay�ft�r. Bunun �zerine g��l� �ene kas�n�n 2 milyon y�l
�nce mutasyon ge�irdi�i d���n�l�yor. Baz� bilim adamlar�na g�re evrimsel
tarihteki en �nemli andan beri zamanla bu enin g�n�m�ze gelen versiyonu mutant versiyon oldu. Bu, di�er genleri genetik fiksasyon yoluyla
g�lgede b�rakt�. Bunun �zerine bilim adamlar� 2 milyon y�l kadar �nce atalar�n
de�i�mi� oldu�unu d���n�yor. �enedeki tek kaslar�n de�i�imi ile kafatas�
geli�mesi ve beyinlerimizin de�i�ti�i g�r�lm��t�r.
Sonu� olarak
insan�n k�lt�rleri zamanla ��rendi�i d���ncesi yayg�nla�m��t�r. G�n�m�z�n
karma��k hale gelmesi, k�lt�r�n zenginle�mesi, teknolojinin ilerlemesi ile
ilkel orman maymununun modern insana d�n��t� d���n�l�yor.
Bir�ok y�nden hala
maymunlara benzedi�imiz ancak DNA�daki k���k farklar�n bizi �zel k�ld���
d���n�l�yor. Bunlar: Beyin g�c�, dil, karma��k aletler ve ortak ama�lar sahip
olup birlikte �al��abilme kabiliyetidir. DNA�lar�m�z�n b�y�k bir k�sm� ortak
ama ortak olmayan k���k bir k�sm� d�nyalar kadar fark yaratabiliyor.
A�a��daki Sorular�n
Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
��������� Halise KADIRHAN E�itim Fak�ltesi Fen
Bilgi ��retmenli�i 4.s�n�f