������ �Genetik ve E�itim Tercihlere Dayal� Bilimsel Dahi Olu�turmak K�smen Olas�

��� Herhangi bir �ocu�u 6 ya��na kadar dahi yapmak �ok kolay. D�hilik gizemli bir yetenek ve do�u�tan m� kazan�l�r yoksa sonradan bir dahi yarat�labilir mi?

��

�� Bunlar�n IQ seviyeleri �ok y�ksektir. Amerika�da Justine ad�ndaki bir �ocuk �ok k���k ya�lardan itibaren yap�lan IQ testlerinde 160 alm��t�r. IQ testlerinin de�erleri 100 ile 160 aras�nda de�i�mektedir. Daha 3 ya��nda iken bu �ocu�un satran� oynad��� ve buna benzer daha �st d�zey beceri isteyen bir�ok �ey yapt��� g�r�lm��t�r. Justine daha 6 ya��nda iken �niversiteye girmi� ve 12 tane dil konu�maya ba�lam��t�. Bu ya�larda �ocuklarla ilgili konferanslar vermeye ba�lam��, insan haklar� kad�n ve �ocuk haklar� ile projeler haz�rlam��t�r. Yedi ya��nda iken yap�lan IQ testlerinde 298 ald��� g�zlenmi�tir. ��itme seviyesi �ok y�ksek olmas�na ra�men bazen sorunlar ya��yordu. Kendisi ile bir r�portaj yap�ld���nda sorular� anlayamad��� ve a�z�n�n kelimeleri bi�imlendiremedi�i g�r�lm��t�r. Cevap verebilmek i�in bilgisayar�na cevaplar�n� yazd���n� ve orada s�yledi�i g�r�lm��t�r ama emil ile bir soru soruldu�unda bir filozof gibi cevaplar verildi�i g�r�lm��t�r.

��� D�hilik kal�t�msal ise d�hilik i�in uygun sperm ve yumurtalar�n se�ilmesi gerekiyor. Bunun i�inde uygun e�lerin yani genetik a��dan kaliteli genler ta��yan bayan ve erke�in evlenmesi gerekiyor. Amerika�da sperm bankalar� kurulmu�tur. Bunlar�n ama�lar� insanlar�n istekleri do�rultusunda istedikleri zaman istedikleri �ekilde kal�t�msal �zelli�e sahip �ocuk sahibi olmalar�d�r. Bir aile bu sperm bankalar�n�n birinde farkl� zamanlarda 3 tane sperm al�yorlar ve bu �ekilde 2 tane k�z bir tanede erkek �ocuklar� oluyor. K�zlardan birisinin don�r� bir �niversite de bilim adam� ve di�er k�z�n da olimpik y�z�c�. �ki k�z�nda hayatlar�nda �ok iyi i�ler yap�ld��� g�r�lm�� anca erkek �ocu�un ise otistik oldu�u g�r�lm��t�r.

��� �statistiklere g�re iki zeki insan�n evlenmesi ile zeki �ocuklar� olabilir. Ama bu her zaman garanti de�ildir. ��nk� gebeli�in ba�lamas� beraberinde bir�ok tesad�f� genetik bile�enin bir araya gelmesinin sonucudur. Genetik bilimi bir nevi piyangodur. Kad�n ve erkekten gelen kromozomlar�n yar�s� yeni ve d�nyadaki b�t�n canl�lardan farkl�d�r.

�

�� Peki, �evresel etkenlerin zek� �zerinde etkisi var m�? Buna inanan baz� bilim adamlar� var. Farelerle baz� deneyler yap�l�yor. Miskin fareler bir yere kapan�yor. Spor salonu fareleri ise g�nde 20 dk. Egzersiz yapmalar� sa�lan�yor. Egzersizlerin beyni etkileyip etkilemedi�ini g�rmek istiyorlar. Egzersizlerin beyni etkiledi�i g�r�l�yor.�� Spor salonu fareleri beyne daha fazla kan pompal�yorlar ve daha sa�l�kl� beyne sahip oldular ancak daha zeki fareler olmad��� g�r�ld�. Acaba bu insanlarda da ayn� �ekilde sonu� verecek mi?

��� �nsan beyni milyarlarca n�ronlardan olu�mu�tur. Bunlar�n birbiri ile ba�lant�ya ge�tikleri dendra denilen kollar �ekilleniyor. Bu �ekilde n�ronlar aras�nda ileti�im sa�lan�yor. ��te bu ba�lant�lar zek�n�n kayna��d�r. Farelerdeki deneylerde spor salonu farelerinde beyne giden kan miktar� artt� ancak bu dendralar�n say�s� artmad�. Bu sefer farelere ayn� zamanda fiziksel ve zihinsel uyar� verdiler. Engelli yollardan ge�meleri sa�land�. Ve bunlar�n spor salonu farelerine g�re %25 daha fazla dendralara sahip olduklar� g�r�lm��t�r. Ayr�ca bunlar�n �ok daha zeki olduklar� g�r�ld�.
 D�hilik, gizemli bir yetenektir. D�hilik sonradan m� ��renilir yoksa do�u�tan m� edinilir? Bir �ocu�u 6 ya��na kadar dahi yapabilirsiniz. Justin Chapman, 7 ya��ndayd� ve ya��tlar�yla ayn� �zelliklere sahipti bir �zellik hari�. Normal IQ seviyesi 100 d�r ve 160 da kal�r. Justin�e 2 ya��ndayken test yap�l�nca IQ seviyesinin 160 oldu�u ortaya ��kt�. Daha 2 ya��ndayken sesli okuyabilen ve 3 ya��ndayken �alg� aleti �alabilen Justin annesini endi�elendirmeye ba�lad�. Annesi onu okula yazd�rmak istedi fakat okul onu bu �zelli�inden dolay� kabul etmedi. Bunun �zerine annesi onu �niversiteye kaydetti. B�ylece Justin 7 ya��nda Rochester �niversitesine giden bir�ok �nemli �al��mas� olan konferanslar veren �nl� bir �ocuk oldu. IQ seviyesi 298� e y�kselen Justin 12 dil ��renmi�ti. �nsanlar onun zek�s�na inan�p inanmamakta zorland�. Ancak Justin'in bu m�thi� dehas�na ra�men bir sorunu vard� insanlar ona direk bir soru y�nelttiklerin de soruyu anlay�p cevap vermekte ve kelimeleri ay�rt etmekte zorlan�yordu. Bu durum insanlar� ku�kuland�rmaya ba�lad� ve Justin'in zek�s� �zerinde hile yap�ld���n� d���n�yorlard�. Bazen 7 ya��nda bir �ocuk gibi davran�p annesinin ete�inden ayr�lmayan ya��tlar� gibi hareket eden Justin ayn� zamanda D�nya Bar���, kad�n-erkek ili�kileri gibi �nemli konularda �al��malar y�r�t�yordu. Kendi web sitesini haz�rlad�, 2 kitap yazd� ve gazetede ona ait bir k��e vard�. Justin'in zek�s� �evresel sorunlara m� yoksa kal�tsal �zelliklere mi ba�l�yd�?    Zek�y� etkileyen bir�ok gen vard�r. E�er zek� kal�t�msalsa  bunun i�in do�ru anne-babay� se�mek gerekir. New York'ta Rem ailesi Nobel Sperm Bankas�' na ba�vurur. Burada zek� seviyesi y�ksek don�rlerin ba���lad��� spermleri kullanarak �ocuk sahibi olurlar. Buran�n kurucusu olan Dr. Graham'�n amac� sa�l�kl�, yetenekli ve �st�n zek�ya sahip nesiller yaratmakt�r. Aile 3 �ocuk sahibi oldu. �lk �ocuk olan Lindra'ya hayat veren sperm, �ok zeki bir bilim adam�na aitti. Lindra, m�zikal yetene�e sahipti ve iyi piyano �al�yordu. Daha sonra Courtney do�du; ona hayat veren sperm ise Olimpiyat oyunlar�nda alt�n madalyalar kazanan bir atlete aitti. O da ablas� gibi m�zikal yetene�e sahipti ayn� zamanda da iyi bale yap�yordu. Daha sonra 3. �ocuk olan Logan, Courtney'le ayn� don�rden olan spermle d�nyaya geldi. Erkekti ve bir sorunu vard�. Logan bir otistikti, konu�am�yordu. Sadece baz� motor becerilere sahipti. Bu olaydan sonra Graham'�n sperm bankas� kapat�ld�. G�n�m�zde hala bu �zelliklere sahip bankalar var. Zeki anne-baba zeki �ocuklar d�nyaya getirebilir. Ama bu garanti de�ildir. Genetik bilimi bir �e�it piyangodur.     Bilim adamlar� bebek zek�s�na katk�da bulunacak e�itici oyuncaklar �neriyorlar. Bilim adamlar�na g�re bir �ocuk 6 ya��na gelinceye kadar bir�ok bilgiyle donat�labilir; hatta ondan bir dahi yap�labilir. Bir �ocuk 3 ya��na kadar geri kalan hayat�nda ��renece�inden daha fazla �ey ��renir. Ba�lang��ta, h�cre y���n� olan bebekler yava� yava� h�crelerin belirli �ekillerde �l�mleri sonucunda �ekil al�rlar. Bebeklerde beyin h�creleri belli bir s�re sonra say�ca azal�r. Bilim adamlar� bunlar� nas�l kurtarabilecekleri �zerine �al��malar yapt�lar. �evresel fakt�rler cenin �zerinde etkilidir. Bunu fareler �zerinde yap�lan deneylerden anlayan bilim adamlar� akrobatik farelerin miskin farelere g�re beyinlerini daha fazla kullanabildiklerini g�rd�ler.  Sofia bira ba�ka dahi �ocuk hen�z 13 ya��ndayken Oxford'a ��retmen olarak girdi. Matematik dehas�yd�. Babas� taraf�ndan evde e�itildi. Sadece matematik, tenis ve �e�itli sporlar yaparak b�y�d�. Bu bedensel ve zihinsel egzersizin beyin �zerindeki etkisine iyi bir �rnekti. K�sa zamanda �n kazanan Sofia bilinmeyen bir sebeple bir g�n her �eyi b�rakt� evi ve okulu terketti. Babas� taraf�ndan zorla e�itildi�ini iddia etti.     13 ya��nda olan ba�ka bir �ocuk olan Cloi'nin hik�yesi daha farkl�. Hen�z 27 ayl�kken keman �alarak insanlar�n dikkatini �ekti. En iyi m�zik okuluna kabul edilen Cloi m�zikal konuda �ok ba�ar�l� ve k���k ya��na ra�men konserler veriyor. Bilim adamlar�na g�re genetik m�zikal yetenek �zerinde rol oynuyor. Cloi'nin ailesinde m�zikle ilgilenen �ok ki�i vard�.     12 ya��ndaki Adam ise ailede m�zik yetene�i olan kimsenin olmamas�na ra�men blog fl�t �almay� kendi imk�nlar�yla ��reniyor ve �st�n bir yetene�e sahip oldu�unu ��retmenlerine g�steriyor.      Beynini bir hesap makinesi gibi kullanan gen� adam ise bunu �ok isteyerek ba�ard���n� s�yl�yor. K���kken matematik dersinde �ok k�t� olan birinin bunu ba�armas� �ok �nemlidir. Beynini 7�8 y�l boyunca g�nde 6�8 saat aras� e�iterek ba�ard���n�  ve bunu iste�e ba�l� bir �ey oldu�unu s�yl�yor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r

�� S-1.�ki zeki insan evlenirse zeki �ocuklara sahip olabilirler mi?

�� S-2.�evrenin zek� �zerinde etkisi var m�d�r?

�� S-3.Sperm bankalar�n�n amac� nedir?

�� S-4.Dahi �ocuklara sahip olmak i�in ne yapmal�y�z?

�� S-5.Justine kimdir, �zellikleri nelerdir?

�� S-6.Egzersizler zihni nas�l etkiler?

�� S-7.Sperm bankalar� ahlaki midir veya �lkemizde kurulursa ne d���n�rs�n�z?

�� S-8.Zek�n�n kayna�� nedir?
�� S-9.Bir dahi yaratabilir miyiz?

�� S-10.Dahi olu�turmak i�in do�u�tan gelen yetenekler mi yoksa �evre mi daha etkili olur?

�� S-11.Fareler �zerinde yap�lan zihinsel egzersiz deneyleri insanlar �zerinde de etki g�sterebilir mi?

�� S-12.Beyin taramas� sonucunda matematik sorusunda beynin hangi b�l�m�n�n �al��t���n� g�rm��ler?

�� S-13.Beynimizi nas�l ke�fedebiliriz?

�� S-14.S�n�rs�z yarat�c�l�k hayat�m�z� nas�l etkileyecek?

������

������