D�nyan�n Manyetik Alan�-Kalkan� Nas�l Olu�uyor D�nyan�n Manyetosfer Kalkan� 46 dk

�Bu filimde d�nyan�n manyetik alan� ele al�nm�� ve i�levi anlat�lm��t�r.

�Eski zamandan beri bilim insanlar� g�ne�ten gelen zararl� partik�llerin bize zarar verebileceklerini biliyorlar ama ciddi bir zarara u�ramad���m�z i�in bizi bu zararl� partik�llerden koruyan �eyin ne oldu�unu anlamaya �al��t�lar.

Bilim adamlar� bizi g�ne�ten gelen zararl� ���nlardan koruyan �eyin d�nyan�n manyetik alan� oldu�u ke�fettiler ve bu manyetik alan�n nas�l �al��t���n� anlamay� hedeflediler. Bilim insanlar� d�nyan�n i� haritas�n� ��kartt�klar� zaman d�nyay� d�� etkenlerden koruyan manyetik alan�n �ekirdekte bulunan yo�un demirden kaynakland���n� zannettiler. D�nyan�n �ekirde�inde bulunan demir s�cakl�k art�nca herhangi bir manyetik etki g�steremedi�inden bu tezleri ��r�m�� oldu. Sonraki y�llarda yap�lan �al��malarda manyetik alan�n �ekirde�in i� katman� ve d�� katman� aras�nda ki etkile�imden kaynakland���n� buldular.

Bilim insanlar�n manyetik alan�n nas�l olu�tu�unu anlamaya �al��malar� bitmeden bu sefer ba�ka bilim insanlar� d�nyan�n manyetik alan�n�n de�i�ebilece�ini ve hatta de�i�ti�ini ke�fetti. Onlara g�re d�nyan�n manyetik alan� kutup de�i�tiriyordu.

D�nya d���ndaki gezegenler incelendi�inde bu tarzda bir manyetik alana rastlanmamaktad�r. Ama baz� gezegenlerin daha �nce bir manyetik alana sahip oldu�u tahmin ediliyor. Mars gezegenin de yap�lan ara�t�rmalarda d�nyam�z�n kalkan� gibi onunda kalkan�n eskiden olabilece�i �ne s�r�ld� fakat �imdi b�yle bir �ey s�z konusu de�ildir. Mars�n �uan kalkan�n olmamas� insanlara acaba d�nyam�z�n da kalkan� yok olacak sorusunu akla getiriyor.

Bilim insanlar�n�n yapt��� �al��malara g�re d�nyam�z�n kalkan� da yok olma tehlikesi ile kar�� kar��yad�r daha do�rusu d�nyam�z�n kalkan� kutup de�i�tirebilir.

D�nyan�n manyetik alan� d�nyay� d�� tehlikelerden koruyan bir kalkan �zellikle g�ne�ten gelen zararl� f�rt�nalara, radyasyona ve partik�llere kar�� bizi koruyor nitekim canl� v�cudu bu zararl�larla etkile�ime ge�erse kanser olma ihtimali art�yor.

Bu film ile d�nyan�n katman�n�n bizi ne t�r tehlikelere kar�� korudu�u apa��k belli olmaktad�r.

A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR

1. D�nyan�n kalkan� bize ne fayda sa�l�yor?

2. D�nyan�n kalkan� nas�l olu�tu?

3. D�nyan�n kalkan� kutup de�i�tirebilir mi?

4. D�nyan�n kalkan� yok olacak m�?

5. D�nyan�n i� haritas� nas�l ��kart�ld�?

6. Orora ���klar� nas�l olu�ur?

7. Mars�n manyetik alan� var m�?
Salih G�LEN Biyoloji E�itimi Y�ksek Lisans ��rencisi 2009  (Fen Bilgisi ��retmeni)