Uzay F�rt�nalar� G�ne� F�rt�nalar�n�n �evresine Ve D�nyam�za Olas� Etkileri 45 dakika

G�ne� de patlamalar ger�ekle�ir. Bu patlamalar g�ne�in en �st tabakas� olan koroner tabakas�nda f��k�rmalara sebep olur. Bu patlamalar 1 milyon hidrojen bombas� g�c�nde ve d�nyay� etkileyebilece�i konusunda endi�eler bulunmaktad�r. B�yle bir patlaman�n olmas� durumunda d�nya teknolojileri fel� olur ve buhar �a��na girebiliriz. Bu patlama daha �ncede ger�ekle�ti. 1 Eyl�l 1859 da Richard Kennington taraf�ndan fark edilmi�tir. Yapt��� �al��malarda g�ne�te ki de�i�imi fark etmi�tir. Patlamalar g�ne�in s�cak haznesinden ve g�ne�in s�per s�cak atmosferi olan koronas�ndan geliyordu. Burada gazlar 2 milyon derecede kaynar. Bu s�cakl�k sayesinden atomlar par�alan�r ve s�rekli plazmalar halinde f��k�r�r. G�ne� r�zg�rlar�n� f�rt�na haline getiren bu patlamalar d�nyada ki ya�am i�in tehdit olu�turur. Kennington bunu g�rd�. �a�da� bilim insanlar� bu olay� daha iyi anlamak i�in ara�t�rmalar yapt�lar. Son y�llara kadar sebep olabilece�i zararlardan haberleri yoktu. Fakat 22 Temmuz 2009 y�l�nda son g�ne� tutulmas�nda olas� tehlike anla��lmaya �al��m��t�r. Fakat bilim adamlar�n�n anlayamad��� bir �ey vard�; G�ne� 6.000 derece s�cak iken korona 2.000.000 derece s�cakl�kta kayn�yordu. Mant��a g�re d�� katman�n daha so�uk olmas� gerekiyordu. 2009 y�l�nda ger�ekle�en tam g�ne� tutulmas� ile g�ne� koronas�n�n incelenmesi ama�lanm��t�. Fakat hava �artlar�ndan dolay� tam g�zlenememi�tir. G�ne� patlamalar�n� ara�t�ran bilim adamlar� g�ne�in etraf�na 5 tane uydu g�nderip de�i�imleri izlemeye ba�lam��lard�r. G�ne� patlamalar�n�n yayd��� radyasyonla elektrik ak�mlar� her yere iletilir. Sadece bu ak�m bile d�nyan�n sonunu getirebilecek yang�nlara sebep olabilir. Bu radyasyon bir atom bombas�n�n 1 milyar kat� b�y�kl���ndedir.� KORELADO BOLDOR UZAY (NOAA) HAVA TAHM�N MERKEZ� �nde bilim adamlar� ke�fetmi�tir. Ba�ka bir yandan uzay hava tahmincileri 19.yy a ait buz kal�nt�lar�ndan g�ne� patlamalar�ndan kalma nitrat kal�nt�lar� bulmay� ama�l�yor. 1959 y�l�na ait buz kal�nt�lar�ndan nitrat saptand�. Bu yeni ara�t�rmalara sebebiyet vermi�tir.

Ba�ka bir ara�t�rmada kozmik ���nlar�n etkisi �zerinedir. Kozmik ���nlar�n y�ld�z patlamalar� sonucu ortaya ��kt��� ve ���k h�z�yla hareket etti�i biliniyor. Bu ���nlar y�ld�r�mlarla gelirse daha fazla ak�m verir. Hava molek�llerini par�alay�p ���n yayarlar. Ses patlamas�n� and�ran ���k patlamalar� olur.G�ne�in g�zlemlenmesi sonucu fark edilen baz� patlamalar uzaya y�ksek bir enerji f�rt�nas� yay�yor. G�ne� atmosferi denilen ve g�ne� tutulmalar�nda g�r�lebilen a��r� s�cak gazlardan olu�mu� ve zaman zaman patlamalar�n oldu�u en s�cak k�sm� olan korona d�nyadaki ya�am� tehdit eder boyutlarda f�rt�nalar yaratabilir. G�ne� atmosferindeki patlamalar sonucu yay�lan radyasyondan ba�ka birde gaz k�tlelerinin uzaya f��k�rmas� as�l tehlikeyi olu�turan olayd�r. Buna koroner k�tle f��k�rmas� denir. Koroner k�tle f��k�rmas� sonucu uzaya yay�lan radyasyon ve plazma y�ksek enerji i�erir. Elektrik ve ileti�imi etkileyecek yang�nlara neden olabilecek ve geli�mi� bir �lkeyi geriletecek bir durum yaratabilir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r

1. Koroner g�ne� f��k�rmas� nedir?

2. Arora bolaris nedir? Etkileri nelerdir?

3. 21.yy �n en uzun g�ne� tutulmas� ne zaman ger�ekle�mi�tir?

4. Ger�ekle�en be g�ne� tutulmas�n� nerelerden g�zlenmi�tir ve �nemi nedir?

5. Tam g�ne� tutulmas� neleri meydana getirir?

6. G�ne� f�rt�nalar�n�n nas�l ger�ekle�ti�ini a��klay�n�z.

7. Buz �ekirde�i ne i�e yarar?

8. Y�ld�r�m nas�l meydana gelir? Nelere sebep olur?

9. Kozmik ���nlar�n nas�l olu�tu�unu ve �nemini anlat�n�z.

10. Kozmik ���nlar y�ld�r�mlar� tetikler mi? Y�ld�r�mlarla etkile�imi olursa nelere sebep olur?�������

11.G�ne� Atmosferi Nedir?

12. G�ne� Tutulmas� Nedir?

13. Korona K�tle F��k�rmas� Nas�l Olur?

14. Uzay F�rt�nas� Nas�l Olur?

15. Uzay F�rt�nas� Felaketinin Sonu�lar� Nelerdir?

�������������������������������������������������

������������ ��������������������� EL�F DEM�R FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4.SINIF 2010