BA�LANGI�TA B�Y�K PATLAMA �NCES� EVREN NASIL OLU�TU

�� Ba�lang��ta b�y�k patlama nas�l olu�tu ifadesi �imdiye kadar ileri s�r�lm�� en iyi teoridir. Bu teoride;

Evren nas�l olu�tu?��

Evren olu�madan �nce ne vard�? Sorular�na cevap aran�r. 1920�de zaman�n ba�lang�c� ve ondan �nce olmu� olabileceklere bir ��k tutmas� a��s�ndan bilimsel ke�ifler ortaya at�lm��t�r. G�ney California�n�n Wilson da��n�n tepesine 256 cm �ap�nda bir teleskop koymu� ve bu teleskopla evrenin ger�ek y�z�n� g�ren ilk insan olmu�tur. Edward hobel g�ky�z�nde leke gibi g�r�nen �eylerin gaz bulutu de�il galaksi oldu�unu ke�fediyor. Ba�ka bir kan�ya da var�yor evren geni�liyor ve her bir galaksi gittik�e birbirinden uzakla��yor. Bu g�r��lere dayan�larak her �ey sonsuz k��kl�kte ve sonsuz yo�unlukta tek bir noktadan b�y�yerek ba�lam�� g�r��n� savunuyor. G�ky�z�nde g�rd��m�z her �eye tek bir patlaman�n yayd�� muazzam bir enerji sebep olmu�tur diye g�r�� ortaya at�l�yor. Bu uzay� ve zaman� da yaratm��. Evren gittik�e so�uyor, yer�ekimi k�meleri tutuyor, y�ld�zlar do�uyor, �l�yor ve b�y�k patlamadan birka� y�l sonra d�nya olu�uyor. David Spergel b�y�k patlama evrenin ba�lang�c� konusunda en elle tutulur teoridir diyor. Evrenin ba�lang�c� b�y�k patlamaya dayan�r. Bu b�y�k patlamayla y�ksek �s�daki radyasyon so�ur a��a ��kan maddeyle d�nyam�z� yarat�r. 1964� te Robert Wilson ve Arno Perniaz havada ara�t�rma yap�yor. Radyo sinyallerine garip bir ses kar��yor. Teleskop yap�p sinyale kar��an sesi bulmaya �al��yorlar. Ses evrenin her noktas�ndan geliyor. Antenin tozunu al�yorlar, yapraklar� temizliyorlar. Yak�nlardaki g�vercin yuvas�n�n yerini de�i�tiriyorlar ve diyorlar ki tek olas�l�k bu bizim galaksimiz d��nda ba�ka bir yerden geliyor. Daha sonra bu ses evrende �ok b�y�k bir olay�n yads�mas�d�r �eklinde g�r�� ortaya at�yorlar. Sesin geldi�i y�ndeki �s� �l��lm�� ve yapt�klar� hatan�n fark�na varm��lar. David spergel evrenin en eski halini g�rmek istiyordu ve bu ama�la bir rokete ihtiyac� vard�. Evrenin do�umundan 380 bin y�l sonras�na ait foto�raf� �ekmeyi ba�arm��. Allan Gut; Evrenin �u anda g�rd��m�z hali tekd�zedir Evrenin olu�umu b�y�k patlama patlama sonucu olsayd� bu kadar d�zenli olmamal�yd� Evrenin foto�raflara yans�yan hali, belli belirsiz renk k�meleri �s�lar�n farkl� yay�lmalar�ndan kaynaklan�yor. Zaman devasa patlama sonucu a��a ��kan patlamayla meydana geldiyse evren da��n�k halde olmal�yd�. B�y�k patlama son derece d�zenliydi. D��a do�ru patlamalar bu �ekilde ger�ekle�mesi bilgisi kafalar� kar��t�r�yor. Evrendeki maddeleri d�zene sokan maddeler aras� �ekim kuvvetidir. Kozmik geni�leme s�z konusudur. B�y�k patlama birbiri ard�na 3 a�amadan olu�ur. 1-Evrende bulunan her madde tekil olma halinden enerji haline d�n��r 2-Geni�leme birdenbire y�ksek bir h�zla ba�lar. Maddeler d�zenli bir �ekilde kendi i�inde par�alan�r ve evren bir d�zene girer.3 �Evren so�umaya ba�lar ve maddeler �ekim kuvvetleriyle k�melenir ve y�ld�zlar galaksiler olu�ur Martin Tekillik kavram� teorinin anla��lmad��n� g�steriyor. B�y�k patlamadan �nce her �ey ��km�� k��len bir hareket var. �ekim kuvveti de yo�unluktan dolay� de�i�meli. Gelecekte herhangi bir zaman da evren tekrar k��lecek, k�tleler k��lecek yo�unluk artacak yeni bir patlama olacak. Bu konuya dair �imdiye kadarki en iyi teori 2001 y�l�nda 2 evrim bilimci taraf�ndan ortaya at�l�yor. Zaman tekillik haline yakla�t�k�a bozuluyor sonra tekrar patlamayla eski haline d�n�yor. �

�� Neel Turo �Paul Steindal; Evrenin 3 boyuttan de�il zamanla birlikte 10 boyuttan olu�tu�unu ileri s�rm��t�r, Uzay zamanla zar gibi esneyebilir, geni�leyebilir. Ya b�y�k patlama bir ba�lang�� de�il bir �arp��man�n sonucuysa sorusuna cevap aram�� ve b�y�k patlaman�n ba�lang�� de�il. Bir �arp��ma oldu�unu ifade etmi�tir. Teorik fizikte dizi teorisi ve buna ba�l� olarak 21.yy da M teorisi ileri s�r�lm��. Bu teori 11 boyutlu uzay ve zamandan olu�ur.��

�� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

��

1-B�y�k patlama ka� a�amada ger�ekle�ir?��
2-Zaman�n ba�lang�c�ndan �nce ne olu�tu?��
3-B�y�k patlamadan ka� y�l sonra d�nya olu�ur?��
4-Y�ld�zlar nas�l olu�ur?��
5-Maddelerin d�zenli olmas�na sebep olan nedir?��
6-Evren ka� boyuttan olu�ur?��
7-Tekillik nedir?��
8-M teorisi nedir?��
9-Dizi teorisi nedir?��
10-Evrenin ger�ek y�z�n� g�ren ilk insan kimdir?��
11-Evren nas�l olu�tu?��
12-Evren olu�madan �nce ne vard�?��
13-Evrenin ba�lang�c� konusundaki en elle tutulur teori nedir?��
14-Evrenin bebeklik foto�raf�n� �eken bilim insan� kimdir?��
15-Uzay nerede ba�lad�?��
16-Evren geni�ledik�e �s� nas�l de�i�ir?��

�� EMEL AY

�� E��T�M FAK�LTES� FEN B�LG�S� ��RETMENL�� 4.SINIF