Buzul Neolitik D�nem Avrupa �nsan�n Olas� Ya�am Ko�ullar� �

Britanya 8 bin y�l �nce Avrasya ana karas�ndan ayr�ld�. 10 bin y�l �nce Paleotik d�nemin sonunda b�y�k av hayvanlar� �ld�. Bu y�zden paleotik avc�lar�nda sonu geldi. Bundan dolay� Mezolitik ve Neolitik d�nemlerdekiler �ok farkl� ko�ullara uyum sa�lad�. Kan�tlar yakla��k 5 bin y�l karars�z kald�klar�n� g�sterdi. Avc�l��a m� devam edeceklerdi yoksa tar�ma m� ba�layacaklard�. Ancak b�y�k otoburlar�n yok olmas�yla avc�l�k giderek verimsiz hale geldi. B�ylece avc�lar istemden tar�ma y�neldi. Neolitik ya�am tarz� paleotik d�nemin avc� ve toplay�c� ya�am tarz�ndan �ok farkl�yd�. Topra�� i�lemek i�in haftalarca �al��mak gerekirdi. B�ylece Neolitik ya�am tarz� �ift�ilerin y�l�n yar�s�n� �ok �al��makla ge�irmeleri demekti. Peki y�l�n di�er yar�s�nda ne yap�yorlard�. Bu zaman� sosyal davran��larda bulunarak ge�irdiler. Neolitik an�tlar�n �o�u ilk �ift�ilerle ba�lad�. Yani paleotik avc�lar�n �ift�ilik yapmas�yla ba�lad�. Bu insanl�k tarihinde �ok �nemli sosyal de�i�imi g�sterir. Neolitikler �l�lerini toplu olarak g�m�yorlard�. Daha sonralar� ise tek ki�ilik mezarlar g�r�lmeye ba�lad�. Bu mezarlarda bulunan bronz e�yalar iki �eyin kan�t�yd�. Birincisi baz� bireyler b�y�k ki�isel varl��a sahipti, ikincisi ise toplumda el i��ili�i �a��lacak derece de geli�mi�ti. Neolitik d�neme ait bir�ok an�t vard�. Bu da akla ta� devri insan� bu b�y�k an�tlar� makinesiz nas�l yapabiliyordu. Bunun cevab� s�n�rs�z zaman, sab�r ve kendi yapt�klar� aletlerdi. Bu an�tlar M�s�r�daki piramitlerle �a�da�t� ve e�er M�s�r�daki �a�da�lar� bunu ba�arm��salar Neolitik d�nem insanlar� da bunu yapabilirdi. Avrupa Neolitik d�nem insanlar� hen�z ta� devrinde olduklar� halde bunu ba�ard�lar. Bu an�tlar incelendi�inde onlar� in�a eden insanlar�n g�ne� ve ay�n hareketlerinden �ok iyi anlad�klar�n� s�yleyebiliriz. Bu d�neme ait g�ne� ve ay�n durumuyla ilgili �e�itli efsaneler vard�r. Bunlardan birine g�re kad�nlar�n ayl�k d�ng�s� aya benzedi�inden kad�nlar tap�lacak durumdayd�. Ay avc�l��� g�ne� ise tar�m d�nemini simgeliyor da olabilirdi. Yani ikisi de Neolitik d�nemi insanlar� i�in �ok �nemliydi. Ve bunu Stanhec tap�na��na �ok muntazam bir �ekilde yans�tt�lar. Bu neolitiklerin birer astrolog olduklar�n� g�steriyordu. Neolitik d�nemi insanlar� avc�l�ktan tar�ma ge�tiklerinde eski kadar sa�l�kl� de�illerdi ve �m�rleri k�salm��t�.

1- Bat� Avrupa Neolitik d�nemi insan� nas�l bir de�i�im ge�irdi?

2- Beslenme tarz�ndaki de�i�iklik hayat tarz�na nas�l etki etti?

3- Neolitik d�neme ait bir�ok e�yan�n bir�ok farkl� yerde g�r�lmesi neyin g�stergesidir?

4- Neolitikler ay, g�ne� ve zaman kavram�yla bildiklerini nas�l kullanm��lard�r?

�nsan Buzul Neolitik Dönem Avrupa �nsan�

5 bin y�l önce Britanya Avrasya anakaras�nda ayr�ld�.10 bin y�l önce neolitik dönemin sonunda büyük av hayvanlar� ölür. Böylece paleotik avc�lar�n da sonu gelir. Bu yüzden mezolitik ve neolitik dönemlerdekiler çok farkl� ko�ullara uyum sa�lamak zorunda kald�lar.  �nsanlar avc�l��a devam m� edeceklerdi yoksa tar�ma m� yöneleceklerdi. Binlerce y�l�n sonunda avc�l�ktan ba�ar�s�z olurlar. Neolitik ya�am tarz� paleotik dönemin avc� ve toplay�c� ya�am tarz�ndan çok farkl�d�r, topra�� i�lemek haftalarca çal��mak zorunda kalm��lard�r. Tar�mla birlikte insan daha karma��k ve sosyal davran�� sergilemeye ba�lad�lar. Avrupa'n�n kuzey bat�s�nda ki neolitik dönemde kalan dev an�tlar Avrupa toplumunda de�i�ime dair büyük kan�tlard�r.

     Stonehengertan 35 km. uzakta ki neolitik an�tlar�n olu�an bir karma��k vard�r. �ngiltere'deki toplu mezar tepelerin en güzel örneklerindendir.   Tek ki�ilik mezarlar toplumun h�zla eski sistemden yeni bir sisteme do�ru de�i�ti�i görünüyor. Eski sistemde mezarlar uzun tepeler �eklinde ve toplu gömülürlermi�. Atalar�nda ölülerin bir arada bulunurlar. Yeni ve yuvarlak tepeler ise tek ki�ilik mezarlar simgeliyor. Bu da toplum de�eri yerine birey de�erini gösteriyor. Bu yüzden bundan önceki 2 bin y�l�nda ki de�i�im eski dünyan�n sonu �imdi ki dünyan�n ba�lang�c� olarak kabul edilir. Tek ki�ilik mezarlarda bulunan e�yalarda iki �eyin belirtisidir.1 baz� bireyler ki�isel varl��a sahip oldu�u;2 el i�çili�i çok ileri oldu�u gösteriliyor.

   Neolitik dönemdeki bu tepeler sosyal ya�am�n de�i�ti�in kan�t�d�r. Arkeologlar aras�nda Akdeniz bilginin yay�ld��� merkez alma e�ilimi vard�r. Giza piramitleri Stonehenge ile ilginç paralellik gösteriyor. Ayn� dönemde yap�lm��lard�r. Eski toplumlar�n sahip oldu�u s�ra d��� bir mühendislik sergileniyor. Piramitlerdeki semboller o toplumun kültürel yap�s� ilgilidir.

   Stonehenge bronz ça�� ba��nda tamamlan�r. Neolitik dönem sona ermi� metal alet devri ba�lam��t�r. Art�k yeni silahlar ve yeni tar�m aletleri üretilir. Sürekli sava� ve rekabetin oldu�u bir döneme girilir.

    Newgrange Avrupa da ki piramitlerin biri büyük bir kaya ta� ve toprak y���n� 5 tonluk kald�r�m ta�lar�yla çevrilmi� kald�r�m ta�lar� üzerinde bir duvar var 5 bin y�l boyunca bozulmadan kal�r. Mezar bölümünde k�� gündönümünde Güne� do�arken ���nlar� üzerinde dikey çizgi bulunan ta�a yans�r. Sonra damdaki aç�kl�ktan içeri giriyor.

    Neolitik an�tlar�n görkemli bir örne�idir. Bu an�tlar iyice incelenirse onlar� in�a eden insanlar�n ay�n ve güne�in hareketlerini bildi�ine dair bir kan�tt�r.

     Newgrange de en karanl�k k�s�mlar� yeni bulu�lard�. Bat� çana��nda ölüler y�kan�rd�. Çana��n arkas�nda ki ta�larda semboller vard�. Ay�n her 18,6 y�lda batt��� do�u bölümü bununla ayn� hizada acaba hedef güne� de�il de ay olabilir mi? E�er bu tahmin do�ru ise Newgrange ki odalar�n dizilimlerinin güne� o kadar ay ile ilgisi vard�r. O zaman bu insanlar inançlar� için ne söylenebilir.

    Güne� ile Ay�n ço�unlukla iki cins ile ayn� ba�lamda dü�ünür. Ayl�k döngülerden dolay� kad�nlar�n ayla ba�lant�lar� dü�ünülebilirdi.

    Stonehenge hem toplumun kad�n k�sm�n� yani Aya önem verilirken hem de erkek kesime yani Güne�e hedeflenmi� olabilir. Çünkü tar�m�n geli�mesi ile Güne�in gücü ile erke�e ba�l� olarak art�yor. Erkeklerin güne�le kad�nlar�n Ay ile uygun bir ikilem dü�ünülür. Bu ikilemin sebebi ne olabilir. Bunun anlam� buzullar ça��nda.

     Paleotik dönemdeki avc� ve toplay�c�n�n buzullar erimeden önceki ya�am tarz�n� anlamak gerekiyor. Baz� Antropologlar günümüzde belli toplumlar�n belli ipuçlar� verdi�ini dü�ünüyorlar. Buna örnek Kalahari çölünde ki Pu�man kabileleridir.

     Bu kabileler üzerinde ki ara�t�rmalardan her iki cinste uyum içinde görülür. Erkek avl�yor kad�n geri kalan i�i yap�yor. Sadece çekirdek ailenin olmas� sosyal e�itlikten bahsedilebilir. Güç ve zenginlik bilinmiyordu.

     Kad�nlar�n ayl�k döngüsü Ay ile ba�lant� kurdu�unda onlar�n gücünü art�r�yordu. Dünyada ki düzeni kad�nlar gökteki düzeni ise Ay kuruyordu. Önemli av partileri büyük olas�l�kla gece düzenleniyordu. Hayatta kalmak için avlanmak büyük önem ta��yordu.

     Hayat�n ritmi Ay üzerinde üretiliyordu. Dolunay s�ras�nda av� yakalamak için �����nda yararlan�l�yordu. Dinlenip yeni ay s�ras�nda karanl�k oldu�unda erkekler e�leriyle oluyordu.

     Hava ko�ullar� de�i�ir buzullar erir büyük hayvanlar ortadan kaybolur. Böylece sonra ki birkaç bin y�lda insanlar kendi yiyece�ini üretmek zorunda kalacaklard�.

    Tar�m devri istenilen de�il hayatta kalman�n �art� idi. Tar�mla birlikte eski sa�l�kl� yap�lar yoku. Yava� yava� özel mülkiyet geli�ir böylece de�i�im kaç�n�lmaz olurdu.

    Neolitik insanlar için bu an�tlar yitirdikleri geçmi�i temsil ediyorlard�. Bu an�tlarda Ay'a sayg� duyulup tap�naklarda ki eski ayinleri canland�r�yordu. Art�k tar�m yapmak için güne�in hareketlerini izlemek zorundayd�lar. Bu duruma dü�menin sebebini Ay�n hareketlerini unutup güne�in hareketlerini unutmakt�.

     Güvenebilece�i bir rehbere ihtiyaçlar� vard�. Güne� ve Ay hakk�nda bilgi sahibi olan bir büyücü onlara yol gösterip teselli edebilirdi. Arkeologlar son 2 yüz y�l süreçte Almanya Fransa ve �sviçre de bronz ça��na ait kaz� alanlar�nda bulunan alt�ndan yap�lm�� 3 konili objeyi y�llarca incelendi.

     Berlin eski ça� müzesi müdürü bu konilerin büyücü �apkas� oldu�unu söyler. Törenlerde ba�lar�na takarlard�. Bu ki�ilere rahip kral denilirdi. Bunlar zaman uzman�yd�. Bronz ça��nda bu bilgi onlara güç katard�, Güne� ve Ay bu �apkadan temsil ediliyordu. Bu bilgi bat� medeniyet ve kültürünü temsil ediyordu.

      Nesiller boyu avlanan özgür insanlar�n kolektif deneyimler bilgilerini etkiliyordu. Kad�nlar�n rolü de�i�iyordu. Ay�n art�k etkisi yok tar�mda güne�e ihtiyaç vard�. Buda erke�in üstünlük ele geçirdi�ini gösterirdi. �nsanlar Tanr� alarak güne�e tapmal�yd�.

   Art�k en büyük endi�e di�er insanlard�. �nsanlar art�k toprak sahipleri idi. Böylece kavgalar ba�lad� kavgalar mücadelelere mücadele sava�lara dönü�tü. Dünyan�n yeniden düzelmesi için umut ����� vaat edebilirdi. Rahip kral bunu ba�ard���nda halka büyük mutluluk kendiside büyük güce sahip olurdu. ��te o an�tlar bu nedenle yap�ld�. �n�as� seçkin bir grup taraf�ndan organize edildi ve büyük olas�l�kla büyük bir olay amaçlan�yordu..

     ��te söz konusu buzul ça��nda ya�ama nam ut ve devasa ku�un mekanik tasar�m� tamamlad�. Kolombiya mamutunun di�lerini bir insan�n ne kadar uza�a f�rlatabilece�ini pratikte gösteriliyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.     �ngiltere' de Neolitk dönemden kalan toplu an�tlar�n genel özellikleri nelerdir?

2.     Neolitk dönemdeki mezarlar bize o dönemin sosyal yap�s� hakk�nda nas�l bir fikir verir?

3.     Hangi sosyal de�i�imlerle erkek egemenli�i ortaya ç�k�yor?

4.     Bireysel mezarlar bize neyi kan�tlamaktad�r?

5.     Ta� devri insanlar� güçlü makineler ve aletler olmadan bu büyük mezar an�tlar� nas�l yapt�lar?

6.     Tar�ma geçilmesiyle birlikte insanlar aras�ndaki sosyal yap� nas�l �ekillendi?

7.     Ay ve güne�in önemi neydi?

8.      Fransa'da Almanya'da ve �sviçre'de kaz�lar sonucu bulunan üç koni üzerinde ki i�lemeler ne anlam ifade ediyordu?