���� ��������Gizli D�nyalar Nano Teknoloji Ve Mikroskobik Canl�lar�n H�nerleri
�������44 Dakika
��� ��Etraf�m�zda
g�rebildi�imizin �tesinde gizli d�nyalar vard�r. Art�k bilim insanlar� nano teknoloji sayesinde bu g�r�nmez boyutlar� ke�feder
duruma gelmi�tir. G�remedi�imiz �eyleri ke�fetmek belkide
yapabilece�imiz en �nemli u�ra�lardan biridir yani d�nyam�zdaki gizli d�nyalar�
ke�fetmek gibi . ��nk� d�nyam�zdaki hayat, bu gizli d�nyalara g�re �ekillenir.
Gizli d�nyalar� kendi d�nyam�z� daha iyi anlayabilmek, hayat�m�zdaki �nemini
ke�fetmek ve Ona ba�ka bi g�zle bakabilmek i�in
ziyaret ederiz. Bu y�zden bunlar� ke�fetmek hayat�m�z i�in son derece
�nemlidir. Bu gizli d�nyam�zda en �nemli �eylerden biride, d�nyam�z�n sahip
oldu�u yer�ekimidir.
� ���Her
bir hareketimiz g�remedi�imiz bir g�� taraf�ndan y�netiliyor; yer�ekimi.
Yer�ekimi havada olan bir�eye a�a�� inmesini emreder,
gezegenleri y�r�ngede tutar ve okyanuslar�n sirk�lasyonlar�n� sa�lar. Newton�un
yer�ekiminin ne oldu�unu ke�fetmesinden bu yana insanlar yer�ekiminin ger�ekten
neden kaynakland���n� anlamaya �al���yorlar fakat kimse tam olarak bir �ey bilmiyor
ama cevaba yakla��yorlar. Newton; yer�ekimini iki g�� aras�ndaki �ekim olarak
a��klam��t�r. Yani daha a��r olan bir obje daha fazla g�� ortaya koymakta. Bu
y�zden son derece a��r olan d�nyam�z b�t�n objeleri kendine �eker. D�nyam�zda yer�ekimi
g�c� her yerde ayn� de�ildir. D�nyan�n k�tlesinden uzakla�t�k�a yani da��n tepesine
��kt���m�zda daha hafif oluruz ve ayn� �ekilde bir vadiden yada hendekten a�a��
do�ru indi�imizde kilomuz biraz daha artar ��nk� d�nyan�n k�tlesine yakla�m��
oluruz. Ekvatorda daha hafifken, kutuplarda d�nyan�n k�tlesine daha yak�n
oldu�umuzdan kutuplarda daha a��r geliriz. �klim de�i�tik�e d�nya �evresindeki
k�tlelerde bu de�i�ime kat�l�r. �klim de�i�ikliklerinin d�nyan�n yer �ekim
alanlar�n� etkiledi�i g�r�lm��t�r. Fakat gelece�imiz sadece yer�ekimi gibi
b�y�k olaylara dayanm�yor. Mikro d�nyalardaki mikroorganizmalarda ayn� �nemi
ta��yor.
��� ��Her g�n bize sald�rmak i�in bekleyen y�zlerce
istilac� ile kar�� kar��yay�z. Son derece k���k olan bu yarat�klar� nano teknoloji sayesinde ke�feder ve rahatl�kla
varl�klar�n� g�rebiliriz. En beklenmedik yerlerden; i�imizde, �zerimizde ve
d�rt bir yan�m�zda kar��m�za ��karlar. Bu �mikroorganizmalar ayn� zamanda hem arkada� hemde d��man olabilirler. Gizli d�nyalar� ara�t�rmaya iten sebep
g�nl�k hayatta bizi ne kadar etkiledi�ini ��renmektir. Biz insanlar asl�nda bakterilerle
birlikte ya��yoruz. Bakteriler ya�am�m�z i�in �nemli olan ek h�creli
mikroplard�r. Bir �o�u iyi huyludur. Mikroplar h�zl� hareket eder ve n�fuslar�
her 15 dakikada bir ikiye katlanabilir. 10 saat i�inde bir tanesi milyarlara
d�n��ebilir. Ama fazla kalabal�kla�t�klar�nda hayatta kalmak i�in �l�rler.
Ya�amak i�in s�rekli yeni yerler bulmalar� gerekir. Bu noktada insanlar g�rev
al�r. Biz insanlar birer mikrop ta��y�c�s�y�z. Dokunmadan aks�rmaya yada
�ks�rmeden ba�lant� kurdu�umuz her t�rl� y�zeyden bize bula�abilir. Bunlar�n
ta��nmas�nda ka��t para ba�� �eken fakt�rlerden biridir. �nsanlar paray�
tutarlar ve o ka��t para elden ele ge�erek bakteri yayar. Her bir ka��t para en
az y�z �e�it farkl� bakteri taraf�ndan istila edilmi� olabilir. Bir�o�u kan
enfeksiyonlar� yada zat�reye neden olan bakteri
t�rlerini i�erir. Ka��t paradaki mikroplar pasif haldeler taki
biz onlara dokunup onlar� canland�rana dek. V�cudumuzda hayat bulduktan sonra
bu bakteriler bizi bir ge�i� arac� olarak kullanabilir yada� v�cudumuzda kal�p bizi hasta ederler. Bu
yarat�klar bir�ok yoldan v�cudumuza girer yada v�cudumuzun y�zeyine yap���rlar.
Bu yollarlardan baz�lar� �unlard�r; insanlarla beraber kulland���m�z
materyaller, yiyecekler, ortak temasta bulundu�umuz ara� ve gere�lerden(kap�
kolu, telefon, masa, s�ra, ket�ap kutusu vb..) ve hava(r�zgar) yoluyla vb
bir�ok yolla bula��rlar. Di�er bir g�r�nmez fenomen ise d�nyam�z�n yer kabu�u
i�erisindeki s�v� demir okyanus(�ekirdek) yani d�nyam�z�n sahip oldu�u gizemli
manyetik alan.
��� ���D�nyam�z�n
manyetik alan� g�ne�ten ve uzay�n derinliklerinden gelen zararl� radyasyona
kar�� gezegenimizi g�r�nmez k�lar. D�nyam�z�n manyetik alan� olmasayd� ne
g�ney, kuzey nede do�u, bat� olurdu. D�nyan�n manyetik alan� hayatta
kalabilmemiz i�in son derece �nemlidir. Manyetik alan� t�m detaylar�yla anlamak
bilimin �ok �tesinde. Manyetik alan d�nyan�n tarihini ��z�mlemek i�in bize
olanak sa�l�yor. D�nyan�n manyetik alan� m�knat�slarla �evrilmi� bir g�� alan�
gibidir. Her t�rl� manyetize edilmi� obje taraf�ndan hissedilebilir ve pusulada
bu sebepten dolay� daima d�nyam�z�n manyetik kutuplar�n� g�sterir. Bir di�er
gizemli d�nya ise g�r�nmez �����n ola�an�st� d�nyas�d�r.
���� ��G�r�nmez ���k g�zlerimizin alg�s� d���ndad�r.
I��k dalgalar� d���k frekansl� radyo dalgalar�ndan y�ksek frekansl� k�z�l
�tesi, ultraviyole, x ve gama ���n dalgalar�na yolculuk eder. Her bir ���k
dalgas�nda s�kl�k ne denli yo�unsa uzunluk o kadar k�sal�yor. Bu dalga uzunlu�u
oluyor. �nsan g�z� t�m bu dalga boylar�n�n yaln�zca �ok az�n� tespit edebilir.
Geri kalan ���n dalgalar� bize kapal�d�r. Normalde g�z�m�zle g�remedi�imiz bu
dalga boylar�n� nano teknolojiyle tasarlanan �zel
yap�ml� kameralar sayesinde g�rebilmek m�mk�nd�r. Baz� kameralar uzun dalga
boylu k�z�l �tesi kullanarak s�cak ve so�u ay�rt edebilir. Buna termal
g�r�nt�leyici denir ve g�n�m�zde yer bilimciler taraf�ndan kullan�l�yor. E�er
bu kameralar acil servislerde kullan�l�rsa hayat kurtarabilirler. Mesela
yang�nda dumandan bay�lm�� birini rahatl�kla bulabilirler. Baz� b�cekler(ar�)
bizim g�remedi�imiz ultraviyole ���nlar�n� g�rebilecek �ekilde yarat�lm��t�r.
Bu konudaki �al��malar savunma sanayisinde �nemli bir yer tutmaktad�r. Bilim
gizli d�nyalar� g�zlem i�in de�il onlar� kullanmak i�inde �al���yor. Nano teknoloji k���k �apl� bir bilim olsa da b�y�k bir
potansiyele sahiptir. �leriki zamanlarda nano
teknolojinin minik d�nyas�n�n �zerimizde �ok b�y�k bir etkisi olacak. Gizli
d�nyalar�n derinliklerine dalmak insanl�k i�in yeni olanaklara imkan
sa�layacakt�r�
���������������� �������A�a��daki
Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
��������� 1-) Gizli d�nyalar� ara�t�rmaya
iten sebebler neler olmu�tur ?
��������� 2-)
Gizli d�nyalar hayat�m�za nas�l etki eder ?
��������� 3-)
Gizli d�nyalar nelerdir ve hayat�m�zdaki �nemi nedir ?
��������� 4-)
Yer �ekimi nedir ve neden dolay� olu�mu�tur ? ���
��������� 5-) Yer �ekiminin
hayat�m�zdaki �nemi nedir ?
��������� 6-)
Yer �ekimi d�nyam�z� nas�l etkilemi�tir ve nelerin olu�mas�n� sa�lam��t�r ?
��������� 7-) Yer �ekiminin uzay i�in
�nemi nedir ve yer�ekimi g�c�n�n boyutlar� nelerdir ?
��������� 8-)
Newton yer �ekimini nas�l a��klam��t�r ?
��������� 9-)
Yer �ekim g�c� nelere ba�l�d�r ve neden de�i�ir ?��
������� 10-) �klim
de�i�ikliklerinin yer �ekimine etkisi var m�d�r ?
��� ����11-) Mikroorganizmalar nedir ve �e�itleri nelerdir ?
������� 12-) Mikroorganizmalar�n
bizlere yararlar� ve zararlar� nelerdir ?
������� 13-)
Bakterilerin ya�am tarz� nas�ld�r, nas�l �o�al�rlar ve �zellikleri nelerdir ?
������� 14-) Bakterilerin
yo�un oldu�u yerler nelerdir ve insanlara hangi yollarla bula��rlar ?�
������� 15-) D�nyam�z�n
manyetik alan� nedir ve neden dolay� olu�mu�tur ?
������� 16-)
D�nyan�n manyetik alan� d�nyam�z� ne gibi tehlikelerden koruyor ?
������� 17-)
D�nyam�z�n manyetik alan�n�n bizim ve canl�lar i�in �nemi nedir ?
������� 18-)
D�nyan�n manyetik alan� nas�ld�r ve nas�l hissedilir ?
������� 19-)
G�ne� r�zgar� nedir ve zararlar� nelerdir ?
������� 20-)
G�r�nmez ���nlar nelerdir ve dalga boyalar� nas�l de�i�ir ?
������ 21-)
G�r�nmez ���nlar� insan g�z� neden g�remez ?
������ 22-)
G�r�nmez ���nlar� hangi canl�lar g�rebilir ve canl�lara ne gibi bir etkisi
vard�r ?
������ 23-) Nano teknolojiyle g�r�nmeyen ���nlar� g�rebilmek m�mk�n m�
?
������ 24-) Nano teknolojinin g�r�nmeyen ���nlar� g�rmek i�in
�al��malar� nelerdir ?
������ 25-)
G�r�nmeyen ���nlar� g�rebilmek i�in tasarlanan materyaller ve kullan�m alanlar�
nelerdir?
������������������������������������������ YUSUF KIRMIZ E��T�M FEN B�LG�S� 4. SINIF
(�.�) 9010054005