���������������������������������������
�
��������������������������������� �GALAPAGOS
(ADALARIN YAPISI VE �KL�M �ZELL�KLER�)
���� Galapagos
adalar�, g�ney amerikan�n k�y�lar�ndan
Galapagos adalar�; da��n�k haldedir ve 13 ana
ada, 100 den fazla da adac�ktan olu�ur. Her adan�n kendine �zg� bir yap�s� vard�r.
Kimi de i�ten i�e yanan volkanlarla kapl�d�r. Engebeli ve �etindirler.
���
���� Galapagos
adalar� s�radan adalardan �ok farkl�d�r. ��inde �yle adalar var ki, olu�umu 30
milyon y�la dayanmaktad�r. ��inde milyonlarca senedir aktif olan noktalar
bulunmaktad�r. Bu adalar do�rudan d�nyan�n kalbine ba�l�d�r. Yer kabu�unun y�z
binlerce km. alt�ndan buraya uzanan k�zg�n damarlar bulunmaktad�r.
����
���� Bu
damarlar ve deniz alt�ndaki yar�klar yer kabu�u alt�ndaki erimi� kaya b�l�mlerindeki,
artan gerilimi azaltan, bir nevi bas�n� vanas� gibi bir g�revi yerine getirir.
�ayet bas�n� a��r� artarsa ma�ma patlama noktas�na ula��r.
���
���� T�m
Galapagos adalar� i�indeki en b�y�k volkan Sierra negra d�r. Yak�n zamanda
duman ve k�lleri
����
���� Pasifik
okyanusunun bir�ok taraf�ndan gelen ak�nt�lar bu b�lgede kesi�iyor. Tabi s�cak
ve so�uk ak�nt�lar�n bu birle�imi sonucunda da deniz alt�nda ola�an �st� bir
�e�itlilik meydana gelmi�tir. Ve burada 500 �den fazla bal�k t�r� vard�r.
Ak�nt�lar�n �e�itlili�e etkisi b�y�k ancak buran�n bir�ok canl� t�r� i�in bir
s���nak olmas� da bir etkendir. Bu adalarda ya�ayan canl�lar b�y�k olas�l�kla
ana karadaki ani sellerden sonra a�a�lar �zerinde buraya ula�an canl�lard�r.
Tabi okyanusta
����
���� Fernandina;
Galapagos adalar� i�inde en �etin ve volkanik olarak faal olan�d�r. Adeta lav
p�sk�rten bir dev, 800 metrelik derinli�iyle ve yakla��k olarak
����
���� �Galapagos adalar�nda ya�ayan canl�lar�n ilgin�
ve bir o kadar da g�zel davran��lar� vard�r. Mesela Galapagos yenge�leri iguanalar�n
derilerindeki yosun, parazit ve �l� derilerinden beslenir. Bu iki taraf i�inde gayet
iyi bir sonu�tur. Bir kertenkele �e�idi olan lav kertenkelesi ise
denizaslanlar� ile �ylesine g�zel bir ba� olu�turmu�tur ki, onlar� g�d�klayan,
rahats�z eden ba� belas� sineklerden kurtar�yor ve kendisi de bu sinekleri
avlayarak besleniyor.
����
���� �Galapagos adalar�n�n en gen� olan� Fernandina
adas�d�r. Gen� dediysem o kadar da de�il en az�ndan di�er adalara g�re gen�,
yakla��k 30 bin y�l �nce olu�maya ba�lam��. S�cak noktan�n tamda �zerinde bulunuyor.
Di�er adalarda, bu s�cak noktalarda olu�mas�na ra�men �u an baz� adalar do�uya
do�ru y�zlerce km uzakl�kta bulunuyor. B�t�n adalar �zerinde olduklar� ta��ma
band� (tektonik tabaka� ) nedeniyle
hareket halindedirler. Y�lda 2 ile
����
���� ��sabella adas�; Omurgas� volkanlardan olu�an
ve yakla��k
����
���� Santakros;
ya�l� adalar kategorisine giriyor. Antik bir ada g�r�n�m�ndedir. �zeri bitki
�rt�s�yle kapl�d�r. D�zenli ya��� alan bir adad�r. �zerinde tatl� su g�letleri
bulunuyor. Bu y�n�yle nadir bir adad�r. Bu adada bir�ok ku� t�r� bulunuyor. Flamingo,
Galapagos �ahini bunlardan bir ka��. Espanyola Adas�; ��lerinden en ya�l� olan�
bu adad�r. �zerinde bulundu�u jeolojik ta��ma band� nedeniyle �lk olu�tu�u
yerden y�zlerce km uzakl�ktad�r. �u an da kuru ve d�z bir toprak par�as�
halindedir. Galapagos denizaslanlar�n�n ya�ad��� yerdir.
���
�������� A�A�IDAK�
SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR.
S1) �Galapagos adalar� nerede bulunur?
S2) �Galapagos
adalar�n� di�er adalardan farkl� k�lan etmenler nelerdir?( Onu �nemli k�lan
etmenler nelerdir?
S3) �Galapagos
adalar�ndan baz�s� ilk olu�tu�u ile �u an bulundu�u nokta aras�nda
S4) �T�m
Galapagos adalar� i�indeki en b�y�k volkan hangisidir? Genel �zellikleri
nelerdir.
S5) �Galapagos,
d�nyan�n en volkanik yeridir. Bu durumun depremlere etkisi ve magma ile
ili�kisi nedir?
S6) �Galapagos
da bu kadar fazla ve �ok b�y�k adalar olmas�n�n sebebi nedir?
S7) �Galapagos
adalar�nda, deniz alt�ndaki ya�am�n �ok �e�itlili�e sahip olmas�n�n sebebi
nedir?
S8)� Galapagos
adalar�nda bir�ok kara canl�s� bulunmaktad�r ve bu canl�lardan baz�lar�
u�amamakta; peki bu kadar mesafedeki bir adaya bu canl�lar nas�l gelmi�lerdir?
S9)� Galapagos
adalar� i�inde en �etin ve faal olan� hangisidir. Genel �zellikleri nelerdir?
S10) �D�nyada sadece Galapagos adalar�nda ya�ayan
canl�lar hangileridir?
S11)� Deniz
iguanalar�n�n genel �zellikleri nelerdir?
S12)� Lav
kertenkelesi ile denizaslanlar� aras�nda nas�l bir ba� vard�r? Bu �zel ba��
k�saca a��klay�n�z.
S13)� Galapagos
adalar� i�inde en gen� olan� hangisidir ve ka� ya��ndad�r?
S14)� Galapagos
adalar� i�inde y�z�l��m� en fazla olan ada hangisidir ve genel �zellikleri
nelerdir?
S15)� Galapagos
adalar�nda bir arada ya�ayan en b�y�k canl� toplulu�u hangisidir ve bu
topluluktaki bireylerin �zelliklerini k�saca a��klay�n�z?
S16)� Galapagos
adalar�n�n en ya�l� adas� hangisidir ve genel �zellikleri nelerdir?
S17)�
�guanalar yedikleri �eylerden dolay� �ok fazla tuz al�rlar; peki
iguanalar v�cutlar�nda biriken fazla tuzu nas�l dengelerler? ��
�������������������������������������������������
MANSUR
P�RAL
�����������������������������
��������������������E��T�M
FAK�LTES� FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4. SINIF