� Kutup Biyomundaki Canl�lar�n Hayat D�ng�leri ve Kazand�klar� Evrimsel �zg�nl�kleri

�� Kutup ay�lar� k�� uykusunda kaybettikleri kilolar� tekrar geri almalar� gerekir. Bu y�zden kalori zengini foklar� avlarlar. Yeti�kin bir kutup ay�s�n�n a��rl��� 600 kiloyu bulur. Yakla��k olarak 30 y�l �m�rleri vard�r. Bir oturu�ta 45 kilo kadar et t�ketirler. 5 ay boyunca karla kapl� ininde kal�rlar. Bu s�re i�inde hi�bir �ey yemez ve i�mezler. Bu s�re zarf�nda hayatta kalmay� ba�ar�rlar ve ayn� zamanda di�i olanlar hamileli�i devam ettirirler. Kutup ay�s� 5 ay boyunca ininde kendi at�klar�n� geri d�n��t�rebiliyor. �nan�lmaz bir biyokimyasal i�lemler sayesinde v�cutlar�nda ki �reyi protein ve suya d�n��t�rebiliyorlar. Kutup ay�lar� muhte�em bir �ekilde karla kapl� alan�n sahiplenmi�lerdir. Kutup ay�lar�n�n k�rk�nde renksiz k�llar vard�r. S�cakl�k �ok de�erli �s� emen kara deliklerinden ge�er. Kutup ay�lar� �ok ya�l� foklar� yediklerinde derilerin alt�nda 10 cm yak�n ya� tabakas� olu�turmaktad�r. G�ne� ����� ay�n�n k�rk�nde yans�d��� i�in beyaz g�r�n�rler de�erli s�cakl�k iki noktadan kaybederler. Bu noktalar ayak taban� ve burundur. Bunlar kutup ay�lar�n�n zay�f noktalar�d�r. Kutup ay�lar� s�cakl�klar�n� iyi korurlar. Yaz�n serinlenmek i�in durup dinlenirler. Buzul ca��nda hayatta kalmay� ba�aran ve so�u�a iyi uyum sa�lam�� kar tavuklar� vard�r. T�yleri gagas�n�n bitti�i yerde ba�lar ve pen�elerine kadar devam ederler. Kar tavu�unun t�yleri s�cak manto gibidir. Ancak kar tavuklar� da iki noktadan �s� kaybederler bu noktalar y�z ve ayaklar�d�r. K���n karla uyumlu beyaz t�yl� g�r�n�rler. Yaz�n ise topra��n g�r�nmesi ile birlikte kahverengiye b�r�n�rler. Mis �k�zleri yeni biten otlar� kemirirler. Buzul �a��n miraslar� olan mis �k�zleri bir zamanlar mamutlarla birlikte dola��rlard�. Ke�i ve koyun ile akraba olan mis �k�zleri 12 bin y�l �nce kutuplarda h�k�m s�rm��lerdir. Mis �k�zleri �ok a��r otlanan hayvanlard�r. Tundraya yay�lm�� liken ve di�er k���k otlarla beslenirler. Kar�nlar�n� doyurmak i�in g�nde 2 km yol kat ederler. Sibirya�dan Norve� e do�ru s�cakl�k artt�k�a buz k�tleleri ayr�lmaya ba�lar. Bu buz k�tleleri d�nyan�n s�cakl�k derecelerini ayarlamakta b�y�k rol oynarlar. G�ne� ���nlar�n�n %80 n� yans�t�r. K���k deniz ku�lar� hayatlar�n�n �o�unu denizlerde ge�irirler. Plankton ve kabuklularla beslenirler. Su y�zeyinde uyurlar ama yaz aylar�nda �iftle�mek i�in karaya ak�n ederler. Milyonlarcas� toplan�r. Kaya ve �al�lar aras�nda yuva yaparlar. �iftle�mek i�in burunlar�n� s�rter gibi gagalar�n� birbirlerine vururlar. �iftle�tikten sonra erkek gider. Di�i yuvada kulu�kaya yatar. Tundrada ki �i�eklerin a��lmas� ile birlikte yo�un g�� ba�lar. Bunlar�n ba��nda ren geyikleri gelmektedir. Y�lda iki kez g�� ederler. Bir g�nde 55 km yol kat ederler. Binlerce ren geyi�i yaz�n otlanmak �zere kuzey kutbunda ki tundralara gelirler. Ren geyikleri likenlerle beslenirler. Haziran ortas�nda �o�u di�i ren geyikleri do�um yapar do�um yapt�ktan bir saat sonra yavru annesinin pe�ine tak�l�p gider. Bir g�nl�k oldu�unda yavru bir insandan daha h�zl� ko�ar. �leti�im kurmak i�in v�cut dili ve seslerini kullan�rlar. G�� rekorunu elinde tutan kuzey kutbu k�rlang�c�d�r. Kuzey kutbu k�rlang�c� ya�ayan hayvanlardan daha fazla g�� eder. Bir y�lda kuzey kutbundan g�� edip geri d�ner. Yakla��k olarak 35 bin metre yol al�rlar. Kuzey kutbu tilkileri �ukurlarda ya�arlar. Anne baba yavrular�n� burada b�y�t�rler bir tilki �ukuru 300 y�ll�k olabilir bu �ukurun y�zlerce giri� noktalar� vard�r. Tilkiler bir do�umda 6 ile 16 yavru do�ururlar. Kutup tilkileri kulaklar� k���k, burunlar� k�t, bacaklar� k�sa, kuyruklar� k�rkl� oldu�u i�in, �s� kay�plar� az olur bu y�zden kar�n �zerinde y�r�yorlar. A�ustos ay� geldi�inde kuzey kutbunda yaz sona erer ku�lar g�� etmek i�in toplan�rlar. G�ne� ufukta kaybolur, g�nler k�sal�r ve karanl�k ��ker. Kuzey kutbunun bir k�sm� 24 saat karanl�k olur. Kutupta ki buzlar d�nyay� yak�c� ���nlardan koruyor ozon tabakas� g�ne�in zararl� �ltraviyole ���nlar�n� emer. Emilen zararl� bu ���nlar buz k�tlelerine �ap�p geri yans�r ve b�ylece d�nyada ki s�cakl���n�n dengede kalmas�n� sa�larlar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r

1- Kutup ay�lar� 5 ay boyunca bar�nd�klar� yerlerde besin ihtiya�lar�n� nas�l kar��larlar?

2- Kutup ay�lar� ne ile beslenirler?

3- Kutup ay�lar�n�n s�cakl�klar�n� v�cutlar�n�n hangi noktalar�nda kaybederler?

4- Buzul ca��nda hayatta kalmay� ba�aran ve so�u�a uyum sa�lam�� canl� t�rleri hangileridir?

5- Mis �k�zlerinin beslenmeleri nas�ld�r, tehlike ile kar��la�t�klar� zaman kendilerini nas�l korurlar?

6- Ren geyikleri beslenmek i�in g�nde ka� km yol kat ediyorlar?

7- G�� rekoru elinde bulunduran canl� t�r� hangisidir?

8- Kutup tilkilerinin �s� kayb�n�n az olmas�n�n sebepleri nelerdir?

9- Kuzey kutuplarda ki buzullar�n d�nyam�z i�in �nemi nedir?