����������������������������������������������� �nka�lar�n Y�z Bin Y�l �nce M�s�r�n En B�y�k Piramidinin �� Kadar B�y�k Olan Amerika�n�n En B�y�k Ta� An�t�n� Yapt�lar 45 dakika

 

����� Peru�nun y�ksek alp da�lar�nda kay�p bir medeniyeti ara�t�r�yorlard�. Amerika k�tas�ndaki en b�y�k ta� yap�t�n� onlar in�a ettiler. �nka�lar onlara Chachopoya (bulut halk�) ad�n� vermi�lerdi. �spanyollar ise kay�p sava���lar ad�n� vermi�lerdi. Ancak g�n�m�zde ger�ek isimleri bilinmiyor. Chachopoya medeniyetini ��renmek i�in g�n�m�z ara�t�rmac�lar� mezar kal�nt�lar� ara�t�rm��lard�.

�

��� Alp da�lar�n�n kuzeyinde d�nyan�n tepesinde ya�ayan Chachopoya medeniyetinden �ok az insan haberdard�r. Ara�t�rmac�lar Lima�dan yola ��karak, �nce Chiclayo sonra Peru�nun do�usunda bulunan Chachopoya kasabas�na ula�t�lar. Ara�t�rmac�lar bu medeniyet hakk�nda bilgi edinmek i�in, Alp da�lar�n�n 2900 metre yukar�s�ndaki Kuelap denilen yere ula�t�lar. �lk k��if da� bi�imindeki kaleyi 1853 y�l�nda buldu. Ara�t�rmac�lar Kuelap�ta Arfedu Narvelles ad�nda bir adamla kar��la��p bu medeniyet hakk�nda bilgi toplam��lard�. �nka odalar� d�rtgen k��eli ve dikd�rtgendir. Ta�lar� har�la birbirine kenetlenmi� bi�imde in�a edilmi�tir. Kuelap ise k�vr�ml� ve yuvarlak katl�d�r. Ancak Macupicudan �ok daha eskidir. Kuelap�ta yap�lan ara�t�rmalara g�re M.S 500. y�l� g�steriyor. Amerika k�tas�nda bulunan en b�y�k ta� yap�tt�r. Kuelap�ta d�� duvar�nda 60 tane mezar bulunmu�, en az 350 ait oldu�unu s�yleniyor.

���

���� ��Lapetoca yamac� 450 metreden daha y�ksek oldu�u d���n�l�yor. Yama�ta 100�den fazla mezar bulunmu�tur. Bu yama�ta inmek i�in Peru�nun en iyi da�c�lar�ndan olan Maximo Henosfroza�dan yard�m alm��lard�. Bu yama� 150 katl�k bir bina y�ksekli�indeydi. Da��n yama�lar�nda yap�lan k���k odac�klar �eklinde mezarlar� bulunuyordu ve yama�ta Chachopoya�ya ait resimler tepit edilmi�tir. G�n�m�z teknolojisine g�re bu yama�lara t�rmanmak �ok zor. Ancak o zaman ki �artlara g�re Chachopoya�n�n nas�l ��kt���n� d���nmek g��t�r. Bu yama�ta mezarlar�n� nas�l yapt�klar� hala bilinmiyor.

����

��� ��Mezarlarda yap�lan incelemelere g�re Chachopoya halk�n�n �ok iyi birer da�c� ve iyi birer m�hendis olduklar� g�zlemleniyor. Ancan ara�t�rmac�lar Chachopoya halk�nda net bilgiyi �spanyol istilac�lar�n�n tuttu�u g�nl�klerinden ��karm��lard�. Kemiklerde yap�lan ara�t�rmaya g�re; Chachopoya hakl�n�n �ok dayan�kl� oldu�u, t�bbi bilgilere sahip olduklar� ve �ok zorluklarla kar��la�t�klar� s�yleniyor. Leymebamba�daki m�zede Chachopoya�ya ait kal�nt�lar�na �okca rastlan�lm��t�r ve burada yap�lan ara�t�rmalara g�re, Chachopoya �l�lerini kemiklerini ve kafataslar�n� korumaya b�rak�yorlard�, sonra temizleyip bir birine ba�layarak pamuk bir �uvalda sakl�yorlard�. Cesetlerinin i�ini temizleyip fet�s pozisyonunda ba�lamay�p ve kuma�la sarm��lard�. 1438�de �nka�lar geni�leyerek Chachopoya halk�na y�nelmi�lerdi. Halk�n �o�u iknalara teslim olurken, Chachopoya halk� ise direnmi�tir. Direnmenin sebebi, Chachopoya halk� �zg�rl�klerine �ok d��k�nd�ler ve yeni bir h�k�mdar�n, imparatorunun olmas�n� istemiyorlard�. Bu y�zden Chachopoya halk� son damar�nda kadar sava��yorlard�. Sonunda Chachopoya �nka�lara kar�� mal�p olmu�lard�. �nka�lar Amerika k�tas�nda kurulmu� en b�y�k imparatorluk olarak kabul ediliyordu.

 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

 

1. G�n�m�zde neden Chachopoya medeniyeti hakk�nda net bilgi bilinmiyor?

2. Bu medeniyet neden y�ksek yerleri tercih etmi�lerdir?

3. �nka�lar hangi mevkilerde �ok iyi sava��rlard�?

4. Chachopoya medeniyeti yap�tlar�n� hangi �artlara g�re in�a etmi�lerdi?

5. Kuelap ya�mac�lar taraf�ndan hangi y�lda ya�malanm��t�r.

6. Kuelap Macupicu�dan ka� y�l daha eskidir?

7. Arkeologlar ka� tarihinde ve ka� tane el de�memi� mumya tespit etmi�lerdi?

8. �nka�lara hangi medeniyet son vermi�tir?
9. Yap�lan ara�t�rmalara g�re Chachopoya medeniyeti ne gibi �zelliklere sahiptir?

10. Chachopoya�n�n sava�ta kulland��� en iyi silah� hangisidir?

 

Davut ARAB� E��T�M B�YOLOJ� 3. SINIF 2010