EVR�MSEL MEKAN�ZMALAR, DE���EN �EVRE KO�ULLARI VE YA�AM DENKLEM�NE, BA�AT, �EK�N�K VE �L�ME PROGRAMLANMI� GENLER, DE����MLERE KAR�I YA�AM KAZANCINA VE KAYBINA PROGRAMLANMI� GENLER ( 3 SAAT)

F�LM�N �ZET�

 

 

 

 

 

Gezegenimiz canl�d�r. Antarktika k�y�lar�ndan, Afrika d�zl�klerine kadar b�y�k g�zellikler bar�nd�r�r ve �a��rt�c� derecede �e�itlidir. Fakat karanl�k bir y�n� de vard�r. D�nyadaki hayat y�rt�c�l�kla, rekabetle ve vah�etle doludur. 65 Milyon y�l �nce tropik bir kumsal. Hayatta kalma m�cadelesi devam ediyor. Trodomdik tip dinozorlar kumsalda avlan�yorlar. �lkel deniz ku�lar� bal�k av�ndan d�n�yor. Dalgalar�n hemen alt�ndaki tehlikeli suda kaplumba�alar y�z�yor. En h�zl� ve en atik olan hayatta kal�yor. B�t�n canl�lar gibi onlar da nesillerini devam ettirebilmek i�in �aba sarf ediyor. Tehlikeli olmas�na kar��n kaplumba�alar yuva ya�mak zorunda.Bu kadim ya�am sava��nda her zaman kazananlar ve kaybedenler olmu�tur. Yani hayatta kalanlar ve �lenler. Ama lanetlenenler kaplumba�alar de�il, dinozorlard�. Bug�n dinozorlar�n ya�ad���n�n tek kan�t� fosil kemiklerdir. Fakat hayat devam ediyor. D�nya son 65 milyon y�l i�inde �ok de�i�ti. Kaplumba�alar tropik kumsallara yumurtalar�n� b�rakmaya devam ediyor.De�i�meyen tek �ey ise; ya�am sava��d�r. Y�llar boyunca bir�ok hayvan denizi terk edip karada ya�amaya ba�lam��t�r. Dinozorlar d�neminden bu yana timsahlar �ok az de�i�ime u�rarken, ku�lar �ekilden �ekle girmi�tir. Memelilerde hem fiziksel hem de davran�� bak�m�ndan �e�itlilik g�stermi�tir. D�nyadaki ilk canl�lar ortaya ��kt��� zaman ba�layan tam 4 milyar y�ll�k evrim sava��n�n zaferini kazanm�� gazileridir. Ya�am dram�n�n oyuncular� hep ayn� kalmaz, zaman i�inde zay�f olan yenilerken, g��l� olan kazanm��t�r. Sava��n kurallar� �ok kat�d�r. Di�erlerinin kazanmas� i�in baz�lar�n�n kaybetmesi gerekir. Ancak bu sava�tan galip gelenler aile soy a�a�lar�n� s�rd�rebileceklerdir. Ba�ar�n�n s�rr� nesilden nesile aktar�ld�k�a ya�am devam edecektir. Baz� iskeletler g�zle g�r�l�r derecede benzerlikler ta��r. Ku�lar, k�pekbal�klar� ve kaplumba�alar g�r�n��lerindeki farkl�l�klara ra�men benzerdirler. Afrika�daki k�pekler di�er k�peklerden farkl�d�r. K�peklerin her biri pek �ok a��dan farkl�d�r. Buna k�rklerinin �zerindeki desenler de dahildir. D�� g�r�n��leri genleri arac�l���yla ebeveynlerden gelir.Kal�t�m yolla ge�en ba�ka �zellikler de vard�r. Hayatta kalabilmeleri i�in gerekli olan avlanma d�rt�s� bile do�umdan itibaren programlanm��t�r.Sadece iyi avc�lar hayatta kalabilir. S�r� de bir tek dominant erkek vard�r.Kuyru�undaki g�ze �arpan beyaz �izgileri yavrular�ndan baz�lar�nda da g�r�lebilir.Hayvanlar�n yap�s�n�n her ayr�nt�s�n� genler belirler. Baz�lar� son zamanlarda de�i�ikli�e u�ram�� olsa da �o�unun k�keni eski zamanlara dayan�r ve nesiller boyu s�regelmi�tir.

������ �lk hayat nas�l ba�lad�? Hayat�n ba�lang�c�n� olu�turan ilk genler nas�l ortaya ��kt�?4Milyar y�l �nceki ilkel d�nya; oksijenden ( O2 ) mahrum, oksit bir hava vard�. Erimi� lavlar denizi zararl� hale getirdi. Buna ra�men bu ko�ullar hayat�n temellerinin at�lmas� i�in son derece uygun bir ortam olu�turdu. Kimyasallar ya�mur gibi ya��yor, radyasyon ve ultraviyole ���nlar� gitgide organik bir �orbaya d�n��m��t�r.Sonra bu kaostan d�zen ve karma��kl�k ��kt�. �ok e�siz bir spiral �eklinde molek�l meydana geldi. Kendini kopyalamas�, yok etmesinden daha h�zl�yd�. Bu nedenle �o�almaya ba�lad�. ��te hayat�n k�keni buydu. Kendini h�cre duvar�nda korumaya ald��� zamanda gezegeni de�i�tirecek ya�am olu�maya ba�lad�.3.5 Milyar y�l �nce h�creler g�ne�in enerjisini bir yerlerinde hapsettikleri zaman hayat �i�ek a�maya ba�lam��t�. Okyanuslar�n basit bitkilerle ve onlar�n olu�turdu�u �rt�yle kaplanmas� ve tortular�nda �zerini �rtmesiyle d�nyan�n ilk canl� eserleri olu�tu. Stomolidler. Bu 90 cm�lik tepecikler hayat�n geli�imindeki doruk noktas�d�r. Fakat at�klar sayesinde d�nya ger�ekten de bi�im de�i�tirdi. Yani oksijenle ( O2 ). Bu gaz ozon tabakas�n�n olu�mas�n� sa�lad�. B�ylelikle d�nyan�n ultraviyole ���n�ndan korunan ya�am b�y�k ilerleme kaydetti. Ba�larda oksijen salg�layan bitkiler, oksijen t�keten canl�lar taraf�ndan yenilme tehlikesi ile kar�� kar��ya kalm��lard�r. Terliksi hayvan gibi tek h�creli olu�umlar, bitkilerle beslendi. 2 Milyar y�l �nce bu ilkel hayvanlar g�n�m�zde otlayan hayvanlar�n ayn�s�n� yapt�. Yani bitkileri sindirmek i�in oksijen kulland�lar. Basit organizmadan g�n�m�zde var olan bu canl� �e�itlili�ine nas�l ula��ld�? Ayn� h�crelerin i�birli�i yap�p bir araya gelmesiyle geli�im ba�lad�.H�creler uzmanla�maya ba�lad���nda ya�am ilerleme kaydetti.�ift h�creli, ya�am art�k �ekillenmeye ba�lad�. Derinlerde yer alan genlerle ilerleme sa�land�. Embriyo geli�tik�e baz� genler h�creler ne yaparsa kontrol etmeye ba�lad�. Bu �zel genlerin ortaya ��kmas�yla birlikte v�cutlar b�l�mlerine ayr�ld�. Art�k evrim ba�tan aya�a �ekil almaya ba�lad�. Tam 500 milyon y�l �nce ya�am yeni ve karma��k formda yer almaya ba�lad�. O zaman ki t�rlerin �o�u, g�n�m�ze dek s�regelmi�tir. Denizin dibinde halkal� solucanlar dola��yordu. Ya�am daha detayl� bir hal alm��t�. Sert iskeletleri ve oynak eklemleri olan yeni ve tuhaf bi�imli hayvanlar ortaya ��kmaya ba�lad�. Daha iyi g�zler, ba�ar�l� v�cut sistemi meydana getiren genler ortaya ��kt�. Dinamik hayvan t�rlerinin ortaya ��kmas� ve birbirleriyle beslenmesiyle birlikte ya�am�n h�z� artt�. Savunma hayati bir �nem ta��mas�yla omurga ve di�ler olu�tu. 90 Cm�den daha uzun olan eski denizlerin ba� belas� anakolamis. Bu b�y�k y�rt�c�n�n g�n� say�l�yd�. Yerini Pikaya alm��t�r. Bu k���k canl� bizim omurgal�lar�n atas�d�r. Pikayan�n kaslar�n� destekleyen omurgas� vard�. Hafif ve �evik yap�s� sayesinde kilometrelerce ka�abiliyordu. Pikaya�n�n ya�ad��� d�nemdeki denizde hala omurgas�zlar h�k�m s�rmekteydi. Pikaya�n�n omurgal� soylar� da hayatta kalmay� ba�arm��t�r. Bir k�sm� da evrimle�ip, bal�k olmu�tur. Bal�klar daha parlak ve h�zl� olurken say�lar� da �ok artm��t�r. Kemikleri, omurgalar� ve di�li �eneleri oldu.Deniz �ok daha tehlikeli bir yer haline geldi. Okyanuslar canl�larla dolup ta�arken, el de�memi� kara hala i�gal edilmemi�ti.Bu durum 450 milyon y�l �nce de�i�ti. Denizdeki ya�am d��ar� yay�lmaya ba�lad�. Ankal� yenge�leri ilk karaya ��kan canl�lard�r. K�rkayaklarda ilk kara hayvanlar� aras�nda yer al�r. Yine akrepler de ilk karaya ge�en canl�lard�r. Omurgas�zlar ilk karaya ��kan canl�lard�r. Daha sonra �ift ayakl� hayvanlar karaya ge�mi�lerdir. Ancak �ok b�y�k enerji gerekti�i i�in fazla ileriye gidemediler. B�cekler daha ileriye kadar gidebildi. Bunlar hat�r� say�l�r �ekilde de�i�im g�stermi�lerdir. Yeni genlerin �retiminde farkl� canl�lara d�n��t�ler. Kanatlar� ��kt�. Art�k ya�am havay� da fethetmeye ba�lam��t�r.

 

 

 

������

��A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r:

 

 

 

 

  1. D�nyadaki hayat nas�ld�?
  2. Hayatta kimler kal�r? Kimler kaybeder?
  3. Hayatta kalman�n kurallar� nelerdir?
  4. Ba�ar�n�n s�rr� nedir?
  5. �lk hayat nas�l ba�lam��t�r?
  6. Hayat�n ba�lang�c�n� olu�turan ilk genler nas�l ortaya ��km��t�r?
  7. �l hayat�n k�keni neydi?
  8. D�nyan�n ilk canl� eserleri nas�l olu�tu?
  9. Canl� �e�itlili�e nas�l ula��ld�?
  10. Omurgal�lar�n atas� hangi canl�lard�r?
  11. Karaya ilk ge�en canl�lar hangileridir?