���������������������������������������������������� Kozmik �arp��malar Galaksiler �arp���yor

 

������ �arp��ma �iddeti b�y�d�k�e y�k�m etkisi katlanarak artar. D�nyam�zdan uzakla��p evrenin derinliklerine do�ru ilerledi�imizde �arp��malar ve tesirleri inan�lmaz boyutlara ula��r. ���arp��malar s�ras�nda olu�an devasa havaifi�ek g�sterilerine benzeyen patlamalar evrende kara deliklerin olu�mas�na neden olur. Peki bu �iddetli �arp��malardan nas�l haberdar oluyoruz? Zaman i�inde g�zlemlenen her galaktik �al��ma insano�lunun everenin �al��ma sistemine bak�� a��s�n� geni�letti. Hayal edilebilir en b�y�k �arp��malar evrende en geni� kitleye sahip galaksiler aras�nda meydana gelmektedir. Birgalaktik �arp��ma tahmin edilemeyen bir�ok y�k�ma neden olur. Y�ld�zlar �arp���r gezegen ve t�m ya�am formlar� yok olur.

 

����� Bir galaktik �arp��man�n ne ifade etti�ini anlayabilmek i�in �ncelikle bir galaksini yap�s� ve boyutu hakk�nda fikir sahibi olmal�y�z. Gaz ve toz ihtiva eden gezegenler ve bir y�ld�z toplulu�u. Samanyolu galaksisi 100 milyon y�l ���k kat edilerek ge�ilebilir. Bir ���k y�l� basit tan�m�yla �����n bir y�lda kat etti�i mesafe olarak bilinir. Evrendeki galaksiler Big Bang� den sonra y�ld�z topluluklar� ve y�ld�zlar aras� gaz bulutlar�ndan olu�mu�tur.Bu ilk galaksiler k���kt� ,Samanyolu galaksisinin yakla��k onda biri kadar. Bu c�ce galaksiler kendilerini evrende s�k� bir trafik i�inde bulmu�tur. K���k galaksiler �arp���p birle�erek daha �ekilli galaksiler haline gelmi�tir.

 

����� Astrologlar bu galaksi s�n�flamas�n� NASA�n�n en b�y�k teleskopu Hubble bor�ludur. Hubble galaksilerin ana s�n�fland�rmas�n� yaparken d�zensiz formda olanlar�n daha dikkat �ekici oldu�unu belirtmi�tir. Bilim adamlar� bu d�zensiz formlar� ara�t�rmaya ba�lad�. Bir teoriye g�re��

bunlar �iddetli bir b�l�nme ve kaosun g�r�nt�s�yd�.

D�zensiz formlar kategorisi bir�ok �ekli i�ine al�r. ��inde bulunan y�ld�z yap�s� nedeniyle b�l�nm�� i�lerinde delikler bulunan delikler bulunan k���k galaksilerve daha bir�ok �e�it galaksi bu kategori alt�nda tamamlanabilir.

 

�� D�zensiz formdaki galaksiler Galaktik �arp��man�n bir kan�t�d�r. Peki evrendeki di�er nesnelerde �arp���yor mu ?

 

��� Evrenimiz devasa g�k cisimleri aras�ndaki destans�bir sava�a ev sahipli�i yapan bazen bir �ocuk bah�esi bazen de bir mezarl�k gibidir. �u senaryoyu bir d���n�n. D�nyada nerdeyse 3000 ���k y�l� uzakta milyonlarca y�ld�r ayn� y�r�ngeyi payla�an iki karde� y�ld�z,zaman i�inde ���k h�z�nda d�nerken birbirlerine yakla��rlarve bir g�n �arp��arak saniyenin binde biri kadar bir s�rede yok olur ve d�nyam�z�n manyetik alan�n� etkileyen ozon tabakas�n�n bir k�sm�n� delen ve �n�ne gelen her �eyi yok eden bir �ok dalgas� yarat�rlar. Bu senaryo baz� astrologfizik�ilere

g�re n�tron olarak tan�mlan�r. Bu tarz �arp��malar�n en �iddetlileri n�tron y�ld�zlar� aras�nda meydana gelir. N�tron y�ld�zlar�: �mr� sona ermi� devasa y�ld�zlar�n art�klar�ndan olu�an y�ld�zlard�r.

 

������ Ger�ekte �arp��ma olay� �ok k�sa s�ren bir olayd�r. Bu da ya�am�m�z boyunca bu olaya birka� defa tan�kl�k edebilece�imiz anlam�na gelir.Bu durumda astrologlar y�ld�z �arp��malar�na hi� tan�kl�k etmeseler bile yaratt��� y�k�ma bakarak bunu bir y�ld�z �arp��mas� oldu�unu bilebilirler.Sadece n�tron �iftleri de�il t�m di�er y�ld�zlar ya�amlar�n�n ba�lang�c�ndan itibaren sert etkili olaylara neden olurlar. Bir y�ld�z�n karma��k ya�am� molek�ler bir bulutun �l�m�yle ba�lar. G�ne� sisteminde bulunan t�m gezegenler ve di�er g�k cisimleri bu �arp��malar�n bir eseridir.

 

������ Kozmik �arp��malar sadece b�y�kk�tleli g�k cisimleriyle s�n�rl� de�ildir. Bazen kozmik �arp��malar �l�mc�l enerji bulutlar� aras�nda ya�anabilir. Kara delik ad� verilen devasal nesneler uzaya �l�mc�l bir radyasyon yayarlar. 3C321 bir kara delik f�rt�nas�n�n tespit edildi�i ilk galaksidir. Ancak kara delikler ger�ek delikler de�ildir, yo�un ve b�y�k objelerdir.

RA:Kara delikleri tespit etmek i�in kullan�l�r.

 

����������������������� �����������������

�������������������������������� ��A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r:

 

1-�iddetli �arp��malardan nas�l haberdar oluruz ve bunlar bizi nas�l etkiler?

2-Bir galaktik �arp��man�n ne ifade etti�ini anlayabilmemiz i�in bilgi sahibi olmam�z gereken konular nelerdir?

3- Samanyolu galaksisi i�inde neleri bar�nd�r�r ve �zellikleri nelerdir?

4- I��k y�l� nedir ?

5- Ge�mi�te evrenin ilk g�nlerinde etkile�imler daha fazlayd� bunun nedeni nedir?

6- Astrologlar bu galaksi s�n�fland�rmalar�n� neye bor�ludur?

7-Galaksileri d�zensiz forma sokan etmenler nelerdir?

8-D�zensiz formlar kategorisi hangi �ekilleri i�ine al�r?

9-en �iddetli �arp��ma hangi y�ld�zlar aras�nda meydana gelir?

10-Uzaydaki gama ���nlar�n� tespit edebilen aletlere ne denir?

11-NASA 2004 y�l�nda patlamalar� daha iyi takip edebilmek i�in hangi teleskopu icat etti ?

12- Bir y�ld�z�n karma��k ya�am� ne zaman ba�lar?

13-�lk y�ld�z formu ne zaman olu�mu�tur?

14-Bir kara delik f�rt�nas�n�n tespit edildi�i ilk galaksi hangisidir?

15-Kara delik terimini ilk kez ortaya koyan bilim adam� kimdir?

16-Neden x ���mas� ile ilgili g�zlemleri yery�z�nde yapm�yoruz?

���������������������������

�����������������������������������������������������

���������������� ���������������������������������������������K�BRA ALTUNKAYA FEN B�LG�S� ��RETMENL��� (�.�) A-4