�����������������������������������������������������������������
���������Kuzey
Denizi Su Bask�nlar�na Kar�� Geli�tirilen Teknolojik Dinamik Duvarlar Ve Setler
(Hollanda) 45 dk
����������� Hollanda Avrupa�
n�n en zengin �lkelerinden birisidir. Ama b�y�k bir tehdit alt�nda. �l�mc�l
bask�nlar �imdiden onbinlerce can�, binlerce km2 araziyi al�p g�t�rd�.
Fakat Hollandal�lar bu su bask�nlar�na kar�� �zg�n ve karma��k mega yap�lar
in�a etmi�lerdir. Biraraya getirildi�inde bunlar �imdiye kadar yap�lm�� en
b�y�k ve en sofistike ta�k�n setleri oluyor.
����������� Hollanda d�nyan�n 3.
B�y�k tar�m ihracat��s�d�r. Burda topraklar �ok de�erlidir. Ama Hollandal�lar�n
hayat� pamuk ipli�ine ba�l� ��nk� �lkelerinin neredeyse 1/4� � deniz
seviyesinin alt�nda. Ama Hollandal�lar y�zy�llard�r topraklar�n� ele ge�irmeye
�al��an sulara kar�� sava� veriyor. Ama toprak kuruduk�a yava� yava� bat�yor.
Iklim de�i�ikli�i de deniz seviyesinin y�kselmesi demek. Bug�n sularda kaybolma
riski Hollanda kadar y�ksek olan ba�ka bir bat� �lkesi daha yok. Hollanda� n�n
da bu duruma tepkisi olduk�a �iddetli.�
Okyanusu engellemek i�in� bir dizi
set kuruyor. Bu setler art�k �lkenin k�y�lar� boyunca uzanmaktad�r. Bu yap�lar
eski toprak setlerinden geli�mi� set kap�lar�na, dev ge�i� havuzlar�ndan bu
geli�mi� deniz koruma sistemine kadar uzan�yor.
����������� �Hollanda� n�n su ak��� y�zy�llard�r 5000 km
lik nehirler ve kanallarla sa�lan�yor. Ama gelecekte daha �ok su olacak.
Nehirden, denizden ve g�ky�z�nden geleln su miktar�n�n daha da artmas�
�ng�r�l�yor. 2400 km� den daha uzun olan setlere y�klenmeler oldu�unda ��kmeler
oluyor. Ge�mi�te Hollandal�lar okyanusla m�cadelelerini bir�ok kez
kaybetmi�lerdir. Kar�� koymak i�in g�r�lmemei� b�y�kl�kte bir mega yap� in�a
edilmi�lerdir.
����������� D�nyan�n en uzun
baraj�n� in�a etmi�lerdir. Daha sonra ta�k�n tehlikesi ortadan kald��� i�in
olu�turulan yapay g�l�n k�y�lar�ndaki topraklar �slah edilerek kullan��l� hale
getirilmi�tir. Yap�lan bu baraj Hollandal�lara okyanus tehlikesini unutturmu�
ancak kuzey denizinden gelen f�rt�na dalgas� eski ve zay�f seti alt etmi�tir.
Bu ta�k�nla 67 set 400 yerinden delinmi�tir.
����������� Bu ta�k�nla eski ve
basit setlerin �lkeyi felaketlerinden koruyamayaca�� anla��lm��t�r. Bu olaydan
sonra delta ad�nda yeni ve dev bir ta�k�n �nleme projesi tasarlanm��t�r.
G�neydeki hali�leri kapatmak i�in bir dizi deniz duvar� in�a etmek olduk�a
iddial� bir konseptir.bu projeyle savunmas�z k�y� �eridi 780 km. k�salacakt�r.
B�ylece deniz de sonsuza dek �nlenecektir. Savunmas�z k�rfezleri kapatmak i�in
bir dizi beton deniz duvar� in�a edilecektir. Esnek bir bariyer tasarlanacak.
B�ylece gerekti�inde hali�lerden belli bir miktar suyun ge�mesine izin
verilecektir. Bu yeni ve devrimci y�ksek f�rt�na bariyeri i�in geleneksel ve
sabit baraj y�nteminden vaz ge�ilmi�itir. Gerekti�inde a��l�p kapanabilen
kap�lar�n bulundu�u y�ksek f�rt�na bariyeri in�a edilmesi planlanm��t�r. Ancak
bu y�ntem i�lek olan limanlar�n i�levini engelledi�inden ba�ka proje
tasarlanm��t�r.bu projede a��l�p kapanabilen iki y�zer dev kap� in�a
edilecektir. Bu yap�lar�n en �neml �zelli�i a��l�p kapanabilen dev mega
kap�lara uygun taban olu�turmal�d�r. Kap�lar�n kapanmas�na ancak bilgisayar
kontrol sistemi karar verir. S�rekli g�ncellenen hava durumu ve dalga boyu
bilgilerini denizdeki gemilerden ve dubalardan meteoroloji istasyonlar�ndan
al�r.
Hollanda bat� Avrupa�da bulunan en
kalabal�k n�fusa sahip, tar�m ihracat�nda d�nyada ���nc� olan ve kuzey okyanusuna
k�y�s� bulunan bir �lkedir. Gelgitler ve beklenmedik f�rt�nalar deniz
seviyesinin alt�nda bulunan topraklar� sular alt�nda b�rak�r. Fakat
Hollandal�lar ge�mi�ten bu yana s�rekli bu su bask�nlar�yla m�cadele
etmelerinden dolay� su seti yapmada m�hendislik alan�nda d�nyada ilk s�rada
geliyorlar.
����������� Ge�mi�te Hollanda�n�n koylar�n�
vuran okyanus suyu bask�nlar�n� �nlemek i�in dev bir set yapmalar�na ra�men
bunu engelleyemediler. G�n�m�zde ise ola�an �st� bir �aba ve m�hendislik
�al��malar� ile in�a ettikleri setler onlar� koruyor. Hollandal�lar su
bask�nlar�n� �nlemede en ileri m�hendislik harikalar�n� yaratan bir millet
oldular ama asla do�ayla tam ba�a ��k�lamayaca��n� da biliyorlar.
�A�a��daki sorular�n
cevab� filmin i�eri�inde vard�r:
1.
Hollanda�n�n su bask�nlar�na kar�� ald��� �nlemler denizi ne
kadar engelleyebilir?
2.
Hollandal�lar topraklar�n� nas�l verimli hale getiriyorlar?
3.
Ne gibi etkenler sonucu ya da ne t�r etkenler bir araya
gelerek Hollanda i�in m�cadele edilemez bir g�� haline gelir?
4.
�uana kadar yap�lm�� en geli�kin okyanus seti hangisidir?
5.
Hollandal�lar su ak���n� nas�l sa�l�yorlar?
6.
Hollandal�lar topraklar� hangi y�ntemlerle �slah ediyorlar?
7.
Hollandal�lar d�nyan�n en uzun baraj�n�n ne kadar s�re
i�inde tamamlanm��t�r?
8.
Delta projesi ne t�r olumsuzluklara neden olmu�tur?
9.
Insan�n do�ay� kendini uyarlamak i�in verdi�i m�cadele ne
kadar yararl� ve mant�kl�d�r?
10.
Hollandan�n b�y�k bir k�sm� denizin doldurulmas�yla veya
batakl�klar�n kurutulmas�yla elde edilmi�tir. Bu durum nelere neden olmu�tur?
11.Hollanda�n�n �zellikleri
Nelerdir?
12Hollanda Su Bask�nlar� Neden
Olur?
13.En B�y�k Su Seti Nerede Bulunur Ve Nas�l �n�a Edilmi�tir
NESL�HAN
YARDIMCI FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4. SINIF�