D�nyan�n bir manyetik havalanma
ta��t�n�n yapt��� bir kazada 23 ki�i �ld�. Bu gelece�in ta��ma ara�lar�n�n bir
�yk�s�. Kuzey Almanya�n�n k�rsal kesimlerinde bir deneme tesisi MAGLEV ad�
verilen bir manyetik havalanma ta��t� �zerinde �al���yor. Buras� translemit
manyetik havalanma ta��t�n� hareket halindeyken denemek i�in tasarland�. Bu yol
20 y�ldan fazla bir s�redir in�a halinde. MAGLEV bu yol �zerinde yakla��k 1
milyon km yol ald�. �ok k�sa s�rede saatte 200 km h�za ��kabiliyor. D�z
yollarda saatte 400 km h�za varabiliyor. MAGLEV 21.yy��n ula��m teknolojisini
de�i�tirmek �zereydi. �stelik s�r�c�s� olmadan. MAGLEV, trenin rahatl��� u�a��n
h�z�yla birle�iyor. Her MAGLEV arac� 50 ton a��rl���nda, 20 ton y�k ta��yabilme
kapasitesindedir. Translemit tesisleri Almanya�dad�r. MAGLEV sisteminin ilk
al�c�s� �in Halk Cumhuriyetidir. �in Halk Cumhuriyeti �ehir merkezinden
uluslararas� havaalan� aras�na 30 km�lik bir yol sipari� etti. D�nya ula��m
sistemleri i�in b�y�k sorun var. Onlara g�re araba, u�ak ve trenlerin devri
kapand�. Ama as�l �nemli olan hava yolculu�u i�in talep art�yor. F�rlayan
petrol fiyatlar� s�per jumboya 747 dakikada 170 litre petrol yak�yor. Hava
yolculu�unun maliyeti �ok fazla. Bu y�zden �in MAGLEV trenlerine daha fazla
ihtiya� duyuyor. 1930�larda tekerleksiz trenlerin 2 b�y�k sorun nedeniyle
�retimi yava�lad�. Bunlardan ilki bilgisayar�n g�c�yd�. Bilgisayar gibi g��l�
elektronik donan�mlar gerekti�inde sistemi kontrol etmeliydi. B�ylece
teorilerin tespit edilmesi i�in onlarca y�l gerekliydi. �kinci sorun k�zaklar�
yerden kald�rmaya yetecek kadar g�venilir ve dengeli bir havalanma sistemi
bulunamam��t�. Manyetik iti� g�c�ne sahip olmalar�na ra�men hala tekerlere
ba�l�d�r. Bilgisayar ve motor sorunu ��z�ld�kten sonra s�ra yolcu ta��ma
sorununa ge�ildi. Bug�n translemit 8. versiyonunu �retti. 1 saatlik araba yolculu�u
7,5 dakikal�k MAGLEV yolculu�una d�n��ecek. Yol hatt�n� ��kmeden korumak ve
depremlerin y�k�c� etkisini azaltmak i�in m�hendislerin bir plan� var. Plan;
yol hatt�n�n inan�lmaz a��rl���n� topra��n derinliklerine do�ru yaymak. Hatt�n
b�l�mleri yolun 25 metre aral�klarla dikilecek payandalar �zerine kurulacak.
Payandalar ise bu yap�y� destekliyor. Payandalar�n yap�m� s�ras�nda dikkat
edilecek 2 �nemli husus vard�r. 1.si paynda b�y�d�k�e yap�da b�y�yor.
�angay�daki payandalar yerin 2 metre derinine iniyor ve geni�li�i 10-12 metreye
��k�yor. Bu demektir ki kaz�k ba�l�klar�n�n Aral��� 1 metre olmal�. Toprak
kalitesi d��t�k�e payandalar� daha derine g�mmek gerekiyor.� �angay�daki toprak o kadar k�t�yd� ki
payandalar� 30 metre derine indirmek gerekti. Baz� yerlerde 70 metreye kadar
indi. MAGLEV yola ��kt��� anda ihtiyac� olan g�c� m�knat�slar� harekete ge�iren
sistemden sa�l�yor. Dev bataryalar, depolad��� enerjiyi ���k kaynaklar� ve
bilgisayar i�in kullan�yor. Ayn� zamanda m�knat�slar i�in yedek enerjiyi
biriktiriyorlar. D�nyan�n ilk MAGLEV� 2002 yaz�nda �angay�a getirildi. Burada
hata pay� 1 mm�den daha az. 11 Eyl�l 2002 tarihinde in�aat�n ba�lat�lmas�ndan
18 ay sonra MAGLEV trenleri yol �st�nde yerini ald�. 3 y�l i�inde 8 milyon �anghay
halk� MAGLEV trenlerini tercih etti.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1.�in Halk Cumhuriyeti�nin MAGLEV
trenlerini neden kullanmak istemi�tir?
2.D�nyan�n ilk MAGLEV trenleri hangi
�lkede kullan�lm��t�r?
3.MAGLEV trenleri i�in yap�lan
yollar�n �zellikleri nelerdir?
4.Tekerleksiz trenlerin �retimi
neden yava�lam��t�r?
5.Payandalar�n �zellikleri nelerdir?
6.MAGLEV trenleri ilk kez hangi
tarihte kullan�ma ba�lam��t�r?
7.�angay�da yap�lan yol hatlar�n�
korumak i�in nas�l bir plan uygulanm��t�r?
8.MAGLEV trenlerinin �zelliklerinden
bahsediniz?
9.Translemit tesislerinde yap�lan teknolojik
faaliyetler nelerdir?
10. Payandalar�n yap�m� s�ras�nda
dikkat edilecek hususlar nelerdir?
11.D�nya ula��m sistemlerindeki
sorunlar nelerdir?
12. D�nyan�n bir manyetik havalanma
ta��t�n�n yapt��� kazadan bahsediniz?
������������������������������ ��������
�����������������������������������������������������������������������������
V�LDAN BAYKAR E��T�M B�YOLOJ� 4.SINIF