��������������������������������������������������������������������
Gezegenimizdeki K�t�
Hava �artlar� Evrendeki Metan F�rt�nalar� Evrendeki Do�an�n �fkesi 45 dakika
��� D�nyam�zda ve evrende s�rekli �s�, r�zg�r,
y�ld�r�m, hortumlar, f�rt�nalar ger�ekle�ir. Bunlar her �eyi de�i�tirebilirler.
Bunlar bir saniyede b�t�n hayat� de�i�tirebilir. Uzay�n derinliklerinde saatte
17 bin km h�zla esen r�zg�rlar vard�r.
���� D�nyada birbirinden farkl� mevsimler
ya�anmaktad�r. Atmosferimiz nefes ald���m�z havad�r. D�nyay� saran zar gibidir
ve �ok incedir. D�nyam�z�n i�i gibi d��� da katmanlardan olu�ur. Bu katmanlar
yakla��k sekiz y�z km d�r. Gazlar�n �o�u ilk y�z km de
bulunur. T�m atmosfer olaylar� bu b�lgede ger�ekle�ir. G�ne� I��nlar�n�n farkl�
gelme a��lar�na ba�l� olarak de�i�ir ve bununla birlikte �s� farklar� ve bas�n�
farklar� olu�ur.� Is�nan hava k�tleleri
y�kselir. So�uyan hava k�tleleri ise al�al�r. Ve b�ylece hava olaylar� ortaya
��kar.
���� �nsanlar� en �ok etkileyen atmosfer
olaylar� s�cakl�kt�r. �zellikle bunlar�n uzun s�rmesi �ok daha tehlike yarat�r
ve canl�lar�n �l�mlerine neden olabilir. G�ne� sistemimizde en s�cak gezegen
Ven�s +480 oC d�r.
D�nyada ise �imdiye kadar kaydedilmi� en y�ksek s�cakl�k kuzey Afrika da 57,8 oC�d�r.
��� Galaksideki s�cakl�k her �eyi eritmeye
yetecek kadar y�ksektir. Teknoloji geli�tik�e atmosfer bilgilerimiz de
artmaktad�r. R�zg�r birden ortaya ��kabilen r�zg�r �ok tehlikeli olabilir ve
kar��s�na ��kabilen her �eyi yok edebilir. Bir�ok yerle�im yerlerini haritada
silebilir. R�zg�r atmosferin kendini e�itleme iste�idir. Bas�n� fark� en b�y�k
etkendir. D�nyan�n en h�zl� r�zg�rlar� hortumlar�n i�indedir. H�zlar� saatte
480 km ye kadar olu�abilir. Hortum, al�ak bas�n� ve nemdir. ABD de y�lda bin
tane hortum meydana gelmektedir. Meksika k�rfezinde gelen s�cak havayla kanada
da gelen so�uk havayla �arp��mas� sonucu hortum olu�ur.
���� Kas�rgalar d�nyadaki t�m enerji
santrallerinde daha fazla enerjiyi ortaya ��karabilir. G��l� bir kas�rga i�in
sakin ve �l�k okyanus suyu, hafif r�zg�rlar b�ylece su dalgalar� �n�ne alarak
deniz seviyesinin 8 m �zerine ��kar�r. Nept�n -200 oC
so�uk ve kas�rgalarla dolu bir yerdir. En b�y�k kas�rgalar J�piter de
ger�ekle�ir. Bunun nedeni ise �s� farkl�l�klar�d�r. Saatteki h�zlar sekiz y�z
km h�zdad�r. J�piter�de bir kara par�as� olmad��� i�in kas�rgalar devaml�d�r.
J�piter bir gaz y���n�d�r. D�nyada ise kara par�alar� oldu�u i�in kas�rgalar�
durdurabiliyor. Burada h�zlar� en fazla 300 km d�r.
J�piter�in uydusu olan titana 2005 y�l�nda g�nderilen insans�z u�ak �e�itli
foto�raflar g�nderilmi�tir. D�nyadaki gibi ovalar, nehirler, da�lar, tepeler r�zg�r�n
yard�m�yla olu�mu�tur. D�nyadaki gibi bir atmosfere sahiptir. Fakat tek fark�
d�nyadaki su yerine orada metan s�v� haldedir ve metan�n su gibi bir d�ng�s�
vard�r. Metan�n s�cakl��� -180 oC ve -200 oC aras�nda de�i�ir. Bu s�cakl�ktaki metan her
�eyi dondurur.
����������� �im�ekler elektriklerin pozitif ve
negatif elektronlar�n birikmesi sonucu olu�ur. Ve b�ylece elektrik ak�m�
olu�ur. Bir �im�ek patlamas� ile y�z milyonluk voltluk bir enerji ortaya ��kar.
����������� G�ne�ten meydana gelen kopmalar
sonucu veya g�ne� patlamalar�nda partik�ller d�nyaya
kadar olu�abilirler. Fakat d�nyan�n etraf�n� saran manyetik dalgalar bu
g�ne�ten gelen partik�llerden d�nyay� korurlar.
Manyetik alanda ge�en partik�llerinin sonucunda
milyonlarca voltluk elektrik enerjisi ortaya ��kart�r. Ve bu ak�m d�nyaya
olu�ur. Bu ak�m sonucunda teknolojiler zarar g�rmesine neden olur. En son 1959
y�l�ndaki g�ne� patlamas� sonucu telgraf santralleri yanm��t�r. E�er bu g�n bir
g�ne� patlamas� ger�ekle�irse bug�n ki t�m teknolojilerimizi kaybedebiliriz.
Bilim adamlar� bunu �nlemeye �al��maktad�rlar.
���� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
������������������������ BARI� TURAN B�YOLOJ� ��RETMENL���