Kas�rgaya Dayan�kl� Ev (42 dk)

Sava��� u�ak, tenis raketi, uzay gemisi hepsinin ortak tek bir malzemesi var karbon elyaf. Olduk�a hafif ama inan�lmaz g��l� olan karbon elyaflar belki de son y�llar�n en b�y�k bulu�lar�ndan biridir. M�hendisler HJ3 olarak adland�r�lan bir modelini kullan�rlar. Bu karbon elyaf modeli ile ayn� zamanda otoyol k�pr� s�tunlar� ve t�nel duvarlar� gibi b�t�n yap� t�rlerini g��lendirmek i�in kullan�lan kuma� t�rlerinden biridir. Bu s�per �rt� ile kategorisi 5 olan (saatte 250 km ve �st� h�zda esen yani katrini ve sandy kas�rgalar�na e� de�er) bir kas�rgadan etkilenmeyecek ev nas�l yap�labilir. Bu karbon elyaf� bir evin kaplamas�nda kulland���m�zda f�rt�nalara, kas�rgalara ne kadar dayan�kl� bir ev yapt���m�z ve bu evin sa�laml���n�n ne kadar oldu�unu test etmeye �al���yor. Bu �al��malar� yaparken a�amalar�ndan bir tanesi de karbon elyaf�n re�ine ile boyanmas�d�r. Re�ine de elyaf� sa�lam yapar. Bu a�amadan sonra re�ineli karbon elyaf bilinen en g��l� malzemeler aras�ndad�r. Bu malzeme �s�ya, kuvvete ve di�er yal�t�m ve deste�in tamam�n� sa�lar. Bu videoda ise bir dizi test ve yukar�da anlatt�klar�m�z� kullanarak kategorisi be� olan bir kas�rgaya dayan�kl� ev yapmak, ilk olarak normal bir baraka ev yapay bir r�zgar makinas� ile test yap�l�yor ve ev saatte 153 km eser r�zgara kar�� deneme yap�l�yor. Ev 20 sn dayanm�yor. Daha sonra ekstra kolon ve kiri�ler ile g��lendirilerek tekrar deneniyor ve kategorisi 2 olan bir kas�rgaya kar�� koyarken ayn� zamanda duvarlar� delmek i�in toplar f�rlat�l�yor. Bu toplar ger�ek bir kas�rgada havada u�u�an par�alara, at�klara kar�� dayan�kl�l���n� ilk ba�ta dayanan ev toplar f�rlat�l�p evin duvar�n� deldikten sonra, ev kategorisi 2 olan bir kas�rgaya kar�� daha fazla direnemiyor.

Karbon elyafla kaplanm�� bir ev i�in ilk �nce bir mobil karavan al�n�yor. Mobil karavana kas�rgan�n nas�l etki etti�ini anlamak i�in ilk olarak mobil karavan�n bir portatifi yap���yor.� Yap�lan portatif yapay bir r�zgar alt�nda hava ak�m� kameralar vas�tas�yla kaydedilip inceleniyor. �ncelendikten sonra mobil karavana karbon elyaf yap��t�r�lmas� i�in ilk olarak d�z kontrplaklar monte ediliyor. Yap��t�r�lan kontrplaklardan sonra ilk olarak kuma� karavan�n en �ok zarar g�rebilecek yerlerine yap��t�r�l�yor. Bu yerler birle�me yerleri ve k��eler. ��nk� bu yerler e�er sa�lam yap�lmazsa ev dayanmayabilir. Bu zay�f yerler HJ3 ile sa�lamla�t�r�l�yor. Yani karbon elyaf ile yal�t�m� yap�l�yor. Ayn� anda kas�rgalarda sadece r�zgar de�il, r�zgar g�c� ile havada u�u�an demir, araba, tahta vb. u�u�an y�k�nt� at�klara da etkilenmeyecek bir yal�t�m yapmak. Bunun i�inde bir top makinas�n� modifiye yaparak adeta bir tahribat silah�na d�n��t�r�p HJ3 ile yal�t�lm�� eve zarar vermek i�in kullanacaklar. Bunun sonucunda da ev ne kadar dayan�kl� oldu�u ortaya ��kacak. ��nk� ger�ek kas�rga ya yak�n bir ortam olu�turmalar� gerek. Deney ba�l�yor. R�zgar �retmek i�in bir B737 jet u�a��n�n pervanelerinin olu�turdu�u r�zgar� kullan�yorlar.

�zet olarak: Son testte ise bir barakan�n �zerini re�ineli karbon elyaf ile g��lendirerek kategorisi be� olan bir kas�rgaya kar�� deneme yap�l�yor. Deneme ba�ar� ile sonu�lan�yor. Yani bu bizim g�nl�k hayat�m�zda ne demek; saatte 250 km den daha h�zl� esen bir r�zgar buda; 2004� deki Charlie kas�rgas�, 28 a�ustos 2005�taki katrini� ve 2012�nin ekim ay�ndaki sandy kas�rgas�na kar�� dayan�kl� bir ev demek.

���

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1. �pr�ler de otoyol k�pr� s�tunlar�nda kullan�lan ve m�hendislerce HJ3 olarak adland�r�lan madde nedir?(1-5.dk)

2. Karbon elyaf nedir ne i�e yarar? (1-3.dk)

3. Ka� t�r karbon elyaf �e�idi vard�r?(21-25.dk)

4. Kas�rgadan hasar almayan bir ev nas�l tasarlanabilir? (1-42.dk)

5. Karbon elyaf ni�in re�ineye boyan�r? (2-3.dk)

6. Kategorisi 5 olan bir kas�rga saatte ka� km h�zla eser? (3-5.dk)

7. Karbon elyaf ka� bi�imde �retilir? (19-21.dk)

8. Kategorisi 2 olan kas�rga ka� km h�zla eser? (21-22.dk)

9. R�zg�r t�rbini nedir? (20-23.dk)

10. Katrini kas�rgas�n� kategorisi ka�t�r ve h�z� nedir? (24-26.dk)

11. Bir kas�rgan�n eve zarar vermemesi i�in ilk olarak evin hangi b�l�mlerini sa�lamla�t�rmam�z gerekir? (25-27.dk)

12. Bir evin kas�rgaya kar�� en �ok zara g�recek yerleri neresi\nereleridir?(26-29.dk)

13. �zlemi� oldu�unuz video filminde hangi fizik kurallar�ndan bahsediliyor? (1-42.dk)

14. Sizce bu yap�lan deneydeki karbon elyaf g�nl�k ya�amda pratik olarak ba�ka hangi alnlarda kullan�labilir?

15. �zlemi� oldu�unuz filmde sizce ne gibi ��kar�mlar var a��klay�n�z?

16. Filmde yap�lan deneyden ba�ka bir kas�rga evi deneyi sizce nas�l olabilir?

Haz�rlayan: Deniz Nal�eci

Fen bilgisi 4 s�n�f (��)

9010054038