�lk Organizmalar�n Hangi Ko�ullarda Olu�tu�u ve Evrimle�ti�ini (Hayat�n K�keni )Kan�tlamak �zere Yap�lan Deneyler)� 90 dakika

�    Yakla��k 3,8 milyar y�l �nce b�y�k �slak kaya par�alar� �zerinde tuhaf ve gizemli bir olay meydana geldi. Cans�z maddeler ya�ama d�n��t�. Ondan sonra hi� bir �ey ayn� olmad�. Peki, bu olaylar nas�l ger�ekle�ti? D�nyada ya�am nas�l ba�lad�?
Ya�ayan, hisseden, d���nen yarat�klar�n inorganik maddeden nas�l ortaya ��kt��� sorunu kadar muazzam �nem ta��yan ba�ka bir konu yoktur. Bu bilmece eski zamanlardan beri insan akl�n� me�gul etmi�. Bu soruya �e�itli tarzlarda yan�tlar verilmi�tir. En geni� anlamda �� e�ilimi ay�rt edebiliriz:
1. teori: �nsanlar da d�hil t�m ya�am� Tanr� yaratt�.
2. teori: Ya�am inorganik maddeden kendili�inden olu�umla ortaya ��kt�, t�pk� kurt�uklar�n ��r�yen etten ya da farelerin bu�day y���n�ndan olu�mas� gibi.
3. teori: Ya�am d�nyaya �arpan bir g�kta��yla d�� uzaydan geldi ve sonra da geli�ti.
T�m tek tanr�l� inan�larda oldu�u gibi insanlar d�nyan�n Tanr� taraf�ndan yarat�ld���n� ve tekrar O�nun son verece�i g�r���ndedir. Fakat bu g�r�� bilim adamlar� taraf�ndan kabul g�r�lmemektedir. Bilim adamlar� daha �ok di�er iki g�r�� �zerinde durmaktad�r.
      �norganikten organi�e d�n���m, g�receli olarak yak�n tarihli bir g�r��t�r. Kendili�inden olu�um teorisi ise �yani ya�am�n bir hi�likten kaynakland��� g�r���� aksine uzun bir ge�mi�e sahiptir. Kendili�inden olu�um Antik Yunan yazmalar�nda mevcuttur. Kendili�inden olu�umu do�a�st� bir nitelikle bezeyen, ard�ndan da orta�a� bilim k�lt�r�n�n temelini belirleyen ve insanlar�n zihinlerine y�zy�llarca h�kmeden, Platon�un idealist g�r���yd�.��Maddede hayat yoktur, hayat ona a��lan�r��. Mikrobiyolojinin babas� olan Frans�z bilimci Louis Pasteur, bir�ok deneyden sonra kendili�inden olu�um teorisini g�zden d���rd�. �Ya�am yaln�zca ya�amdan kaynaklanm�� olabilir� dedi Pasteur. Pasteur�in bulu�lar�, kendili�inden olu�umun Ortodoks kavran�l���na ezici bir darbe indirdi. Pasteur��n deneyi k�saca, balon ojelerde kaynat�lan et sular�n�n a��kta b�rak�ld���nda ve kapal� tutuldu�unda neler olaca��n�n g�zlenmesidir. Deney sonucunda, kapal� tutulan kaynat�lm�� et sular�nda hi�bir organizman�n ortaya ��kmad��� g�r�lm��t�r. Pasteur��n bu �al��malar� sonucu, kendili�inden olu�ma fikri tamam�yla elenmi�tir. Fakat �ilk organizma nas�l olu�tu?� sorusu bu fikrin yerini doldurmu�tur. �lk dedi�imiz canl�larda, canl�lardan �rediyse o zaman ilk olamazlard�. Biyologlar bu konuda fazlas�yla deney yapmakta ve pek �ok g�r�� ortaya atmaktad�rlar. Bu deneylerden en �nemlisi Miller-Uray deneyidir. Miller-Uray deneyinin �nemi, organik molek�llerin do�al bir �ekilde sentezlenebilece�ini g�sterip bu tarz ara�t�rmalara yol a�mas�d�r. Yap�lan bu deneyde atmosfer olarak su, hidrojen, metan ve amonyak kullan�lm��t�. Sonu� olarak deney d�zene�inde, �e�itli aminoasitler ve g�n�m�zde ya�ayan organizmalarda bulunan di�er organik bile�ikler elde edildi. . Balk�da g�n�m�zde en �ok yalanlanmaya �al���lan deney bu deneydir. ��nk� bu deney ilkel d�nya atmosferinin �artlar�yla uyu�muyordu. Deneyin i�erisinde oksijen yok. H�lbuki bahsedilen d�nemde oksijen vard�. ��nk� o d�neme ait oldu�u d���n�len okside olmu� jeolojik kayalar var g�n�m�zde. O y�zden yeni bilgilerle benzer deneyleri tekrarl�yorlar.
    Ya�am�n k�keninin ak�lc� bir a��klamas� i�in uzayda yolculu�a gerek yok. Ya�am�n k�kenleri, �� bu�uk milyar y�l boyunca �ok �zel ko�ullar alt�nda bizzat kendi gezegenimiz �zerindeki do�ada i�leyen s�re�lerde bulunabilir. Bu s�re� art�k yinelenemez. ��nk� bu t�r organizmalar�n kaderi onlar� �abucak yok edecek olan mevcut ya�am formlar�na ba�l� olacakt�r. Ya�am ancak hayat�n var�lmad��� ve �ok az oksijenin bulundu�u bir gezegende ortaya ��kabilirdi. ��nk� oksijen, ya�am� olu�turmak i�in gerekli kimyasallarla birle�erek onlar� par�alayacakt�r. Peki, bu oksijen nas�l olu�tu? O zamanda yery�z�nde �e�itli tek h�creliler bulunmaktayd�. Bu tek h�creliler zamanla g�ne� enerjisinin �s�s�n� ve enerjisini art�r�nca d�� d�nyaya oksijen vermeye ba�lad�lar. B�ylece d�nya bol oksijenli bir hale gelmi�tir. Ya�am�n olu�um s�recinde, d�nyan�n atmosferi esasen metan, amonyak ve su buhar�ndan olu�uyordu. Laboratuarlar da ger�ekle�tirilen deneyler, su, amonyak, metan ve hidrojen kar���m�n�n mor�tesi radyasyona t�bi tutuldu�unda iki basit amino grup asidi ve az miktarda daha karma��k aminoasitleri �retti�ini g�stermi�tir. 1960�lar�n sonunda, uzaydaki gaz bulutlar�nda karma��k molek�ller bulunmu�tur. Bu nedenle d�nyan�n olu�umunun �ok erken a�amalar�nda, ya�am�n veya ya�ama yak�n bir �eylerin ortaya ��kmas� i�in gerekli elementlerin aminoasitler bi�iminde zaten var olmas� bile m�mk�nd�r. Dahas� yeni deneyler, t�m ya�am�n temeli olan proteinlerin ve n�kleik asitlerin ba�lang��ta var olan ��orba� i�inde ger�ekle�en normal kimyasal ve fiziksel de�i�imlerden ortaya ��km�� olabilece�ini her t�rl� ��phenin �tesinde ispat etmi�tir.
   E�er ya�am�n k�kenini ara�t�r�yorsan�z bakman�z gereken mineral kil mineralidir. Ya�am ne zaman ve nas�l ba�lam�� olursa olsun ayn� mineraller �zerinden ba�lam��t�r. Sonu� olarak, canl�l���n ilk ortaya ��k��� halen gizemini korumaktad�r. Fakat �al��malar artarak devam etmektedir.

�� Yakla��k 4 milyar y�l �nce b�y�k , �slak kaya par�alar� �zerinde tuhaf ve gizemli bir olay meydana geldi.Cans�z maddeler ya�ama d�n��t�.Ondan sonra hi� bir �ey ayn� olmad�.Ya�am kadar karma��k bir �ey ortaya ��kt� ? yer y�z�n�n derinlerinde mi ? ortaya ��kt�. Ya�am nas�l ba�lad� ?insan o�lu bu esrarengiz gizemi ��zmeye �al���yor. Resmin tamam�n� g�rmek i�in pek �ok par�an�n bir araya gelmesi gerekir.uzun bir i� insan o�lu bu bulmacay� ��zmek i�in bu i�le u�ra�� ya�am�n k�keni zor bir soru. Ara�t�rmalar sonucu �ok �nemli bilgiler elde ediyoruz.bunlar� kullanarak kendi k�kenimizin ba�lang�c�n� bulmak m�mk�n.ya�am�n k�kenini sorarsak; neden buraday�z? Neden z�rafalar farikada demek m�mk�n? Ya�am�n ba�lang�c� oldu�unu a��klaya bilir.Dini inan��lar asl�nda neden burada oldu�umuzu ve g�revimizin ne oldu�unu a��klaya bilir. Dini inan��lar asl�nda neden burada oldu�umuzu dile getirmi�tir. Ancak bu soru bilimsel bir sorudan �ok daha b�y�k bir sorudur. Ya�am�n do�as� bizi ezen ve merakland�rarak �zerinde ya�amam�z� sa�layan b�t�n farkl�klar� kapsar.

�� Tanr� i�in d���n�r�z. Ancak bu bir gizemdir.bu ger�ek gizemdir. Bilim �ok ba�ar�l�d�r. Bu ba�ar�s�n� al�ak g�n�ll�l���yle her soruyu sormaya cesaret etmeyerek sa�l�yor. Ancak �u soru sorulmal�. Neden d�nya bu �ekilde. Neden evren g�zeldir. Dini inan�lar bunlara cevap verebilir.bu yan�tlar kesin olmasa da ikna edici olur. Kavray�� s�recinin bir par�as� olarak dinin cevaplar�na e�lik etmeyi gerektirir. Ancak hangi do�ruyu bilmeyiz.bu ba�lamda ara�t�rmalar� s�kla�t�rmal�y�z. G�n�m�zde kendini ke�fedi� cans�z varl�klar�n�n birle�ip canl�lar� olu�turdu�u. Ama as�l soru �ne,kim ve ne zaman ve nerde.�E�er elinizde su, ���k ve baz� materyaller varsa ya�am�n k�kenini olu�turan kimyasal sahneyi kurdunuz demektir. Baz�lar� ya�am�n okyanusun dibinde termal bas�n�lar alt�nda �ekillendi�ini d���nebilir.

E�er ya�am�n k�kenini inceliyorsan�z bakman�z gereken mineral kil mineralidir.Rekabet halindeki bilim adamlar� bir ortak noktada bulu�a bildiler.bunlar ya�am� olu�turan minerallerin ne oldu�udur.

Ya�am ne zaman ve nas�l ba�lam�� olursa olsun ayn� mineraller �zerinden ba�lam��t�r.Elementler asl�nda atomdan yani her �eyi onlar olu�turur.bu fikir Aristo�ya kadar ula��r.

Yunanl�lar d�nemi biyoloji otoriteleri olarak kabul edildi�inden s�yledikleri her �ey kabul edildi.bunlar �z� kabul etmi�tir.�z�n b�t�n kainat� olu�turdu�u biliyorlard�.Bilinen elementlerden yaln�zca k���k bir k�sm�na ya�amak ihtiya� duyar�z.Bunlar fabrikaya g�nderilen ham medde ya�am�n kendiside fabrikad�r.

Buras� ya�am anonim �irketinde ilk g�n yeri kesin fabrikas�. Burada ya�am �retiliyor burada bir k�sm� at�l�r ve bile�ikler olu�turur.

������ Kar��m�za en �nemli olarak karbon ��kmaktad�r. Karbon her elementle hatta kendi otomun dan olu�mu� bile�iklere dahi ba�lanabilir. Bu da karbonu ya�am i�in vazge�ilmez yapar. Kimyasal s�re�lerin ba�lamas� i�in y�ksek bir enerji olmas� gerekir.E�er yeteri kadar elementi kar��la�t�rabilirseniz d�nyan�n ba�lang�c�ndaki organik yap�lar�n tamam�n� elde edebilirsiniz.

�� Amino asitlerin ba�� g��l� oldu�unda proton �ok sa�lamd�r.

Ya�am ard arda ger�ekle�en kimyasal a�amalard�r.Bunlar a�amad�r. �zar,metabolizma ve genetik� bunlar bir araya geldi�indeya�am ger�ekle�ir. Bunlar burada bir araya getirilerek canl� h�creler olu�turulur.�remek, geli�mek sadece canl�lar�n tepkilerdir. Peki cans�zlar bu �zellikleri nas�l kazan�yor.Bu h�zl� ge�i� ya�am�n en b�y�k gizemi. Bilim insanlar� elementler gibi hammaddelerin bir araya gelerek ya�am� yaratt���n� kabul ediyor.

Uzay�n nas�l olu�tu�u a��klanabilir. Ya�am�n nas�l a���a ��kt��� a��klanabilir. Bunlar bilimsel a��dan ilgin�tir.Burada her kum tanesi su ile etkilenir ve belirmeye en iyi �rnek bilin�tir. Belirme do�a kanunlar�n� bir sonucudur.Canl� varl�klar�n olu�mas� belirlemenin bir �r�nd�r. Y�ld�z ve gezegenlerin olu�mas� gibi.Ya�am 3,8 milyar y�l �nce olu�tur. Atmosferde O2 yoktur. Yer y�z� erimi�ti. Bundan sonra ya�am ba�lad�.

Geli�iyor ve inan�lmaz bi�imde olu�ur�Tuzlu Su Sinekleri �.����

A�a��daki Sorular�n Cevab� Filmin Ayr�nt�lar�nda Bulunmaktad�r.

 1. Ya�am nas�l ba�lad�?
2. Ya�am bir mineralin elektrik y�kl� y�zeyinde mi bi�imlendi?
3. Ya�am okyanuslar�n dibinde a��r� �s� ve bas�nc�n oldu�u karanl�kortamlarda m� bi�imlendi?
4. Enerji ya�am�n yap�s�n� nas�l olu�turur ve yery�z�ndeki enerjinin kayna�� nedir?
5. �lk olu�an t�rlerden g�n�m�ze kadar ya�ayan t�rler var m�d�r?
6. �lk canl�lar d�nyada oksijen olmamas�na ra�men nas�l b�y�y�p �o�ald�lar?
7. Aristo�nun ortaya att��� ve y�llarca kabul g�r�len kuram nedir?
8. Mikroskobu ilk ke�feden ve bakterileri inceleyenbilim adam� kimdir?
9. D�nyada �ok h�crelili�e ge�i� nas�l ger�ekle�ti?
10. Kil ya�am�n olu�umunda bir kataliz�r olabilir mi?
11. �lk organizmalar hangi ko�ularda olu�tu?
12.Belirme nedir? Nerelerde g�r�l�r?
13 .Stanley Miller ve Harold Urey deneyinin amac� nedir?Ba�ar�l� bir deney midir?
14. Canl�lar�n de�i�imini ve evrimle�ti�ini ele alan ve �T�rlerin K�keni� adl� kitab� yazan bilim adam� kimdir?
15. Kar taneleri ve di�er kristaller canl� m�d�r?
16.Laboratuarlarda yapay ya�am yarat�labilinir mi?
17. Ya�am�n milyarlarca y�l �nce bir ilkel �orban�n i�inde mi �ekillendi?
18.
Ya�am�n k�keni olan kimyasal sahne nas�l kuruldu?

19. Ya�am bir minarelin elektriksel y�zeyde mi ger�ekle�ti?

20. Neden ya�am�n k�kenine bakmak i�in kil minareline akmal�y�z?

21 Canl�lar hangi temel malzemeden olu�ur?

22. Yunanl�lar hangi elementleri kabul etmi�tir?

23. Ya�am i�in hangi elementler gereklidir?

24. Do�ada ka� �e�it organik bile�ik vard�r?

25.Do�al bir organik bile�ik yapay olarak nas�l �retilir?

26 . Yer y�z�ndeki enerjinin kona�� nedir?

27. Enerji canl�y� cans�zdan nas�l medya getirir?

28. Ya�am� olu�turan kimyasal a�amalar nedir?

29. Canl� h�cre nas�l olu�turulur?

30. Elementler bir araya gelerek ya�am� nas�l yaratm��t�r?

31. Belirme nedir?

32. Ekistromofil nedir?��������������������������� �������������������������������������������������������

������������������������������������������������������������������������������� 35 Emine U�UR, FEN B�LG�S�-4 2009
������������������������������������������������������������������������������� 08 Zehra KUT

����� ��������������������������������������������������������������������������29HAL�T KIRIKTA�

������������������������������������������������������ �������������������������03 HAKAN YILDIRIM
������������������������������������������������� �������������������������������