Mars'ta Ya�am�
Mayalamak Nas�l Olacak? Mars'a Olas� Ya�am� Nas�l Ba�lat�lmal�?
��� Ba�ka bir gezegene gitme vakti geldi�inde
en uygunu hemen yan� ba��m�zda olan marst�r. Mars ya�amak i�in �ok so�uk donmu�
ve kurak bir kaya k�tlesidir�
���� So�uk durumu s�ca�a �evirire bilinir mi
d�nya nas�l �s�n�yorsa marsa da �yle �s�t�labilinir mi ancak bu do�al olmad���
i�in iyi bir y�ntem de�ildir onu fabrikalarla ve k�resel �s�nma ile �s�tabilir
miyiz?
��� 100 y�lda mars �s�nm�� ve suyla donmu� hale
gelebilir � 60 c. olan bir yerde suyun akmas� i�in ne gerekir veya ��plak bir
kayaya a�a�lar�n b�y�yebilece�i bir yap�ya nas�l d�n��t�rebilinir y�da insan ve
di�er canl�lar�n ya�ayabilece�i ko�ullar nas�l sa�lanabilinir
���� Trafon Meksika�da bulunan
����� Onu orizovaya g�t�ren sebep ya�am
s�n�rlar�n bel�rginli�i yan� a�a�lar�n yeti�me s�n�r
���� Y�kseklerde a�a�lar�n bulunmamas�n�n
sebebi �kl�md�r. A�a� s�n�r�n �st�nde fidan dikilerek nas�l bir geli�im
g�sterece�i incelenir bu da minumum ko�ullar�n belirlenmesinde �nemlidir.
��� Mars d�nyaya g�re g�ne�ten
��� Mars bas�n� s�cakl�k �ok d���k radyosun
y�ksektir
��� Ariz
amik ovan�n �st k�sm� t�pk� mars gibidir bu da a�a� s�n�r�n art�r�lmas� i�in
gereken ko�ullar ne oldu�u belirtilmesi ile mars i�in de bunlar d���nebilinir
��� Y�r�nge ke�iflerin gezegenin d�rt bir
yan�nda korumu� gol yataklar�, nehir kanallar� ve deltalar buldular bu da
mars�n eskiden daha nemli daha s�cak oldu�unu g�steriri. Suyu y�zeyde tutmas�
bile sera ve bir bas�nc�n oldu�unu ispatlamaktad�r
���� Bu sera etkisi varl��� g�nesin gen� olmas�
mars�n halen s�cak olmas� ve volkanlar�n atmosfere co2 pompalamas� ile
m�mk�nd�r. Kuyruklu y�ld�z ve asteroitler y�zeye �arp�yor atmosferi dehada
�s�t�p kal�nla�t�r�yor
��� G�ne�ten uzakla�an mars �abuk so�udu
volkanlar sondu atmosfer yava� yava� yok oldu g�ne�in �s�s�n� tutabilecek
bas�n� olu�turacak ve radyasyonu engelleyecek hi� sera gaz� olmadan marsa
g�n�m�zde donmu�, kurak ve �orak bir gezegene d�n��m��t�r.
���� Makkey�n mars�n terafome etmek i�in eski
sera gaz� atmosferinin yeniden olu�turmas� gerekiyor. Bunun i�in CO2 ve su
gerekiyor. Kutuplarda ki kuru buz halinde bulunan sudan donmu� biraz CO2 vard�r
ve daha fazlas� y�zeyde donmu�tur
��� Mars�n yeniden ya�an�labilen bir yerin
olabilmesi i�in daha �nce ki CO2 ak�betini bilmek gerekiyor
��� G�n�m�zde marsa bak�ld���nda hayat i�in
b�t�n materyalin var oldu�unu g�r�l�yor bu da bir zamanlar var olan
ya�an�labilir ko�ullar�n yeniden yarat�laca�� bilinir m�mk�nd�r terafforme
etmek i�in 3,5 milyon y�ld�r bekleyen bu ko�ullar�n yeniden hayata d�nd�rmek
i�in
��� 1.a�ama: mavi mars: mars ya�an�labilmesi
gereken en �nemli �art onu �s�tmakt�r Robert �s�n�n sorunu gidermek i�in buzu
eritip atmosferi olu�turmak i�in hidrojen bombalar�n� patlatmay� y�da mars ile
J�piter aras�nda ki uzay kayalar� onlar�n marsa d���rmeyi d���nm�� fakat
bunlar�n pratikte ki uygulamas� yoktur bunlardan daha kolay� fosil
yak�tlar�d�r. Marsta k���k sera fabrikalar� kurulacak en g��l� gaz s�lf�r ve
florin i�eren gaz CO bin kat daha fazla sera etkisine sahiptir acaba marsta
s�lf�r ve flor varmad�r zor k�sm� bu ilk ad�md�r her �eyin temeli sera gaz�
�retmektir.
������ Sera gaz� atmosferi olu�turacak atmosfer
kal�nla�t�k�a hava �s�n�r hava �s�nd�k�a atmosfer kal�nla�acak makkey 100
y�ll�k �s�nmaktan sonra CO2 �o�unu y�zeyden kalk�p atmosfere kal�nla�t�racak ve
g�ne� �����n� da��t�p mars�n g�ky�z�n� maviye d�n��t�rece�ini hesapl�yor.
Milyonlarca y�l sonra su havzalar� birikmi� olacak su buharla�t�k�a bulutlar
olu�acak ve ya�mur olacak daha so�uk yerlere de kar ya�acak b�ylece teraformun
ilk a�amas� tamamlanacak
�������� 2. a�ama ye�il mars:100 y�ldan sonra
mars ya�an�labilir halde peki ne ya�ar bitkilerin ya��labilece�i toprak
�zellikleri arand��� ve en �nemlisi nitrojendir ama marsta nitrojen bulunamad�.
Acaba nitrojen �arpmalar�n toplay�c� etkisi ba�ka minareli bile�ik mi olu�tu o
halde topraktan siyan�r bakteri olmu� olabilir ve bu bakteriler yeniden
faaliyete ba�lay�p devir day�ma ba�layabilir. Fotosentez ba�lar atmosfere CO2
b�rak�r bitkilerin ya�an�labilmesi i�in gerekli in organi�in sa�lanmas� gerekir
yani mikroplar�n i�ini yapm�� olmas� gerekir
�lk
bitkiler yosunlard�r sonra nikellerdir bunlar�n en �nemli �zelli�i fotosentez
yapabilmeleridir daha sonra basit yap�l� otlar ve en sonunda a�a�lar bunlar
oksijen �reten motorlar olacak.
��� 3. a�ama adalar: mars� teraforme etmekle
gecen 100 ler ce y�l a�a�lar CO2 al�p O2 vererek insanlar�n soluyaca�� bir hava
olu�abilir. D�nyada ki canl� �e�itleri marsa g�t�r�l�p orada ki �e�itlilik
art�r�l�r
��� Mars�n bu hale gelmesi 100 bin y�l
s�rebilir ancak 200 y�l sonra ki teknoloji ile d���n�l�rse bu daha k�sa
olabilir o zaman ki insanlar bu zamanda y�ntemleri �ok ilkel bulabilirler.
���� En sonunda insanlar�n ya�ayaca�� bir yere
gidebilir
��� Mars� ya�an�labilir k�lmak i�in �al��malar
yan� zorluklara bakarak d�nyay� daha nitelikli hale getirmek i�in daha kolay
olaca��n� bize ��retebilir
����� A�a��daki Sorular�n
Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
�����������������������������������������������������
S 1)
makkeyi marsa y�nlendirilen ko�ullar nelerdir?
S 2) mars�n
atmosferini kaybetmesinin nedeni nedir?
S 3) mars�
ya�an�labilir k�lman�n en zor a�amas� nedir?
S 4) marsta
s�cakl�k artmas�yla ne gibi de�i�iklikler beklenir?
S 5) marsta
ikinci a�ama nedir fotosentez �ncesi geli�meler nelerdir?
S 6) marsta
vejetasyon nas�l gercekle�ir?
S 7)
marstaki 3. a�ama nedir?
S 8) mars�
ya�an�labilinir hale getirmek i�in gerekli enerji ile nas�l bir d�nya
yarat�l�r?
S 9) mars�n
d�nyadan daha so�uk olmas�n�n sebebi nedir?
S 10)
mars�n ya�an�labilmesi i�in ne kadar maliyet gerekir nas�l temin edilebilinir?