ASLAN BUFALO AVI VE KURAKLIKLA �ARBONDAN CANLILARI KURTARAN HAYAT SUYU(12)

Aslanlarla Bufalo sava�� iki saatten fazla s�rm��t�. Onlarca aslan bufaloyu yemi�ti. Bu inlemeye Yorgan deden rehber yap�yordu. Yorgan sark�k dudak denen bir aslan� uzaktan da olsa �ok sevmi� dost gibi olmu�tu.

Yorgan Kurger denen b�y�k bir kentte ara�t�rmalara koyulmu�tu. 1991 ba��nda kurakl�k vard�. Toprakta olu�an mikroskobik bakteri �l�mc�l �arbon bakterileri hayvanlar�n telef olmas�na sebep olmu�tu.

S�cakl�k ve kurakl�k hayvanlar �zerinde b�y�k bask� uyand�r�yordu. S�r�lerin ko�malar� ile; tozla uykudaki �arbon sporlar�n� uyand�rd�. �arbon g��s�z d��en hayvanlar�n v�cudunda sert ve kuru bitkilerle beslenmesi sonucu a�z�nda olu�an yaralarda ve s�yr�klara girerek hayvanlar� etkiliyordu.

Otlar azal�p sular kuruduk�a yiyecek ve i�ecek i�in ya�anan rekabet �o�al�yordu. �arbon yay�ld�k�a hastal�kl� le�leri bulmak i�in rehberimiz akbabalar oldu. Kurger kentindeki g�revli koruyucular �aresizdi. �arbon a��s� olmas�na ra�men koruma alan�nda b�t�n hayvanlar�n a��lanmas� imkans�zd�. Ekipler akbabalar� izleyerek le�lere gidiyorlard�. Hastal�k h�zla yay�l�yordu. Parktaki en b�y�k hayvanlar bile �arbonun etkisi alt�nda savunmas�zd�. A�� uygulamak m�mk�n olmad���ndan hastal���n yay�lmas�n� engellemek i�in park g�revlileri bulduklar� b�t�n le�leri yakt�lar. Kurger b�y�k bir parkt�. B�t�n le�leri bulmak imkans�zd�. Le� yiyiciler �l�m korkusuna km�lerce uzakl�ktan olabiliyordu. B�t�n le�leri yiyorlard�. Yava� yava� bu le� yiyicilerde hastal��a yakal�nda.

�arbon bakterileri hayvanla birlikte �lmez. Et hala enfekte oldu�undan, onu yiyen b�t�n hayvanlar hastalan�r. Yorgan�n dostlar� olan, aslanlarda bu hastal�kl� le�leri yiyorlard�. Yorgan��n elinden hi�bir �ey yoktu. �lebileceklerini biliyorlard� fakat hi�bir �ey yapam�yordu. Hayvanlar hastal��a yakaland�ktan sonra a�z�nda kafatas�nda bo�az�nda ki �i�kinlikler y�z�nden nefes almas� gittik�e zorla��yordu. Yerdeki t�rm�k izleri hayat�n� son anlar�nda hayatta kalabilmek i�in m�cadelesinin kan�t�yd�. Aslanlar�m�z�n beslenmede zirvede oldu�u d�nemler olmu�tu. �ki mevsimde her �ey tepetakla tersi olmu�tu. Koruyucular bulabildiklerinin ac�s�na silahla son veriyordu. �arbonu durdurabilen tek g�� olan sel nihayet gelmi�ti. Sel sular� sporlar�; nehirden denize ta��d�. Deniz suyu zaman i�inde bakterileri �ld�rd� inan�lmaz ama b�t�n hayvanlar �lmemi�ti. Gen� ve sa�l�kl� olanlar kurtuldu. Ara�t�rmac�lar �arbonun do�an�n kendine �zg� ay�klama mekanizmas� oldu�unu d���n�yorlard�. Kurakl�k d�neminde hayvanlar ve ya�am alanlar� b�y�k ask� alt�nda idi. �arbon ise hastal�kl� ve g��s�z olanlar� ay�kl�yordu. Yorgan i�in en �nemlisi eski dostum sark�k duda��n hala hayatta ve s�r�n�n ba��nda olmas�yd�. Kurakl�k on y�l s�rm��t�. Kugar�da art�k bol ya�mur ve yineleme durumu ba�lam��t�. Do�a kendini �ok �abuk topluyordu. Nehrin suyu art�k boldu. On y�l �nce kurumu�tu.bol ya�mur bol su anlam�na geliyordu. Do�a ile hayvanlar hayat bulmu�tur.

��������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r

1- Rehberimiz Yorgan ka� tarihinde hangi kentte do�ay� ve hayvanlar� ara�t�rma ve incelemede bulunuyor.

2- �arbon nedir? �arbon bakteri nas�l g�n y�z�ne ��k�yor. Ortamda nas�l olu�maya ba�l�yor?

3- �arbon bakterileri hayvanlar�n v�cuduna hangi yollarla giriyor?

4- �arbondan hayvanlar� korumak i�in koruyucular nas�l tedbirler al�yor?

5- �arbon bakterileri hayvanlar�n v�cuduna girdikten sonra onlar� nas�l etkiliyor, hangi organda ne gibi de�i�iklikler yap�yor?

6- �arbonu durdurabilen tek yol ne idi. Bu yolla �arbon bakterileri nas�l yok oluyor, anlat�n�z?

7- Ara�t�rmac�lara g�re �arbon do�ada nas�l bir ay�klama mekanizmas�d�r. Bu ay�klama mekanizmas� hakk�nda bilgi veriniz.

8- �arbon bakterileri nitelik bak�m�ndan hangi hayvanlar� yok ediyor, hangi hayvanlarda etkisi olmuyordu.

9- �arbon hastal��� ka� y�l s�rm��t�r ve bunun sonucunda Kurger kentinde do�a nas�l eski haline gelmi�tir?

��������������� ������������������������������������������������������������������������ F�GEN �LKER E��T�M B�YOLOJ� 5.SINIF