K���k
Bilginlerin Deneyi 37 Dakika
� ��Radyocu
olmak isteyen gen� bilginimiz sesinin kafas�n�n i�inde duydu�u gibi ��kmad���n�
g�r�yor.Bunun nedenlerini� ara�t�rmak
i�in bir ipe �atal� ba�lay�p ipler yard�m�yla �atal� yere vurarak ��kan sesi
dinledi.Daha sonra ise parmaklar�yla kulaklar�n� t�kay�p tekrar �atal� yere
vurunca sesin ��nlamad���n� g�rd�.Bunun nedenini ise sesin parmaklardan ge�mek
zorunda kalmas� olarak yorumlad�.Daha sonra gen� bilginimiz sesini ba�ka
maddelerden ge�irerek yollamas� durumunda�
di�er tiz g�r�lt�leri engelleyebilece�i d���n�p� sesini kaydetti�i� mikrofonu havlu ve gazetelere sararak teybe
tekrar kaydetti.Bunlar�n sesi yumu�atmad���n� g�rd�.Son olarak s�nger kullanarak
ayn� i�lemleri tekrarlad�.Sonunda istedi�i sonuca ula�t�.S�nger gibi i�inde
k���k bo�luklar bar�nd�ran maddeler sesi emer ve istenmeyen sesleri en aza
indirir.
��� Bu deneyimizde gen�
arkada��m�z v�cudun baz� b�lgelerinin daha hassas olup olmad���n� ara�t�r�yor.Bir
arkada��n�n �nce ellerine sonra boynuna daha sonraysa omuzlar�na s�ras�yla t�y
ve buz de�dirdi.Arkada�� her b�lgeye de�dirildi�inde t�m maddelere ayn� tepkiyi
verdi.Daha sonra omzuna �nce bir tane kalemi sonra iki tane sonraysa �� tane
kalem de�dirdi.Her de�dirdi�inde arkada��na ka� kalem de�dirdi�ini sordu.Arkada��
hepsine bir cevab�n�� verdi.Ayn� deneyi
arkada��n�n ellerine de�direrek yapt���ndaysa arkada��n�n hepsine do�ru cevab�
verdi�ini g�rd�.
��� Binalar�n
yumu�ak zeminde nas�l durdu�unu ara�t�ran gen� bilginlerimiz bir akvaryumun
i�ine kilden yap�lm�� olan yapay kayal�klar� en alta toprak yerine ge�ecek
duvar ka��d� tutkal�n� da akvaryumun yar�s�n� kaplayacak �ekilde doldurdular.Daha
sonra 5 lt. su �i�esini akvaryumun i�ine koyup su doldurmaya ba�lad�lar.Bu bina
yerine ge�en �i�e su doldurulunca batt�.Sonra kare �eklinde bir tahtay� �i�enin
alt�na koyarak denediklerinde �i�e yine batt�.Daha sonra k���k ��talar bulup
bunlar� tahta zemini tutacak �ekilde yerle�tirdiler ve �i�eye tekrar su
doldurmaya ba�lad�klar�ndaysa �i�enin batmad���n� buldular.
��� Bula��k telinin
�s�s�n� el de�meden art�rmak isteyen gen� bilginimiz �nce kavanozun i�inde
havan�n �s�s�n� �l�mek i�in dereceyi yerle�tirip kapa�� kapatt�.Daha sonra ayr�
bir kaba koydu�u bula��k teli �zerine sirke d�kt�.Dereceyle bula��k telini ayn�
kavanoza koyarak 5 dakika sonra s�cakl���n� 32 dereceye y�kselmi� olarak
buldu.11 derecelik bir �s�nma ger�ekle�ti.��nk� bula��k teli �s�nd� ve
paslanmaya ba�lad�.Sirkenin i�indeki �asit teli ��r�tt�.Sonra havadaki oksijen
kar��t� ve �s� enerjisi a���a ��kt�.
��� Mayalar�n canl�
olup olmad���n� merak eden gen� bilginimiz bir balonun i�ine bir avu� dolusu
maya bir ka��k �eker biraz da su d�k�p a�z�n� kapatt�.Bunun sonucunda balon
b�y�yerek patlad�.��nk� mayalar organizmalar gibi hareket eder.Mayalar� balon i�indeki �eker ve havay� kullan�p
karbondioksit �retti.Bunun sonucunda maya �i�er.
��� Yapraklar�
a�a�� do�ru uzan�rken k�kleri topra��n �zerine ��kan bir bitki yeti�tirmeyi
ama�layan gen� bilginlerimiz bunun i�in tohum ,bardak,su ve emici mutfak
havlusu al�p bir barda��n i�erisine havluyu katlay�p yerle�tiriyorlar.Daha
sonra tohumu d��a gelecek �ekilde yerle�tirip birka� g�n sonra uygun s�cakl�kta
bekletiyorlar.Tabi ki her bitki gibi k�kler toprak alt�nda yapraklar ise toprak
�st�nde olacak �ekilde b�y�d�ler.��nk� �i�ekler g�ne� �����n� toplad��� i�in
yukar�ya do�ru k�kler ise su ald�klar� i�in a�a��ya do�ru b�y�rler.
��� Balon adam
yapmak isteyen �ocuk balonu fazla �i�irdi�ini g�r�yor.Balonu buzdolab�na
koyuyor ve s�cak ortamda balondaki hava molek�llerinin geli�ig�zel �ok say�daki
�arp��mas�ndan dolay� balon �i�iyor.S�cakl���n d��t��� bir ortama konuldu�unda hava
molek�llerinin enerjisinin azalmas�yla birlikte �arp��ma azal�yor ve balon
iniyor.
��
�Marketten ald���
tereya��n�n erimesinden dolay� k���k bilginimiz kaymaktan tereya�� elde etmeye
�al���yor. ��inde yar�s�na kadar kayma��n dolu oldu�u bir kavanozu al�p
sallamaya ba�l�yor ve bir s�re sonra kaymak tereya��na d�n���yor.Bunun nedeni
kayma��n ya� ve protein olu�mas�.Kavanozun i�indeki tereya�� salland�k�a ya� ve
protein birbirine kar���yor.Geriye ise tereya��ndan ayr�lan su kal�yor.
��� Solucanlar�n
k�t� topra�� iyi topra�a nas�l d�n��t�rd���n� bunu gecemi g�nd�z m� yapt���n�
merak eden gen� bilginimiz ara�t�rmas� i�in ayakkab� kutusu,pe�ete,p�sk�rtme su
ve yap��kan kullan�yor.Ayakkab� kutusu kapa��na bir delik a��yor.Pe�eteyi
kutunun i�ine solucanlar�n durmas� i�in yerle�tirip kurumamalar� i�in su
s�k�yor.Kutunun i�ine mukavva yerle�tirip feneri kapakta a��lan deli�e
koyuyor.Sabah gelip kontrol etti�inde solucanlar�n karanl�k tarafta
topland���n� g�r�yor.Daha sonra k�t� topra�� iyi topra�a nas�l d�n��t�rd���n�
ara�t�r�yor.Birbirine �ivilenmi� tahta �er�eveye plastik kapaklar
yap��t�r�yor.Daha sonra i�ine kum,�ak�l ve toprak katmanlar�ndan olu�acak
�ekilde �st �ste dolduruyor ve solucanlar� en �ste koyduktan sonra solucanlar�n
kullanabilecekleri yaprak ve �imen koyuyor.Solucanlar y�zeydeki �l� bitkileri
��zerler ve topra�a t�nel a�arak topra��n havalanmas�n� sa�larlar.De�i�ik
toprak katmanlar�n� ve besinleri kar��t�r�rlar.Toprak ve bitkideki maddeleri
emerler ve d��k� b�rak�rlar.Bu da g�bre demektir.
A�a��daki �Sorular�n Cevaplar�
Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1-Ses deneyi yapan gen� bilginin bu deneydeki amac� neydi?
2-Ses deneyi sonunda ba�lang��ta sordu�u sorulara yeterli
cevap verebildi mi?
3-His deneyinde v�cudun hangi b�lgeleri kullan�ld�?
4-His deneyinde neden omuz ile ellere farkl� cevaplar
verildi?
5-Bina ara�t�rmas�n�n amac� neydi?
6-Bina deneyinde ara�t�rma yapan gen� arkada�lar�n hangi
�abalar� ba�ar�s�z oldu?
7-Bina deneyinde en son hangi i�lem ba�ar�ya ula�t�?
8-Bula��k telinin �s�s�n� art�rmay� ama�layan deneyde
�s�nmay� ger�ekle�tiren fakt�r neydi?
9-Mayalar�n canl�l��� deneyinde kullan�lan yard�mc� ara�
ve malzemeler nelerdir?
10-Maya deneyinde ula��lan sonuca hangi etmen yol a�t�?
11-Balon deneyinde fazla �i�en balonun inmesini sa�layan
neydi?
12-Solucanlar�n �al��mak i�in g�n�n hangi d�nemlerini se�ti?
13-Solucanlar k�t� topra�� iyi topra�a nas�l �eviriyor?
14-Kayma��n tereya��na d�n��mesini nedeni nedir?
15-Bitkiler neden yapraklar� yukar� do�ru b�y�rken
k�kleri a�a��ya do�ru geli�ir?
����������������������������������������������������������������������������������������������
Fatih EKEC�K E��T�M B�YOLOJ� 5. SINIF